Tin Vắn

 

Ngày 28 – 6 – 2022

* Hoa Kỳ và đồng minh vừa kết thúc hội nghị G7 với một tuyên bố tập trung vào lo ngại về Trung Quốc, mặc dù cuộc chiến của Nga ở Ukraine đang là mối quan tâm cấp bách nhất trong cuộc họp kéo dài ba ngày. Thông cáo chung ra hôm 28/6 của G7 lên án hành động gây hấn của Trung Quốc ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, kêu gọi Bắc Kinh tôn trọng quyền con người và quyền tự chủ của Hong Kong.

* Nato đã công bố kế hoạch tăng lực lượng của mình ở trạng thái sẵn sàng cao lên hơn 300.000 quân. Lực lượng phản ứng nhanh của khối này hiện có 40.000 quân, trong đó có rất nhiều quân đóng dọc sườn phía đông của liên minh. Tổng thư ký Jens Stoltenberg cho biết kế hoạch này được thực hiện do mối đe dọa trực tiếp từ Nga đối với an ninh châu Âu. Trước đó, ông nói rằng “bản thiết kế quân sự mới” sẽ “nâng cấp mạnh mẽ” hệ thống phòng thủ phía đông của khối.

* Ngoại trưởng Úc Penny Wong đề cập đến tôn trọng chủ quyền quốc gia và nói muốn tăng cường mối quan hệ an ninh với Việt Nam, chỉ vài ngày sau khi Hà Nội lên án cuộc tập trận quân sự của Trung Quốc là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của họ ở Biển Đông. Bà Wong, người mới thay thế bà Marise Payne trở thành tân ngoại trưởng Úc hồi tháng 5 vừa qua, đã gặp mặt Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của bà với tư cách bộ trưởng. Việt Nam được bà Wong chọn là chặng dừng châu đầu tiên của mình trong chuyến công du châu Á, trong đó còn gồm Malaysia, nơi bà sinh ra trước khi đến Úc định cư năm 8 tuổi.

* Việt Nam nằm trong số 3 nước châu Á có thể nhận được nguồn tài chính mới để chuyển đổi sang năng lượng sạch trong khuôn khổ đối tác đầu tư cơ sở hạ tầng toàn cầu do Nhóm Bảy nền dân chủ giàu có nhất (G-7) vừa tái khởi động. Theo ghi nhận của Nikkei Asia hôm 27/6, kế hoạch này nhằm đưa ra một giải pháp thay thế cho Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc. Ngoài Việt Nam, Ấn Độ và Indonesia là hai quốc gia khác ở châu Á cũng có thể nhận được gói hỗ trợ tài chính từ sáng kiến đầu tư cơ sở hạ tầng của nhóm G-7.

* Đội tàu thuộc biên chế hạm đội Thái Bình Dương của Hải quân Nga có chuyến thăm kéo dài bốn ngày đến cảng Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa, nơi đặt quân cảng trọng yếu của Việt Nam, báo Quân đội Nhân dân đưa tin. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Nga bị nhiều nước phương Tây và đối tác trừng phạt, cô lập trong hơn 4 tháng nay vì xâm lược Ukraine. Trong cùng thời gian, tại Liên Hiệp Quốc, Việt Nam hai lần bỏ phiếu trắng để từ chối chỉ trích hành động của Nga tại Ukraine, và bỏ phiếu chống lại một nghị quyết về đình chỉ Nga khỏi Hội đồng Nhân quyền LHQ. Đội tàu Nga đến Cam Ranh gồm 3 chiếc – chiến hạm Nguyên soái Shaposhnikov, tàu hộ vệ Gremyshiy và tàu chở dầu cỡ trung Pechenga – do Đại tá Hải quân Anciferov Alexey Vitalievich chỉ huy.

* Người ta phát hiện ra 46 người chết trong thùng một chiếc xe đầu kéo bị bỏ lại trên một con đường hẻo lánh ở thành phố San Antonio, bang Texas. Đây là thảm kịch mới nhất cướp đi sinh mạng của những người di cư đi lậu qua biên giới từ Mexico đến Mỹ. Ngoài ra, còn có 16 người phải nhập viện, trong đó có 4 trẻ em, theo AP. Một nhân viên công ích của thành phố nghe tiếng kêu cứu từ chiếc xe tải lúc 6 giờ kém chiều hôm 27/6 và phát hiện ra cảnh tượng khủng khiếp này, Cảnh sát trưởng William McManus cho biết. Nhiều giờ sau đó, những chiếc túi đựng thi thể nằm rải rác trên mặt đất gần chiếc xe đầu kéo như một biểu tượng nghiệt ngã của thảm kịch này.

* Tân bộ trưởng chuyên trách Thái Bình Dương của Canberra cho biết Australia sẽ thành lập một trường quốc phòng để đào tạo quân đội của các đảo ở Thái Bình Dương, trong bối cảnh có cạnh tranh gay gắt về quan hệ an ninh trong khu vực, theo Reuters. Trong khi đó Trung Quốc lên kế hoạch cho một hội nghị với các quốc gia này vào tháng tới.

* Các nhà lãnh đạo nhóm G7 nhất trí tính toán khả năng áp đặt giá trần đối với dầu và khí đốt mà Nga xuất khẩu. Biện pháp này nhằm hạn chế nguồn thu của Nga. Theo kế hoạch này, G7 sẽ nghiên cứu việc kiềm chế giá năng lượng với các đối tác trên thế giới, bao gồm cả khả năng áp đặt giá trần tạm thời với năng lượng – bao gồm cả dầu và khí đốt – nhập khẩu. Politico cho biết thỏa thuận đạt được vào sáng 28/6.

* Hạ nghị sĩ Mỹ Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) đề xuất luận tội hai thẩm phán Tòa án Tối cao Brett Kavanaugh và Neil Gorsuch, cáo buộc hai người này đã dối trá trước Quốc hội. Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez cáo buộc hai hai thẩm phán Tòa án Tối cao Brett Kavanaugh và Neil Gorsuch đã nói dối trước Quốc hội về quan điểm đối với phán quyết Roe v Wade về bảo đảm quyền phá thai của phụ nữ.

* Một đoàn tàu dài va chạm với xe ben ở bang Missouri của Mỹ hôm 27/6 đã khiến ba người chết và ít nhất 50 người khác bị thương, giới chức địa phương cho biết. “Chúng tôi xác nhận có ba người tử vong – hai người trên tàu và một người trên xe ben”, Justin Dunn, phát ngôn viên của Cơ quan tuần tra đường cao tốc bang Missouri, nói với các phóng viên, AFP đưa tin. Theo đó, đoàn tàu Amtrak đang chạy trên tuyến đường từ Los Angeles đến Chicago đã tông vào xe ben tại một điểm giao cắt với đường sắt ở khu vực Mendon, Missouri vào khoảng 12h42 (theo giờ địa phương). Trước đó, Amtrak cho biết có khoảng 243 hành khách trên tàu. Họ đồng thời cho biết đã cử nhân viên để hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc ứng phó.

Ngày 27 – 6 – 2022

* Ủy ban Từ thiện Anh đang kiểm tra xem liệu có cần tiến hành xem xét các khoản đóng góp mà một quỹ từ thiện của Thái tử Charles (Prince of Wales) nhận được từ quốc gia vùng Vịnh vào thời gian trước hay không. Tờ Sunday Times đưa tin, vài triệu euro tiền mặt đã được một thủ tướng khi đó của Qatar trao tay khi đến thăm Thái tử Charles ở London. “Chúng tôi sẽ xem xét thông tin để xác định xem có bất kỳ vai trò nào đối với ủy ban trong vấn đề này hay không”, cơ quan quản lý các tổ chức từ thiện của Anh cho biết. Đại diện của Thái tử Charles cho biết “tất cả quy trình chuẩn xác đã được tuân thủ”.

* Lần đầu tiên kể từ 1998, Liên bang Nga lỡ hạn thanh toán quan trọng. Nga có tiền để trả khoản nợ 100 triệu USD, mà đã đến hạn vào Chủ nhật 26/06 nhưng các lệnh trừng phạt đã khiến cho những khoản tiền này không thể chuyển được cho các chủ nợ quốc tế. Điện Kremlin đã quyết tâm tránh để vỡ nợ, vì nó sẽ là một đòn giáng mạnh vào uy tín của quốc gia. Bộ trưởng Tài chính Nga gọi tình huống này là “một trò hề” và nó không được cho là sẽ có tác động ngắn hạn.

* Các nhà lãnh đạo Nhóm G7 hôm Chủ nhật đã cam kết huy động 600 tỷ đô la trong vòng 5 năm để tài trợ cho cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các nước đang phát triển, tạo thế đối trọng với dự án Vành đai & Con đường trị giá hàng tỷ đô la của Trung Quốc, theo Reuters. Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden và các nhà lãnh đạo G7 khác đã nối lại việc đổi tên thành “Đối tác về Cơ sở hạ tầng và Đầu tư Toàn cầu” tại cuộc họp thường niên của nhóm này sẽ được tổ chức tại Schloss Elmau, miền nam nước Đức vào năm nay. Ông Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ huy động 200 tỷ USD từ tiền tài trợ, quỹ liên bang và đầu tư tư nhân trong 5 năm để hỗ trợ các dự án ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, sức khỏe toàn cầu, bình đẳng giới và kỹ thuật số.

* Anh, Hoa Kỳ, Canada và Nhật Bản sẽ cấm nhập khẩu vàng của Nga trong một nỗ lực nhằm đánh vào khả năng nuôi cuộc chiến ở Ukraine của Moscow. Thủ tướng Anh cho biết động thái này sẽ “đánh vào trung tâm bộ máy chiến tranh của Putin”. Quyết định được đưa ra khi nhóm G7 gồm các quốc gia giàu nhất thế giới nhóm họp tại Đức. Tổng thống Hoa Kỳ Biden đề nghị các quốc gia G7 khác – Đức, Pháp và Ý – cũng sẽ tham gia lệnh cấm.

* Hôm thứ Bảy, Thủ tướng Anh Boris Johnson bày tỏ lo ngại Ukraine có thể phải đối mặt với áp lực để đồng ý một thỏa thuận hòa bình với Nga không có lợi cho nước này do hậu quả kinh tế của cuộc chiến ở châu Âu. Ông Johnson, phát biểu với báo chí khi dự một hội nghị ở Rwanda, rằng: “Quá nhiều nước đang nói đây là cuộc chiến Âu châu không cần thiết, vì thế sức ép sẽ tăng – có khi là cưỡng bức – người Ukraine nhận một hòa bình xấu xí.” Khi được hỏi ông thực sự nghĩ gì, Johnson nói tiếp: “Tôi chỉ nghĩ chung chung. Tôi chỉ nghĩ rằng có một tâm lý chung.” “Rủi ro là mọi người sẽ không thấy rằng điều quan trọng là phải đứng lên chống lại sự xâm lăng.”

* Một báo cáo thường niên của tổ chức Sáng kiến Đánh giá Nhân quyền (HRMI) mới được công bố cho thấy Việt Nam có tiến bộ trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nhưng vẫn tụt hậu so với các nước trong khu vực về mức độ tự do dân sự và chính trị. Báo cáo của tổ chức có trụ sở tại New Zealand, được thành lập bởi một nhóm các nhà nghiên cứu và thực hành nhân quyền, đánh giá tình trạng thực thi quyền con người ở các quốc gia trên thế giới dựa trên tổng số 13 quyền, được phân chia thành 3 chỉ tiêu chính, gồm chất lượng cuộc sống, sự an toàn trước nhà nước, và sự trao quyền cho người dân.

* Bộ máy y tế tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết ít người dân của thành phố đồng ý tiêm mũi 3, mũi 4 vắc xin ngừa COVID-19, theo báo chí trong nước trong một vài ngày gần đây. VOA quan sát thấy trên mạng xã hội, nhiều người nói họ phản đối việc chính quyền ép dân tiêm vắc xin, một số thậm chí nêu nghi vấn phải chăng đây là mưu đồ tiêu thụ vắc xin giống như vụ scandal Việt Á bắt tay với các cơ quan y tế để tiêu thụ các bộ xét nghiệm COVID-19 đã xảy ra trước đây.

* Tổng thống Joe Biden nói ông “tôn trọng” Tòa án Tối cao và thấy không cần mở rộng số lượng thành viên của tòa, một người phát ngôn cho biết, trong khi ông đang cân nhắc các hành động đơn phương để đối phó với một phán quyết mà ông tả là “cực đoan” chấm dứt quyền phá thai ở Mỹ. Ông Biden đang tìm kiếm nhiều “giải pháp” hơn, bao gồm có thể là các sắc lệnh hành pháp đơn phương, theo phát ngôn viên Karine Jean-Pierre.

* Điều phối viên Khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương của Tòa Bạch Ốc, Kurt Campbell, ngày 23/6 cho hay dự kiến sẽ có thêm nhiều quan chức cấp cao của Mỹ đến thăm các đảo quốc Thái Bình Dương trong lúc Washington tăng cường giao tiếp nhằm chống lại Trung Quốc trong khu vực chiến lược quan trọng này. Ông Campbell nói Hoa Kỳ cần nhiều cơ sở ngoại giao hơn trong khu vực, và tiếp xúc nhiều hơn với các đảo quốc Thái Bình Dương mà đôi khi “ít được chú ý”.

* Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan sẽ tham dự một vòng đàm phán với các nhà lãnh đạo của Thụy Điển và Phần Lan, cũng như NATO vào ngày 28/6 trước hội nghị thượng đỉnh ở Madrid, phát ngôn viên của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kalin cho biết hôm 26/6, theo VOA News. Phần Lan và Thụy Điển vừa đệ đơn xin gia nhập NATO để đáp trả cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine. Tuy nhiên, việc nộp đơn này đã vấp phải sự phản đối từ Thổ Nhĩ Kỳ, vốn đã tức giận bởi những gì họ nói là sự ủng hộ của Helsinki và Stockholm đối với các chiến binh người Kurd và các lệnh cấm vận vũ khí đối với Ankara.

* Hàng nghìn người hôm Chủ nhật đã biểu tình ở Madrid để phản đối hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ diễn ra ở thủ đô của Tây Ban Nha trong tuần này. Trong bối cảnh an ninh được thắt chặt, các nhà lãnh đạo của các nước thành viên sẽ gặp nhau tại Madrid từ ngày 29 tới 30 tháng 6 khi liên minh này đối mặt với thách thức chưa từng có vì cuộc xâm lược Ukraine của Nga. NATO dự kiến sẽ cân nhắc đơn xin gia nhập tổ chức của Phần Lan và Thụy Điển, vốn bị Thổ Nhĩ Kỳ – thành viên của liên minh phản đối.

* Chỉ một số ít người của phe bảo thủ đang quay lưng lại với vị cựu tổng thống Mỹ, bởi “chán ngấy” những lùm xùm liên quan tới vụ bạo loạn từ năm 2021.Trong khi ủy ban Hạ viện Mỹ điều tra vụ bạo loạn ngày 6/1/2021 đang làm rõ việc ông Donald Trump cố gắng lật ngược kết quả bầu cử, nhất loạt đồng minh của vị cựu tổng thống Mỹ đều phản ứng bằng sự thờ ơ. Nhưng một số thành viên của đảng Cộng hòa chỉ ra rằng ông Trump đang phải hứng chịu thiệt hại. Những vết thương ấy không quá nghiêm trọng nhưng vẫn rất đáng chú ý. Những đảng viên Cộng hòa nói trên cho biết cử tri trong đảng vẫn “mê mẩn” ông Trump và sẽ bỏ ngoài tai kết quả điều tra của ủy ban ngày 6/1/2021.

* Từng là quốc gia tiên phong trong hợp pháp hóa việc phá thai, song Mỹ đã đi ngược xu hướng toàn cầu trong 30 năm qua khi Tòa án Tối cao lật lại vụ kiện Roe v. Wade ngày 24/6. Sau phán quyết năm 1973 về vụ kiện Roe v. Wade, Mỹ trở thành một trong những nước đi đầu về hợp pháp hóa luật phá thai, với nhiều quốc gia khác cũng áp dụng quyền phá thai những thập niên sau đó. Tuy vậy, với quyết định từ Tòa án Tối cao Mỹ ngày 24/6, nước này đã lật ngược một tiền lệ đã tồn tại 50 năm, qua đó cùng số ít quốc gia trên thế giới thắt chặt luật phá thai trong những năm gần đây.

* Lực lượng ly khai ở Donetsk đã cho phép chính phủ Morocco nói chuyện với công dân nước này trước đó bị tuyên án tử hình vì chiến đấu cho quân đội Ukraine. Công dân Morocco có tên Brahim Saadoun, năm nay 21 tuổi. Người này bị tòa án, do lực lượng ly khai ở tỉnh Donetsk lập ra, tuyên án tử hình đầu tháng 6. Tahar, cha của người bị lực lượng ly khai Donetsk bắt giữ, đang vận động chính phủ Morocco tìm kênh liên lạc để giải cứu con trai mình, Reuters ngày 27/6 đưa tin.

* Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg xác nhận liên minh quân sự sẽ tăng cường sức mạnh phòng thủ và răn đe tại biên giới phía đông. Phát biểu ngày 27/6, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết liên minh sẽ tăng số quân sẵn sàng chiến đấu lên hơn 300.000 binh sĩ. Đồng thời, NATO cũng nâng cấp các nhóm tác chiến ở sườn phía đông của khối lên cấp lữ đoàn, AFP đưa tin.

* Một “đô thị nổi” được cho là giải pháp dài hạn cho Maldives, quốc gia được cảnh báo là sẽ “bị nhấn chìm” nếu mực nước biển dâng cao hơn một mét vào cuối thế kỷ này. Dự án về một đô thị nổi, với những tòa nhà được nâng lên theo mực nước biển, đang được thành hình ở một đầm phá tại Maldives, cách thủ đô Male 10 phút đi thuyền. Được quy hoạch với kiến trúc giống loài san hô não, thành phố sẽ có 5.000 công trình nổi, bao gồm nhà ở, nhà hàng, cửa hiệu và trường học, với những con kênh chảy dọc mỗi khu vực. Các công trình đầu tiên sẽ được công bố trong tháng này, và cư dân có thể đến ở vào đầu năm 2024. Toàn bộ thành phố dự kiến hoàn thành trong năm 2027, với quy mô 20.000 dân. Một “đô thị nổi” được cho là giải pháp dài hạn cho Maldives, quốc gia được cảnh báo là sẽ “bị nhấn chìm” nếu mực nước biển dâng cao hơn một mét vào cuối thế kỷ này.

* Cựu Thị trưởng Rudy Giuliani, 77 tuổi, đã bị một nhân viên siêu thị tấn công trong khi tham dự chiến dịch vận động tranh cử chức thống đốc của con trai ông, Andrew Giuliani. Sở cảnh sát New York đã xác nhận rằng ông Giuliani, người đồng thời là luật sư của ông Donald Trump trong nỗ lực lật ngược kết quả cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, đã bị “đánh vào giữa lưng” bởi một nhân viên siêu thị ShopRite ở quận Staten Island (New York) hôm 26/6, The Hill đưa tin. “Tôi gần như đã ngã xuống vì cú đánh”, cựu Thị trưởng Giuliani chia sẻ với New York Post. Ông còn cho biết nhân viên siêu thị này đã phỉ báng: “Ông là một tên khốn nạn”, rồi sau đó chạy trốn.

* Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Crimea hôm 26/6 cho biết một giàn khoan của công ty năng lượng Chernomorneftegaz trên biển Đen đã bị quân đội Ukraine pháo kích. “Đúng vậy, đây là một cuộc pháo kích của các binh sĩ Ukraine. Không ai bị thương”, một người phát ngôn của cơ quan tình trạng khẩn cấp Crimea, vùng lãnh thổ của Ukraine bị Nga sáp nhập năm 2014, nói với hãng thông tấn Nga TASS. Trước đó, thông tin về cuộc tấn công đã được đăng tải trên mạng xã hội Telegram. Dù vậy, bản tin của TASS không nêu rõ cuộc tấn công diễn ra khi nào.

Ngày 24 – 6 – 2022

* Nhân kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Campuchia, Phó thủ tướng Việt Nam Lê Minh Khái nhắc lại cam kết “không cho phép bất kỳ thế lực thù địch nào sử dụng lãnh thổ của mình để gây phương hại cho an ninh nước kia”. Hôm thứ Sáu 24/6, Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Campuchia (24/6/1967 – 24/6/2022). Phó Thủ tướng Men Sam An, Bộ trưởng Bộ Quan hệ Quốc hội, Thượng viện và Thanh tra Vương quốc Campuchia, Phó Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, Chủ tịch Hội Hữu nghị Campuchia – Việt Nam làm trưởng đoàn sang Việt Nam thăm và tham dự.

* Hạ viện Mỹ bỏ phiếu thông qua dự luật tăng cường kiểm soát vũ khí, khi nước này đối mặt bạo lực súng đạn tràn lan. Hạ viện Mỹ hôm 24/6 bỏ phiếu thông qua dự luật kiểm soát súng đạn mang tên Cộng đồng An toàn hơn Lưỡng đảng với 234 phiếu thuận, trong đó có 14 đảng viên Cộng hòa, và 193 phiếu chống. Sau khi được Hạ viện thông qua, dự luật sẽ thành luật khi được Tổng thống Joe Biden ký phê chuẩn. Dự luật là kết quả từ các cuộc đàm phán giữa 10 thượng nghị sĩ Cộng hòa và 10 thượng nghị sĩ Dân chủ sau hai vụ xả súng ở Texas và New York tháng trước. Thượng viện Mỹ thông qua ngày 23/6 với 65 phiếu thuận, trong đó có 15 thượng nghị sĩ Cộng hòa, và 33 phiếu chống.

* Chính phủ Anh vừa đưa ra thêm các lệnh trừng phạt về thương mại đối với Nga do cuộc xâm lược ở Ukraine. Ngày 23/6, một loạt biện pháp trừng phạt thương mại của Vương quốc Anh đối với Nga được công bố trên website của chính phủ nước này. ‘Thông báo cho các nhà xuất khẩu’ (Notice to Exporters) liệt kê các quy định cấm xuất khẩu, cung cấp, vận chuyển và chuyển giao (cũng như hỗ trợ kỹ thuật, dịch vụ tài chính, quỹ và dịch vụ môi giới liên quan) đối với hàng hóa và công nghệ: dùng cho việc trấn áp trong nước, liên quan đến vũ khí hóa học và sinh học, hàng hải, lọc dầu bổ sung, bổ sung cho ngành công nghiệp.

* Điều phối viên Khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương của Tòa Bạch Ốc, Kurt Campbell, ngày 23/6 cho hay dự kiến sẽ có thêm nhiều quan chức cấp cao của Mỹ đến thăm các đảo quốc Thái Bình Dương trong lúc Washington tăng cường giao tiếp nhằm chống lại Trung Quốc trong khu vực chiến lược quan trọng này. Ông Campbell nói Hoa Kỳ cần nhiều cơ sở ngoại giao hơn trong khu vực, và tiếp xúc nhiều hơn với các đảo quốc Thái Bình Dương mà đôi khi “ít được chú ý”.

* Các công ty Mỹ bao gồm Walt Disney và công ty mẹ của Facebook là Meta ngày 24/6 loan báo sẽ đài thọ chi phí cho nhân viên nếu họ phải sang một tiểu bang khác để phá thai sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đảo ngược quyền phá thai.Theo dự kiến, nhiều tiểu bang sẽ hạn chế hơn nữa hoặc cấm phá thai sau phán quyết của Toà Tối cao. Và như vậy là các nữ nhân viên khó có thể phá thai trừ khi họ sang các tiểu bang cho phép thực hiện thủ tục này.

* Hôm 23/6, chính quyền Lào Cai khởi tố, bắt giam hai cựu chủ tịch tỉnh vì có liên quan vụ án “tận thu quặng apatit trái phép” và “rửa tiền”. Ông Nguyễn Thanh Dương, 63 tuổi và ông Lê Ngọc Hưng, 62 tuổi, đều là cựu phó chủ tịch UBND tỉnh, bị bắt với cáo buộc “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, theo trang VNExpress.

* Ngày điều trần thứ năm của Quốc hội Mỹ về cuộc tấn công Điện Capitol ngày 6/1 năm 2021 của những người ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump đã nghe trình bày về việc làm thế nào ông Trump gây áp lực với Bộ Tư pháp để giúp ông bám lấy quyền lực sau khi thua cuộc bầu cử năm 2020. Ủy ban Hạ viện điều tra vụ bạo loạn đã nghe lời khai từ ba cựu quan chức hàng đầu – quyền Bộ trưởng Tư pháp lúc đó Jeffrey Rosen, cấp phó của ông là Richard Donoghue, và lãnh đạo Văn phòng Tư vấn Pháp lý Steven Engel.

* Nhật Bản ngày 24/6 cho biết 2 tàu tuần duyên Trung Quốc đã đi qua vùng lãnh hải gần một chuỗi đảo tranh chấp trong hơn 64 giờ. Đây là lần xâm nhập dài nhất trong một thập kỷ qua. Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản hôm 24/6 cho biết các tàu Trung Quốc đã đi vào vùng lãnh hải của nước này ở biển Hoa Đông vào đầu ngày 21/6 và ở lại để khảo sát một tàu đánh cá Nhật Bản đang hoạt động trong khu vực này, trước khi rời khỏi vùng biển vào tối 23/6.

* Hàng nghìn người nhập cư xông vào vùng lãnh thổ Melilla của Tây Ban Nha trong vụ vượt biên hàng loạt lớn hiếm thấy từ Morocco, ít nhất 18 người được ghi nhận đã thiệt mạng. “Thêm 13 người nhập cư trái phép bị thương trong cuộc xâm nhập vào thị trấn Melilla đã thiệt mạng vào đêm 24/6 do vết thương quá nặng”, giới chức trách ở tỉnh Nador cho biết trong một tuyên bố, theo AFP.

* Điện Kremlin khẳng định quyết tâm khôi phục vận chuyển hàng hóa vào vùng lãnh thổ Kaliningrad và tuyên bố Moscow đúng trong tranh chấp lần này. “Không cần phải vội vàng, tuy nhiên chúng tôi có đầy dủ quyết tâm. Sẽ cần một chút thời gian trước khi đưa ra quyết định”, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố ngày 24/6, TASS đưa tin. Quan chức Nga nói rằng Moscow đang rất nghiêm túc phân tích tình hình. Quan điểm của Điện Kremlin về vấn đề Kaliningrad sẽ được chuyển tới các nước châu Âu thông qua Bộ Ngoại giao.

* Một quan chức Liên Hợp Quốc ngày 24/6 tuyên bố lực lượng an ninh Israel chịu trách nhiệm cho cái chết của nhà báo kỳ cựu Shireen Abu Akleh. Bà Shamdasani nói theo thông tin OHCHR thu thập được, không có dấu hiệu cho thấy “hoạt động của những người Palestine có vũ trang trong khu vực các nhà báo (bị tấn công)”, Al Jazeera đưa tin. Trước đó, vào ngày 11/5, nhà báo Shireen Abu Akleh bị bắn vào mặt khi đang đưa tin về các cuộc đột kích của quân đội Israel tại thành phố Jenin, ở Bờ Tây, do Israel chiếm đóng. Cái chết của bà khiến người dân Palestine và thế giới phẫn nộ.

* Trong động thái mới nhất liên quan đến vụ việc, chủ sở hữu khẳng định nhà hàng nổi Jumbo huyền thoại của Hong Kong không bị chìm 1.000 m dưới Biển Đông, mà chỉ bị lật. Người phát ngôn của công ty cho biết con tàu không hề bị “chìm” mà đã bị “lật úp”. “Việc nói rằng con tàu đã chìm là không chính xác”, bà nói.

* Nhà tù ở Les Cayes, Haiti, đã hết lương thực trong hai tháng trở lại đây, khiến các tù nhân phải dựa vào bạn bè và người thân để sống sót. Ít nhất 8 tù nhân đã chết đói tại nhà tù Les Cayes trong tuần này do nhà tù cạn kiệt thực phẩm từ hai tháng trước. Hàng chục tù nhân đã thiệt mạng kể từ khi nền chính trị của đất nước thuộc vùng Caribbean lâm vào khủng hoảng, theo Guardian.

Ngày 23 – 6 – 2022

* Nhà lãnh đạo dân sự bị phế truất của Myanmar, bà Aung San Suu Kyi, đã bị chuyển từ quản thúc tại gia sang biệt giam tại một nhà tù ở thủ đô Nay Pyi Taw. Người đoạt giải Nobel Hoà bình, năm nay 77 tuổi, bị bắt sau khi quân đội lật đổ chính phủ do dân bầu vào tháng 2/2021. Trong năm qua, bà bị giam tại một địa điểm không được tiết lộ ở thủ đô. Bà Suu Kyi đã bị kết án 11 năm tù và phủ nhận mọi cáo buộc vốn bị nhiều người lên án là có động cơ chính trị.

* Pedro “Pete” Arredondo, người đứng đầu lực lượng cảnh sát quận nơi có trường học xảy ra vụ việc, bị quy trách nhiệm về sự chậm trễ của lực lượng chấp pháp trong việc đối đầu với tay súng. Bào chữa cho hành động của mình, chỉ huy cảnh sát 50 tuổi cho biết ông không nghĩ rằng ông là sĩ quan phụ trách vụ việc vào thời điểm đó. Sự giận dữ của công chúng tăng lên khi ngày càng nhiều chi tiết về vụ xả súng vào ngày 24/5 được tiết lộ. Các nhà lập pháp bang Texas đang điều tra xem vì sao cảnh sát lại chờ tới hơn một giờ đồng hồ bên ngoài lớp học ở trường tiểu học Robb trong khi kẻ xả súng đã dựng rào chắn quanh mình trước khi một nhóm cảnh sát xông vào. Chỉ huy cảnh sát khu quận Hal Harrell hôm thứ Tư nói rằng ông đã cho ông Arredondo tạm nghỉ ngay lập tức và nói rằng “còn nhiều điều chưa rõ ràng và chưa rõ về thời gian tôi sẽ nhận được kết quả điều tra”.

* Ukraine ngày 23/6 tuyên bố nhận được từ Hoa Kỳ Hệ thống Rốc-két Pháo binh Cơ động Cao (HIMARS), một hệ thống vũ khí tầm xa hùng mạnh mà Kyiv hy vọng có thể giúp lật ngược tình thế trong cuộc xâm lược của Nga. Nga đang tiến quân ở phía đông Ukraine trong nỗ lực chiếm lấy trung tâm công nghiệp gọi là Donbas, nơi Ukraine e rằng một số binh sĩ của họ có thể bị bao vây trong gọng kìm của Nga.

* Ấn Độ đang cấp chứng nhận an toàn cho hàng chục con tàu do một công ty con ở Dubai thuộc tập đoàn vận tải hàng đầu Nga Sovcomflot quản lý, theo dữ liệu chính thức, tạo điều kiện cho Nga xuất khẩu dầu sang Ấn Độ và các nơi khác sau khi các nhà chứng nhận phương Tây rút lui dịch vụ vì các chế tài toàn cầu chống lại Moscow.

* Các nhà lãnh đạo Liên hiệp châu Âu chính thức chấp nhận Ukraine là ứng cử viên gia nhập khối 27 quốc gia EU hôm 23/6, một động thái địa chính trị táo bạo mà Ukraine và EU ca ngợi là “thời khắc lịch sử”. Mặc dù Ukraine và nước láng giềng Moldova có thể mất hơn một thập niên mới đủ điều kiện trở thành thành viên EU, nhưng quyết định tại hội nghị thượng đỉnh EU kéo dài hai ngày lần này là một bước đi mang tính biểu tượng báo hiệu ý định của EU tiến sâu vào Liên Xô cũ.

* Cứ mưa là phải “nằm nhà” bởi không bị ngập, hỏng xe thì cũng phải mất nhiều giờ đồng hồ mới về tới nhà vì đường phố Hà Nội, đặc biệt là tại nhiều khu phố cổ và các khu đô thị mới tại Cầu Giấy, Mỹ Đình, gần như biến thành những dòng kênh nhỏ mênh mông, đi lại rất khó khăn.

* Tổng thống Joe Biden ngày 22/6 kêu gọi Quốc hội Mỹ thông qua việc ngưng thuế xăng dầu liên bang trong ba tháng để giúp đối phó với giá xăng cao kỷ lục, nhưng sự phản đối từ các nhà lập pháp trong đảng của ông cho thấy yêu cầu này không có khả năng được đáp ứng.

* Bộ trưởng ngoại giao sắp mãn nhiệm của Philippines hôm thứ Năm 23/6 cho biết cuộc đàm phán về thăm dò năng lượng chung giữa nước ông và Trung Quốc ở Biển Đông đã bị chấm dứt, với lý do bị giới hạn bởi hiến pháp và vướng vào các vấn đề về chủ quyền. Philippines và Trung Quốc đã đấu khẩu về chủ quyền biển trong nhiều thập kỷ và từ năm 2018 đã cam kết cùng nhau thăm dò dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines, bất chấp việc Trung Quốc cũng đòi có chủ quyền đối với vùng này.

* Ukraine hôm thứ Năm 23/6 tổ chức phiên tranh tụng sơ bộ trong phiên tòa đầu tiên xét xử một lính Nga bị buộc tội cưỡng hiếp một phụ nữ Ukraine trong cuộc xâm lược của Nga, đây là vụ đầu tiên trong số hàng chục trường hợp như vậy. Theo hồ sơ tòa án, nghi phạm Mikhail Romanov, 32 tuổi, hiện không bị giam giữ ở Ukraine và sẽ bị xét xử vắng mặt, bị buộc tội giết một thường dân ở thủ đô Kyiv vào ngày 9/3 và liên tục cưỡng hiếp vợ của người đàn ông đã bị giết hại này. Moscow lâu nay vẫn bác bỏ các cáo buộc về tội ác chiến tranh.

* Tin tức về sự sụp đổ của chính phủ Israel mới chỉ được đưa ra khoảng 1 giờ, nhưng thủ lĩnh phe đối lập, cựu Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố ông sẽ trở lại nắm quyền. “Tôi và bạn bè sẽ thành lập chính phủ quốc gia”, ông Netanyahu cho biết trong một đoạn video được đăng tải trực tuyến hôm 20/6. Điều đáng nói là video được đăng tải trước cả khi Thủ tướng Naftali Bennett có bài diễn văn chính thức từ chức, theo New York Times. Nói về “chính phủ” sắp thành lập của mình, ông Netanyahu nhấn mạnh: “Một chính phủ sẽ chăm sóc tất cả các công dân của Israel mà không có ngoại lệ nào”.

* Ông Serhiy Gaidai, Thống đốc tỉnh Luhansk của Ukraine, ngày 23/6 cho biết quân đội nước này có thể phải rút khỏi thành phố Lysychansk để tránh bị quân Nga bao vây. “Để tránh bị bao vây, các chỉ huy của chúng ta có thể ra lệnh cho binh sĩ rút lui tới vị trí mới”, ông Gaidai nói trên sóng truyền hình quốc gia của Ukraine, theo Reuters. “Toàn thành phố Lysychansk đang nằm trong tầm hỏa lực của họ (quân đội Nga – PV). Tình hình trong thành phố rất nguy hiểm”.

* Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện Việt Nam tại Italy đã tích cực làm việc với Bộ Ngoại giao, Bộ Phát triển kinh tế, cảnh sát tài chính và các cơ quan chức năng Italy để thúc đẩy, giải quyết vụ việc, hạn chế tối đa tổn thất cho các doanh nghiệp của Việt Nam. Bà Hằng nhấn mạnh cho đến nay, toàn bộ số container hạt điều của doanh nghiệp Việt Nam nghi bị lừa đảo ở Italy đã được trả lại cho các doanh nghiệp Việt Nam.

* Loi Nguyen, người đàn ông gốc Việt 76 tuổi, thiệt mạng vì bị một tay súng tấn công vô cớ khi đi bộ trên đường phố Philadelphia. Ông Loi Nguyen sáng 21/6 ngã gục vì trúng đạn vào đầu ở con hẻm phía sau phố L và Claridge tại công viên Juniata ở thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania, khi đang về nhà sau chuyến đi bộ thể dục buổi sáng. Các điều tra viên phát hiện một vỏ đạn gần thi thể nạn nhân. Video từ camera giám sát cho thấy nghi phạm mặc áo trùm đầu màu đỏ chạy tới từ phía sau ông Nguyen, bất ngờ rút súng bắn vào ông rồi tháo chạy dọc con hẻm hướng về phía công viên Hunting. Ông Nguyen là người thân thiện với hàng xóm và có thói quen đi bộ tập thể dục buổi sáng quanh khu phố nhiều năm nay.

Ngày 22 – 6 – 2022

* Sau khi nộp toàn bộ 25 tỷ đồng để khắc phục hậu quả cùng với việc nhận trách nhiệm của người đứng đầu, cựu chủ tịch thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung được giảm 3 năm tù so với mức án ban đầu. Chiều 22/6, TAND Cấp cao Hà Nội tuyên án cựu chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung 5 năm tù về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, trong vụ án mua chế phẩm Redoxy-3C để xử lý ô nhiễm nguồn nước trên địa bàn thủ đô. Trong một vụ án khác về chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước đã tuyên trước đó, ông Chung bị xử 5 năm tù. Như vậy, tổng mức hình phạt dành cho bị cáo Nguyễn Đức Chung là 10 năm tù trong hai vụ án.

* Tổng thống Vladimir Putin ngày 22/6 tuyên bố Nga đang trong quá trình chuyển hướng thương mại và xuất khẩu dầu sang các nước thuộc nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS sau các chế tài của phương Tây vì cuộc chiến ở Ukraine. Các quốc gia trong BRICS bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Phương Tây đã áp đặt các chế tài sâu rộng lên Nga, bao gồm hạn chế nhập khẩu dầu của nước này, sau khi Điện Kremlin đưa quân vào Ukraine vào ngày 24 tháng 2.

* Tin tặc của chính phủ Nga đã tiến hành nhiều hoạt động gián điệp mạng nhắm vào các quốc gia đồng minh với Ukraine kể từ khi Moscow xâm lược nước này vào tháng 2, Microsoft cho biết trong một báo cáo ngày 22/6. “Các khía cạnh không gian mạng của cuộc chiến hiện tại vượt xa ra ngoài Ukraine và phản ánh bản chất độc đáo của không gian mạng”, Chủ tịch Microsoft Brad Smith nói trong báo cáo. Tòa đại sứ Nga tại Washington không trả lời ngay yêu cầu bình luận. Moscow trước đây đã phủ nhận việc tiến hành các nhiệm vụ gián điệp mạng ở nước ngoài, nói rằng việc này “mâu thuẫn với các nguyên tắc trong chính sách đối ngoại của Nga.”

* Số người chết do trận động đất ở Afghanistan hôm thứ Tư (22/6) đã lên đến 1.000 người, các quan chức quản lý thảm họa cho biết, với hơn 600 người bị thương và con số dự kiến sẽ tăng lên khi thông tin từ các làng mạc vùng núi hẻo lánh được cập nhật. Những tấm ảnh trên truyền thông Afghanistan cho thấy nhiều ngôi nhà trở thành đống đổ nát và những thi thể được quấn trong chăn nằm trên mặt đất. Theo quan chức Bộ Nội vụ Salahuddin Ayubi, trực thăng đã được triển khai trong nỗ lực cứu hộ để tiếp cận những người bị thương và vận chuyển nguồn cung cấp y tế và thực phẩm.

* Ủy ban Kiểm tra Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam đang đề nghị Bộ Chính trị, nhóm quyền lực nhất trong đảng, xem xét kỷ luật ông Nguyễn Thành Phong, một ủy viên trung ương đảng, theo một thông cáo của đảng gửi ra hôm 22/6. Ông Phong, 59 tuổi và có bằng tiến sĩ kinh tế, từng là Chủ tịch thành phố Hồ Chí Minh từ cuối năm 2015 cho đến tháng 8/2021, sau đó giữ vị trí Phó trưởng ban Kinh tế Trung ương. Bản thông cáo cho biết Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp từ ngày 20-22/6 để xem xét kết quả của một cuộc thanh tra về Ban Cán sự Đảng Ủy ban Nhân dân Tp.HCM nhiệm kỳ 2016-2021.

* Một tổ chức xã hội dân sự Myanmar vừa tố cáo công ty viễn thông Viettel của Việt Nam thông qua công ty Mytel để theo dõi dân thường và quân nhân, bao gồm việc truy tìm binh sĩ đào ngũ và “tiếp tay” cho chính quyền quân quản gây tội ác đối với người dân Miến Điện. “Viettel Global Investment đồng lõa với tội ác tàn bạo của quân đội Myanmar, bao gồm tội ác chiến tranh đang diễn ra và tội ác chống lại loài người. Viettel tài trợ cho Mytel và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật thiết yếu và hỗ trợ về mặt tổ chức cho Mytel” bà Yadanar Maung, phát ngôn viên của Justice For Myanmar cho VOA biết trong một cuộc phỏng vấn qua email hôm 20/6.

* Một tòa án cấp huyện ở tỉnh Bình Thuận, Việt Nam, hôm 22/6 tuyên phạt ông Lê Chí Thành 3 năm tù vì phạm tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Ông Thành, 39 tuổi, từng là đại úy công an cho đến khi bị tước danh hiệu “công an nhân dân” vào tháng 7/2020, đã sử dụng mạng xã hội từ tháng 7-10/2020 để chỉ trích, lên án một số cơ quan công an, tòa án, và quan chức trong hai ngành này. Trong số các bài đăng và video của ông Thành, nổi bật là những nội dung cáo buộc viên giám thị Trại giam Thủ Đức giàu có bất minh và một thứ trưởng Bộ Công an lạm quyền khi ra quyết định kỷ luật ông Thành.

* Vào ngày điều trần thứ tư tại Quốc hội Hoa Kỳ về cuộc bạo loạn tấn công Điện Capitol ngày 6/1/2021 của những người ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump với lời khai chứng của các quan chức bầu cử từ các bang Arizona và Georgia, hãng tin Reuters tường thuật những nội dung chính. Ông Trump nói rằng trong một cuộc điện đàm vào tháng 11, ông Bowers “nói với tôi rằng cuộc bầu cử đã bị gian lận và tôi đã thắng Arizona”. Với giọng điệu mạnh mẽ, ông Bowers bác bỏ tuyên bố của ông Trump. “Tôi có nói chuyện với tổng thống, nhưng chắc chắn không phải như vậy”, ông Bowers nói với ủy ban. “Bất cứ ai, bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào mà nói rằng tôi nói cuộc bầu cử là gian lận thì điều đó đều không đúng.”

* Các quan chức Hàn Quốc cho biết vụ phóng thử thứ hai đối với tên lửa Nuri được sản xuất trong nước đã đưa thành công một số vệ tinh vào quỹ đạo hôm 21/6, thực hiện một bước quan trọng trong nỗ lực khởi động chương trình không gian của nước này sau vụ thử đầu tiên thất bại vào năm ngoái, theo Reuters. Tên lửa được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Naro trên bờ biển miền nam Hàn Quốc lúc 4 giờ chiều hôm 21/6. Các quan chức cho biết một vệ tinh nặng 162,5 kg (358 lb) – được thiết kế để xác minh hoạt động của chính tên lửa đẩy – đã liên lạc thành công với một trạm cơ sở ở Nam Cực sau khi đi vào quỹ đạo.

* Tổng thống Indonesia đồng thời là đương kim Chủ tịch nhóm G-20, ông Joko Widodo, sẽ đến thăm Moscow vào cuối tháng này để hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, hãng thông tấn nhà nước Indonesia dẫn lời Bộ trưởng An ninh nước này cho biết, theo Reuters. Các cuộc họp năm nay của nhóm G-20 đã bị u ám bởi cuộc chiến ở Ukraine, trong đó Indonesia đang vật lộn để duy trì sự đoàn kết của nhóm khi một số nước phương Tây đe dọa tẩy chay hội nghị thượng đỉnh này và thúc đẩy loại trừ Nga.

* Phát biểu trước thềm hội nghị thượng đỉnh BRICS, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra cảnh báo về tình trạng các quan hệ quân sự trên thế giới đang “ngày một mở rộng”. Tại diễn đàn kinh doanh BRICS, ông Tập cho rằng “khủng hoảng Ukraine là hồi chuông cảnh tỉnh”, từ đó ông cảnh báo cần tránh hành động “tìm kiếm đảm bảo an ninh cho bản thân nhưng làm tổn hại tới an ninh của nước khác”, theo AFP hôm 22/6.

* Lũ lớn ở miền Nam Trung Quốc đã buộc hàng chục nghìn người phải sơ tán và làm xáo trộn cuộc sống của gần một triệu người. Khu vực này dự kiến tiếp tục có mưa. Tỉnh Quảng Đông – trung tâm sản xuất của Trung Quốc – đã tạm ngừng phương tiện giao thông công cộng, hoạt động giảng dạy ở lớp học và làm việc tại văn phòng trước nguy cơ nước dâng cao và sạt lở đất, theo AP hôm 22/6.

* Những bức ảnh vệ mới đã xác củng cố việc quân đội Ukraine khẳng định đã không kích và pháo kích vào các vị trí của Nga trên đảo Rắn. Hiện chưa rõ mục tiêu cụ thể của quân đội Ukraine trong những đòn tấn công này là gì. Nhưng khu vực bị cháy xém cơ bản trùng khớp với nhiều vị trí của Nga trên đảo, bao gồm các cụm vũ khí phòng không. Vết cháy lớn ở trung tâm hòn đảo nằm ngay bên phải nơi từng đặt một nhóm cấu trúc của Nga. Nhóm cấu trúc này trước đó đã bị phá hủy trong các đợt không kích hồi tháng 5 do tiêm kích Ukraine thực hiện.

* Giữa cái nóng trên 40 độ, những người vô gia cư tại Mỹ vẫn phải sống trong các căn lều bạt hoặc hệ thống thoát nước. Nguy cơ tử vong của họ được cho cao gấp 200 lần người khác. Dọc theo các vỉa hè đầy bụi bặm tại trung tâm thành phố Phoenix, bang Arizona, Mỹ, hàng trăm chiếc lều đủ màu sắc đứng giữa ánh nắng Mặt Trời chói chang. Ở thành phố lớn nóng nhất nước Mỹ này, hàng nghìn người vô gia cư đang hứng chịu cái nóng ngột ngạt của mùa hè. Trong đợt nóng tháng 6 này, nhiệt độ tại Phoenix có lúc đã lên đến 45,5 độ C. Dù vậy, đây có thể chưa phải con số đỉnh điểm. Nhiệt độ năm 2021 có lúc lên đến 47,7 độ C.

* Bộ Quốc phòng Anh nhận định lực lượng ly khai thân Nga tại tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine, hứng thương vong tương đương 55% binh lực ban đầu. Bộ Quốc phòng Anh cho rằng tỷ lệ thương vong của DPR tương đương khoảng 55% binh lực ban đầu, cho thấy tổn thất lớn của các lực lượng thân Moskva và quân đội Nga tại Donbass. Nga từ ngày 25/3 không cung cấp thêm thông tin về thương vong trên chiến trường Ukraine.

* Nhiều đám cháy rừng bùng lên khắp Tây Ban Nha sau đợt nắng nóng kéo dài, gây thiệt hại nặng nề về môi trường. Lính cứu hỏa đối phó đám cháy rừng ở Pumarejo de Tera, gần Zamora, miền bắc Tây Ban Nha, hôm 18/6. Hơn 600 lính cứu hỏa đã chiến đấu để ngăn chặn đám cháy tàn phá dãy núi Sierra de la Culebra, tỉnh Zamora, nơi được coi là viên ngọc xanh của Tây Ban Nha. Rừng thông trên dãy núi này là nơi cư trú của hơn 70 loài chim và là một trong những nơi có quần thể sói Iberia lớn nhất châu Âu.

Ngày 21 – 6 – 2022

* Nga đã cảnh cáo Lithuania về những hậu quả “nghiêm trọng” sau khi nước này cấm vận chuyển một số hàng hóa bằng đường hỏa xa đến vùng lãnh thổ Kaliningrad của Nga. Nga “chắc chắn sẽ đáp trả những hành động thù địch như vậy”, quan chức an ninh cấp cao Nikolai Patrushev nói. Lithuania cho biết họ chỉ tuân theo các lệnh trừng phạt của EU đối với cuộc xâm lược của Moscow vào Ukraine. Kaliningrad – khu vực chiến lược nơi Hạm đội Baltic của Nga đồn trú – không có biên giới với lục địa Nga. Vùng lãnh thổ phía tây được sáp nhập từ Đức vào năm 1945, sau Thế Chiến II, và giáp với các thành viên EU và Nato là Lithuania và Ba Lan. Khu vực này chủ yếu dựa vào vận chuyển đường sắt, quá cảnh qua Lithuania. EU đã ủng hộ tuyên bố của Lithuania, nói rằng nước này chỉ đang thực hiện các biện pháp trừng phạt do EU áp đặt sau việc Nga xâm lược Ukraine.

* Một phó giám đốc cảnh sát địa phương ở Trung Quốc đã bị cách chức sau cuộc điều tra về vụ tấn công dã man một nhóm phụ nữ trong một nhà hàng. Vụ tấn công xảy ra ở thành phố Đường Sơn, khi một nhóm đàn ông hành hung 4 nữ thực khách. Vụ việc, được ghi lại trong một video lan truyền, làm dấy lên cuộc tranh luận gay gắt về bạo lực giới ở Trung Quốc. Báo cáo công bố hôm thứ Ba (21/6) chỉ ra rằng phó giám đốc – họ Li – và các sĩ quan cảnh sát khác đã cho thấy cách xử lý vụ việc “chậm chạp và không thỏa đáng”.

* Nga tuyên bố Việt Nam có thể tham gia vào các dự án sản xuất khí đốt ở nước này và có thể cung cấp dầu cho quốc gia Đông Nam Á trong lúc Moscow đang chịu các chế tài của phương Tây do tiến hành cuộc xâm lược ở Ukraine trong gần 4 tháng qua. Kể từ khi Nga bị Mỹ và các nước phương Tây cô lập về cả kinh tế và ngoại giao do khởi động cuộc chiến tranh ở Ukraine từ cuối tháng 2 đến nay, Việt Nam là một trong số ít quốc gia vẫn tiếp tục có mối quan hệ thân thiết và hợp tác với Nga.

* Ukraine vừa bắt giữ một quan chức chính phủ cấp cao và một lãnh đạo doanh nghiệp bị nghi là thành phần của mạng lưới gián điệp Nga, Reuters dẫn thông tin từ Cơ quan An ninh Ukraine hôm 21/6 cho biết. Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) không nêu tên hai nghi phạm nhưng xác định họ là một quan chức cấp cao trong Ban Thư ký Nội các Bộ trưởng và một người đứng đầu bộ phận tại Phòng Thương mại và Công nghiệp, một tổ chức vận động hành lang cho hoạt động thương mại.

* Một thành phố chìm 3.400 tuổi ở Iraq đã “nổi lên” sau khi nước từ một hồ chứa lớn cạn dần vì hạn hán. Các nhà khảo cổ học người Kurd và Đức đã khai quật một công trình cổ trong hồ chứa Mosul, dọc theo sông Tigris ở khu vực Kurdistan, miền Bắc Iraq, hồi tháng 1 và 2. Đây là dự án hợp tác với Tổng cục Cổ vật và Di sản ở Duhok để bảo tồn di sản văn hóa của khu vực, CNN đưa tin hôm 20/6.

* Thủ tướng Georgia Irakli Garibashvili hôm 21/6 tuyên bố nước này cam kết gia nhập NATO, nhưng trước đó phải giải quyết các vấn đề về lãnh thổ với Nga. Ông đưa ra tuyên bố trên khi đang tham dự một hội nghị kinh tế ở Qatar, theo Reuters. Bên cạnh đó, hàng chục nghìn người Georgia đã xuống đường hôm 20/6 để ủng hộ việc nước này trở thành thành viên của Liên minh châu Âu. Khoảng 60.000 người biểu tình đã tụ tập bên ngoài Quốc hội Georgia với thông điệp “tuần hành vì châu Âu”, AFP đưa tin.

* Nguy cơ quá trình gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển bị trì hoãn lâu dài vẫn hiện hữu khi cuộc đàm phán gần đây nhất đã không đạt được kết quả. Phần Lan và Thụy Điển đã thảo luận với Thổ Nhĩ Kỳ về quá trình gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Brussels vào hôm 20/6. Tuy nhiên, những tín hiệu từ phía Ankara cho thấy những bất đồng về quá trình gia nhập của hai nước này sẽ không được giải quyết sớm, ít nhất là trước khi hội nghị thượng đỉnh của NATO diễn ra vào tuần tới, theo AFP.

* Các nhà lập pháp Israel sẽ bỏ phiếu vào tuần tới để giải tán quốc hội, từ đó mở đường cho cuộc bầu cử lần thứ 5 trong ba năm của nước này. Thủ tướng Naftali Bennett sẽ nhường vai trò thủ tướng cho Ngoại trưởng Yair Lapid, đối tác trong liên minh của ông. Ông Lapid, người đứng đầu đảng lớn nhất trong liên minh, sẽ giữ chức thủ tướng lâm thời cho đến khi cuộc bầu cử mới có thể được tổ chức, theo Reuters.

* Nhà hàng nổi Jumbo của Hong Kong đã bị lật úp trên Biển Đông vì gặp phải “thời tiết bất lợi”, vài ngày sau khi được kéo khỏi bến cảng Aberdeen. Chủ sở hữu hôm 20/6 cho biết nhà hàng nổi này đã gặp phải điều kiện thời tiết bất lợi khi đi qua quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, giữa lúc trên đường đến một địa điểm không được tiết lộ, theo Guardian. “Độ sâu của nước tại hiện trường là hơn 1.000 m, gây khó khăn cho việc triển khai công tác trục vớt”, thông báo từ Aberdeen Restaurant Enterprises cho biết. Công ty tiết lộ không có thuyền viên nào bị thương trong vụ việc, đồng thời cho biết “rất buồn vì tai nạn này”.

* Quảng Đông và Giang Tây nâng mức cảnh báo lũ lụt khi nước sông tràn bờ và dâng cao kỷ lục, buộc người dân phải sơ tán. Thành phố Thiều Quan của tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, hôm nay nâng cảnh báo lũ lên cấp 1, mức cao nhất trên thang cảnh báo. Cư dân sống dọc bờ sông và các khu vực trũng thấp lân cận được yêu cầu sơ tán đến vùng cao hơn, sau khi nước lũ dâng lên mức cao nhất trong 50 năm qua. Giới chức địa phương cho biết nhiều công trường xây dựng, cơ sở kinh doanh, phương tiện công cộng và bến tàu có thể phải đóng cửa hoặc ngừng hoạt động.

 

Ngày 20 – 6 – 2022

* Tin tức hôm 20/06/2022 cho hay giám đốc CDC Đà Nẵng là cái tên mới nhất trong danh sách rất dài các quan chức y tế Việt Nam bị khởi tố vì đại án Việt Á. Vụ đại án làm rung chuyển ngành y tế còn có một hệ quả khác là gây nên tâm lý sợ đấu thầu thuốc và thiết bị y tế, dẫn tới hậu quả là bệnh nhân thiếu thuốc và vật tư y tế trầm trọng. Chiều 20/6, Giám đốc CDC Đà Nẵng, ông Tôn Thất Thạnh, đã bị khởi tố bị can và bắt tạm giam 4 tháng về hành vi “tham ô tài sản”, Cổng thông tin điện tử Bộ Công an Việt Nam đưa tin. Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng đã khám xét, thu giữ tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ án tại nơi ở và nơi làm việc của ông Thạnh.

* Hàng triệu người ở London, các vùng phía Nam, phía Tây và Bắc xứ Anh (England) cùng toàn bộ Wales và Scotland sắp đối mặt với gián đoạn giao thông lớn nhất từ 30 năm qua. Các cuộc đàm phán phút chót ngày 20/06/2022 đã đổ vỡ, không cứu vãn được tình thế sau khi các nghiệp đoàn ngành hỏa xa tuyên bố từ cuối tuần trước về ba ngày tổng đình công trong tuần này, bắt đầu từ thứ Ba 21/06. Tin mới nhất cho hay thứ trưởng Bộ Ngân khố Anh, Simon Clarke đã “bước ra khỏi cuộc họp” với giới chức nghiệp đoàn và tuyên bố “không nên hy vọng hão là tránh được đình công”. Như thế, gần như chắc chắn là hàng trăm tuyến xe lửa, các tuyến xe điện ngầm ở London và giao thông công cộng trên toàn Vương quốc Anh sẽ ngưng hoạt động ba ngày.

* Nga trở thành nhà cung cấp dầu lớn nhất của Trung Quốc từ việc bán dầu thô giảm giá cho Bắc Kinh trong lúc đang phải chịu các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc chiến Ukraine. Lượng nhập khẩu dầu từ Nga đã tăng 55% so với một năm trước đó lên mức kỷ lục vào tháng Năm, khiến Moscow thế chân Ả Rập Saudi để trở thành nhà cung ứng lớn nhất của Trung Quốc.

* Các khu vực ở Tây Âu đang có đợt nắng nóng khắc nghiệt trong dịp cuối tuần này, do có một đợt không khí nóng từ châu Phi di chuyển lên phía bắc. Nhiệt độ ở cả Tây Ban Nha và Pháp đã phá vỡ kỷ lục, gây áp lực lên các bệnh viện và các mạng lưới điện. Các quan chức Pháp dự báo một số khu vực đạt 42 độ C vào hôm thứ Bảy. Các nhà khoa học cảnh báo rằng tình trạng biến đổi khí hậu đang làm cho các đợt nắng nóng gay gắt xảy ra thường xuyên hơn, sớm hơn trong năm, và trở nên nghiêm trọng hơn.

* Nga chặn xuất khẩu hàng triệu tấn ngũ cốc của Ukraine là phạm tội ác chiến tranh, lãnh đạo chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu nói hôm 20/6 khi các bộ trưởng ngoại giao EU họp để thảo luận về cách thức giải phóng nông sản trong bối cảnh khủng hoảng lương thực toàn cầu. Ukraine là một trong những nước sản xuất lúa mì hàng đầu thế giới, nhưng các lô hàng của họ đã bị đình trệ và hơn 20 triệu tấn ngũ cốc đã kẹt trong các kho chứa kể từ khi Nga xua quân vào xâm lược hồi tháng 2 và ngay sau đó phong tỏa các cảng của Ukraine.

* Hoa Kỳ cho biết họ ‘quan ngại sâu sắc’ về bản án ngày 17/6 mà chính quyền Việt Nam tuyên với nhà hoạt động môi trường Nguỵ Thị Khanh và kêu gọi Việt Nam thả bà, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết hôm 19/6. “Hoa Kỳ kêu gọi chính phủ Việt Nam trả tự do cho bà Khanh, người được quốc tế công nhận với công việc thúc đẩy các vấn đề về biến đổi khí hậu và các vấn đề năng lượng bền vững ở Việt Nam, cũng như các nhà hoạt động môi trường khác hành động vì lợi ích của Việt Nam và người dân đang bị bắt giữ,” Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong một thông cáo. Thông cáo này không nói rõ bà Khanh bị kết án vì lý do gì.

* Nga hôm 20/6 cảnh cáo Lítva rằng trừ phi việc vận chuyển hàng hóa đến vùng Kaliningrad của Nga trên biển Baltic nhanh chóng được phục hồi, nếu không Moscow sẽ thực thi các biện pháp không nói rõ để bảo vệ lợi ích quốc gia của mình. Với quan hệ Đông-Tây ở mức thấp nhất trong nửa thế kỷ từ khi Nga xua quân xâm lược Ukraine vào ngày 24/2, Vilnius đã cấm việc vận chuyển hàng hóa bị Liên minh châu Âu cấm vận qua lãnh thổ Lítva đến và đi Kaliningrad, dẫn ra các quy tắc trừng phạt của EU. Bộ Ngoại giao Nga đã triệu tập đại sứ Lítva tại Moscow để phản đối trong lúc Điện Kremlin nói tình hình đã vượt hơn mức nghiêm trọng.

* Thủ tướng Campuchia Hun Sen đã bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với chính quyền và nhân dân Việt Nam đã cưu mang, cứu mạng sống của ông vào 45 năm trước khi ông tìm đường sang Việt Nam để chạy trốn chế độ Pol Pot. Ông Hun Sen đưa ra phát biểu này với người dân địa phương khi đến thăm khu vực lối mở thuộc xã Lộc Tấn, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước – nơi mà ông lần đầu tiên bước chân sang Việt Nam để tìm kiếm sự giúp đỡ vào ngày 20/6 năm 1977. Chuyến đi sang Việt Nam này là một hoạt động trong chương trình kỷ niệm 45 năm ông Hun Sen ra đi ‘tìm đường cứu nước’ có tên gọi ‘Con đường tiến tới đánh đổ chế độ diệt chủng Pol Pot’.

* Một thượng nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa cho biết hôm Chủ nhật rằng các nhà lập pháp vẫn còn khoảng cách về các vấn đề an toàn súng quan trọng nhất, vốn hiện đang được thảo luận tại Quốc hội, gây nghi ngờ về hy vọng Hoa Kỳ có thể thông qua đạo luật liên bang về súng đầu tiên trong nhiều thập kỷ. “Vấn đề mà chúng tôi gặp phải ở đây là chúng tôi không có một dự luật”, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa từ Utah, ông Mike Lee, nói trên chương trình Fox News Sunday. “Tôi liên tục yêu cầu được xem văn bản và rõ ràng là họ không có dựa luật và thực tế là họ không có một thỏa thuận nào cả”, ông Lee nói.

* Các quan chức cho biết, ít nhất 25 người đã thiệt mạng vì bị sét đánh hoặc lở đất vào cuối tuần qua ở Bangladesh, trong khi hàng triệu người mắc kẹt hoặc mất nhà cửa ở các vùng trũng thấp phía đông bắc, vốn bị ảnh hưởng bởi mùa lũ hàng năm tồi tệ nhất trong lịch sử gần đây của nước này. Tại bang Assam thuộc nước láng giềng Ấn Độ, ít nhất 17 người đã thiệt mạng trong đợt lũ lụt bắt đầu trong tháng này, các quan chức cảnh sát cho biết hôm Chủ nhật.

* Chính quyền Crimea do Nga hậu thuẫn ngày 20/6 cáo buộc quân đội Ukraine tấn công giàn khoan dầu ở ngoài khơi bán đảo. Sergei Askyonov, người được Nga bổ nhiệm làm quan chức đứng đầu chính quyền Crimea, cho biết vụ tấn công khiến ít nhất 3 người bị thương. Công tác giải cứu 7 người khác đang được tiến hành, Reuters đưa tin. Giàn khoan dầu bị tấn công thuộc sở hữu của công ty năng lượng Chernomorneftegaz, trụ sở ở Simferopol, Crimea. Khi vụ việc xảy ra, khoảng 109 người đang làm việc trên giàn khoan. Ông Askyonov cho biết sau vụ tấn công, 3 giếng khoan đã ngừng hoạt động. Ông này cáo buộc quân đội Ukraine đứng sau sự việc.

* Giữa lúc nhiều tuyến đường xuất khẩu bị phong tỏa, thách thức càng tăng thêm cho nông dân Ukraine trong vụ thu hoạch mới, khi các kho chứa hàng triệu tấn ngũ cốc đã sắp đầy. Khi nông dân Ukraine gặp khó khăn trong việc xuất khẩu ngũ cốc và hạt giống từ vụ mùa năm ngoái, họ cũng sắp hết chỗ để dự trữ những gì thu hoạch được trong vụ năm nay, theo Wall Street Journal. Bên cạnh đó, giữa lúc các cảng ở biển Đen bị phong tỏa trong “chiến dịch quân sự” của Nga, Ukraine đã gặp khó khăn trong việc xuất khẩu lượng lớn trong kho ngũ cốc và hạt giống khổng lồ của họ. Giới chức nước này dự đoán rằng họ chỉ có thể xuất khẩu khoảng 1/3 so với thông thường.

* Trong cuộc gặp với Thủ tướng Hun Sen, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ mong muốn Campuchia tạo điều kiện cho người gốc Việt ở đây được củng cố địa vị pháp lý và ổn định cuộc sống. Sáng 20/6, Thủ tướng Phạm Minh Chính có bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm lần thứ 45 năm “Hành trình hướng tới lật đổ chế độ diệt chủng Pol Pot” của Thủ tướng Hun Sen được tổ chức tại tỉnh Tbong Khmum, Campuchia, theo thông cáo Bộ Ngoại giao.

* Người dân Rotterdam suốt thời gian qua đã tranh cãi về một chủ đề nóng hổi: Có nên tháo dỡ cây cầu biểu tượng Koningshaven để du thuyền 500 triệu USD của tỷ phú Jeff Bezos đi qua. Tỷ phú Jeff Bezos đang phải đối mặt với trở ngại lớn trước khi có thể vận hành siêu du thuyền lớn nhất thế giới trị giá 500 triệu USD: Làm thế nào để đi qua cây cầu Koningshaven ở Rotterdam. Nhà sản xuất siêu du thuyền Oceanco đang xin phép thành phố tạm thời tháo dỡ phần trung tâm của cây cầu 95 tuổi, vốn được người dân địa phương gọi là “De Hef”. Điều này sẽ cho phép 3 cột buồm cao 70 m của siêu du thuyền đi qua cảng Rotterdam từ nhà máy đóng tàu gần đó. Giáo sư Van de Laar cho biết vấn đề nan giải là liệu thành phố có kiểm soát được không gian công cộng hay không, hay liệu giới siêu giàu luôn tìm ra cách để lấn lướt quan điểm của người dân. “(Vấn đề) không nằm ở việc dỡ một cây cầu”, ông nói. “Nhìn từ quan điểm kỹ thuật, đây không phải vấn đề lớn. Quan trọng là cần tôn trọng ý kiến của người dân”.

* Một luật sư của chính phủ Philippines đã bị trúng đạn và tử vong khi ông đang trong kỳ nghỉ cùng với mẹ tại thành phố Philadelphia, Mỹ. Một vị luật sư của chính phủ Philippines – ông John Albert Laylo – đang đi đến sân bay quốc tế Philadelphia cùng mẹ bằng Uber thì bị trúng đạn ở khu vực đèn đỏ gần Đại học Pennsylvania vào khoảng hơn 4h sáng 18/6, AP đưa tin. Dù ngay lập tức được đưa đến bệnh viện, nạn nhân đã tử vong một ngày sau đó bởi viên đạn đã trúng vào đầu. Cảnh sát cho biết chưa bắt được hung thủ cũng như không tìm thấy vũ khí ở hiện trường. Đồng thời, câu hỏi liệu luật sư Laylo, mẹ của ông hay tài xế Uber có phải là mục tiêu của những người xả súng hay không cũng chưa được xác định. Hiện nay, giới chức vẫn đang điều tra vụ việc.

* Các nhân chứng ở Ethiopia hôm 19/6 cho biết hơn 200 người dân tộc Amhara đã bị giết trong một cuộc tấn công ở vùng Oromia, do nhóm phiến quân Lực lượng Giải phóng Oromo gây ra. Đây là một trong những vụ tấn công chết chóc nhất trong ký ức gần đây khi căng thẳng sắc tộc tiếp tục leo thang ở quốc gia đông dân thứ hai của châu Phi, theo Guardian.

Ngày 17 – 6 – 2022

* Bắc Hàn cho biết nước này đang đối phó với sự bùng phát của một căn bệnh đường ruột không xác định, làm gia tăng căng thẳng do sự lây lan của virus Covid-19. Hãng thông tấn KCNA đưa tin nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã ra lệnh thực hiện các biện pháp cách ly. Hãng này cho biết ông Kim đã gửi thuốc đến thành phố Haeju vào thứ Tư để giúp những bệnh nhân mắc “đường ruột cấp tính”. Các chuyên gia y tế nghi ngờ căn bệnh này có thể là thương hàn hoặc dịch tả. Bắc Hàn ban bố tình trạng khẩn cấp vào tháng 5 sau khi nước này cho biết hàng triệu người đang bị “sốt”, được cho là các trường hợp nhiễm Covid-19 chưa được xét nghiệm.

* Loại vắc xin cải tiến nhắm vào biến thể Omicron có thể được sử dụng như liều tiêm tăng cường để mở rộng khả năng miễn dịch, nhóm cố vấn kỹ thuật lập ra bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) loan báo ngày 17/6. Ủy ban của WHO về Thành phần vắc xin COVID dẫn dữ liệu cho hay một loại vắc xin cải tiến theo biến thể như vậy có thể mang lại lợi ích cho những ai đã được chích những mũi vắc xin chính. Loại vắc xin cải tiến này có thể được xem xét sử dụng trên toàn cầu sau khi được cấp phép sử dụng khẩn cấp hoặc được sự chấp thuận của thẩm quyền quản lý quốc gia.

* Một chủ tiệm nail ở bang North Carolina, Hoa Kỳ, vừa bị kết án 15 năm tù vì bị cáo buộc đã ép một nữ nhân viên làm việc miễn phí và đánh đập cô này vì khoản nợ 180.000 đô la bịa đặt ra. Theo thông báo của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ vào ngày 15/7, bà Thuy Tien Luong, 38 tuổi, đã bị Thẩm phán Kenneth D. Bell của Tòa án Quận Hoa Kỳ kết án 15 năm tù và yêu cầu phải trả 75.000 đô la tiền bồi thường cho nạn nhân về tội “cưỡng bức lao động” đối với một nữ nhân viên. Theo các bằng chứng được đưa ra tại phiên tòa, chủ tiệm nail người Việt bị cáo buộc đã cưỡng bức lao động đối với nạn nhân trong gần hai năm, với nhiều hình thức trừng phạt, kể cả về thể chất lẫn tinh thần và bằng lời nói khi nạn nhân không nghe lời hoặc không làm cho bị cáo hài lòng.

* Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) của tỉnh Khánh Hòa cùng một số cấp dưới và giám đốc phòng dự án của một công ty tư nhân vừa bị khởi tố hôm 17/6 với cáo buộc Vi phạm quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” trong việc mua kit xét nghiệm Covid-19 của Công ty Việt Á. Đây là vụ bắt giữ mới nhất trong chuỗi hơn 60 người, bao gồm cả các quan chức cấp cao nhất trong Bộ Y tế và tại các địa phương, đã bị bắt giữ và khởi tố vì liên quan đến vụ ăn chia hoa hồng đến gần 800 tỷ đồng, mà theo lời Tổng Thư ký Quốc hội Bùi Văn Cường, đã khiến cho Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng “rất nghẹn ngào” khi đề cập đến vụ này vào ngày 17/6.

* Trung Quốc hôm 17/6 đã hạ thủy tàu sân bay thứ ba có tên là Phúc Kiến, được đặt theo tên của tỉnh nằm đối diện hòn đảo tự trị Đài Loan ở bên kia eo biển, động thái thông báo ý định đến các đối thủ trong khi Bắc Kinh hiện đại hóa quân đội. Chủ tịch Tập Cận Bình đã coi việc đại tu lực lượng quân đội lớn nhất thế giới là nội dung trung tâm trong chương trình nghị sự của ông và tìm cách thể hiện sức mạnh vượt khỏi bờ biển Trung Quốc, mặc dù chính phủ nước này nói rằng họ không có ý định thù địch.

* Thủ tướng Anh Boris Johnson ngày 17/6 đã có lần thứ hai đến Kyiv gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky, sau khi hủy tham dự hội nghị ở Doncaster, miền Bắc nước Anh vào phút cuối. Phố Downing xác nhận Thủ tướng Johnson vắng mặt tại hội nghị để đến Ukraine lần thứ hai kể từ khi Nga phát động “chiến dịch quân sự”.”Ngài Tổng thống Zelensky, thật tốt khi được trở lại Kyiv”, ông Johnson viết trên Twitter.

* Mạng xã hội Trung Quốc dậy sóng sau khi xuất hiện video cho thấy một cô gái bị bạn trai hành hung đến mức sảy thai, khiến cảnh sát vào cuộc điều tra. Liu Tingting, người Tai’an tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, cho biết bạn trai cô – Giám đốc cửa hàng Mercedes-Benz địa phương – thường xuyên hành hung cô. Trong video, Liu cầm chứng minh thư Trung Quốc đứng trước máy quay. Sau đó, bạn trai của cô, họ Yin, ghì gối vào bụng cô và ném cô xuống giường. “Khi tôi mang thai được 7 tháng, Yin bắt đầu đánh tôi vì không muốn tôi sinh con”, Liu chia sẻ.

* Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 17/6 ủng hộ tư cách ứng viên EU cho Ukraine. Bà cho rằng người Ukraine sẵn sàng chết để làm sâu sắc hơn quan hệ với EU. “Chúng ta đều biết rằng người Ukraine sẵn sàng chết vì tư tưởng châu Âu. Chúng tôi muốn họ sống cùng chúng tôi vì giấc mơ châu Âu”, bà von der Leyen nói với phóng viên, nhân dịp bà công bố quyết định của Ủy ban châu Âu ủng hộ trao tư cách ứng viên EU cho Kyiv.

* Bộ trưởng Nội vụ Anh ngày 17/6 phê chuẩn lệnh dẫn độ Julian Assange, nhà sáng lập WikiLeaks, tới Mỹ để đối mặt cáo trạng hình sự. Dù vậy, ông Assange vẫn còn quyền kháng cáo. “Trong trường hợp này, tòa án Anh cho rằng việc dẫn độ ông Assange sẽ không gây ra sự áp bức, bất công và không phải sự lạm dụng quy trình pháp lý”, Bộ Nội vụ Anh thông báo trong một tuyên bố, theo Reuters hôm 17/6.

* Sự hội tụ hiếm hoi của lượng mưa kỷ lục, sóng nhiệt và lốc xoáy đã khiến thành phố Quảng Châu – phía nam Trung Quốc – bị ảnh hưởng nặng nề. Điều này khiến hàng triệu người dân ở thành phố phải di dời và chịu thiệt hại về tài sản. Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc hôm 17/6 cũng đưa tin miền Nam Trung Quốc dự kiến có mưa lớn cho đến ngày 21/6, theo Reuters. Vào cuối ngày 16/6, một cơn lốc xoáy đã ảnh hưởng đến nhiều khu vực của Quảng Châu trong trận mưa lớn, khiến hơn 5.400 người ở thành phố sống trong cảnh mất điện, truyền thông địa phương báo cáo.

* Trong buổi phỏng vấn ngày 16/6, Tổng thống Joe Biden thừa nhận người dân Mỹ đã “thực sự thất vọng” khi phải đối mặt với lạm phát sau hơn hai năm chống chọi đại dịch Covid-19. “Người dân thực sự, thực sự thất vọng”, ông Biden nói, cho biết nhu cầu tiếp cận sức khỏe tâm thần tại Mỹ đã tăng vọt, theo AP. Tổng thống Mỹ cho hay hậu quả của tình hình kinh tế hiện nay phần lớn do tác động từ đại dịch Covid-19. “Nhiều người mất việc làm. Sau đó, họ có đi làm trở lại không? Trường học thì đóng cửa”, người đứng đầu Nhà Trắng nói. Gửi thông điệp đến người dân Mỹ, ông Biden nói “hãy tự tin, vì tôi tự tin”. Ông cho biết Mỹ có vị trí tốt hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới để làm chủ đến năm 2050.

* Hôm 16/6, Nga đưa ra cảnh báo tới Mỹ trước khi không kích nhằm vào nhóm chiến binh địa phương do Lầu Năm Góc hậu thuẫn ở miền Đông Nam Syria. Tuyên bố của Điện Kremlin khiến Washington phải nhanh chóng phát đi cảnh báo tới binh lính địa phương di chuyển vị trí và đảm bảo rằng không có lực lượng Mỹ ở trong khu vực không kích, CNN đưa tin.

* Dù không làm chứng ở phiên điều trần Quốc hội Mỹ về vụ bạo loạn Điện Capitol, ông Mike Pence vẫn là tâm điểm khi nhất quyết cự tuyệt yêu cầu lật ngược kết quả bầu cử của ông Trump. Ông Trump, luật sư John Eastman và những người ủng hộ đã cố gắng thuyết phục ông Pence, nói rằng cựu phó tổng thống có quyền lật ngược nguyện vọng của cử tri ở một số bang chiến trường quan trọng, bằng cách từ chối phiếu bầu của cử tri đoàn hoặc gửi kết quả trở lại các bang. Đây vốn là hành động không thuộc quyền của phó tổng thống theo Hiến pháp Mỹ. Ông Pence đã dành hàng giờ để thảo luận với các nhân viên, bao gồm cả cố vấn Greg Jacob. Ông đã nghiên cứu Đạo luật về số lượng cử tri năm 1887 và gặp gỡ thượng nghị sĩ để hiểu rõ hơn về vai trò của mình.

* Bộ Quốc phòng Nga thông báo quân đội nước này tiêu diệt gần 2.000 “lính đánh thuê nước ngoài” và gần 1.800 người đã rời khỏi Ukraine. “Từ khi chiến dịch quân sự đặc biệt bắt đầu, 6.956 lính đánh thuê nước ngoài đã tới Ukraine. 1.956 người bị tiêu diệt và 1.779 người rời khỏi Ukraine. 3.321 lính đánh thuê còn sống, chưa bị bắt hoặc chưa rời khỏi Ukraine”, Bộ Quốc phòng Nga ngày 17/6 thông báo. Cơ quan này khẳng định thông tin “20.000 người nước ngoài chiến đấu chống lại lực lượng vũ trang Nga là tuyên bố sáo rỗng và dối trá”, đồng thời cho biết ghi nhận “lính đánh thuê và chuyên gia nước ngoài tới từ 64 quốc gia”.

Ngày 16 – 6 – 2022

* Hunter Biden, con trai duy nhất còn sống của Tổng thống Joe Biden, “luôn thừa nhận lợi ích và lợi thế” từ gia đình quyền lực của mình, nhưng phải “vật lộn với cơn nghiện ma túy lớn”, một cuốn hồi ký mới của người vợ cũ 24 năm của ông tiết lộ. Cuốn sách được xuất bản vào thứ Ba bởi Kathleen Buhle có những chi tiết về cuộc đời của Hunter Biden giống như trong cuốn tự truyện của chính ông vào năm ngoái, đã vẽ nên bức tranh của một người đàn ông gặp nhiều vấn đề trong cuộc sống. Là mục tiêu soi xét của đảng Cộng hòa kể từ chiến dịch tranh cử tổng thống gần nhất, Hunter đã bị điều tra liên bang về khả năng vi phạm luật thuế và rửa tiền kể từ năm 2018.

* Hoa Kỳ ngày 16/6 cho biết chưa hỏi Nga về hai công dân Hoa Kỳ được báo cáo mất tích sau khi đến Ukraine để chiến đấu chống lại lực lượng Nga và cho biết có báo cáo về một người Mỹ thứ ba mất tích. Ông Alexander Drueke, 39 tuổi, ở Tuscaloosa, Alabama, và ông Andy Huynh, 27 tuổi, ở Hartselle, Alabama, đến Ukraine với tư cách là các chiến binh tình nguyện chống lại lực lượng Nga, đã mất tích một tuần và e là đã bị bắt, thân nhân trong gia đình cho biết.

* Ủy ban Điều tra của Hạ viện đã gọi các cựu phụ tá của ông Pence ra khai chứng về nỗ lực của ông Trump và một số cộng sự của ông nhằm thuyết phục phó tổng thống ngăn quốc hội chính thức phê chuẩn chiến thắng của ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 11 năm 2020. Cựu Tổng thống Donald Trump đã gây áp lực buộc Phó Tổng thống Mike Pence lật ngược thất bại trong cuộc bầu cử năm 2020 mặc dù đã nhiều lần được cho biết ông Pence không có thẩm quyền làm như vậy, các phụ tá của ông Pence ngày 16/6 nói trước ủy ban quốc hội điều tra cuộc tấn công vào Điện Capitol ngày 6/1/2021.

* Hoa Kỳ ngày 16/6 ban hành chế tài lên các công ty Trung Quốc và Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cùng mạng lưới các công ty Iran hỗ trợ xuất khẩu các sản phẩm hóa dầu của Iran, một bước đi có thể nhằm gây áp lực lên Tehran để vực dậy thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Bộ Ngân khố Mỹ cho hay áp đặt hình phạt đối với hai công ty có trụ sở tại Hong Kong, ba công ty ở Iran, và bốn công ty ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, cũng như đối với một công dân Trung Quốc tên là Jinfeng Gao và Mohammed Shaheed Ruknooddin Bhore, quốc tịch Ấn Độ.

* Các tổng thống trong thời hiện đại của Mỹ như Barack Obama và Ronald Reagan ở vị trí gần đầu trên bảng xếp hạng các nhà lãnh đạo xuất sắc nhất trong lịch sử Mỹ, trong khi ông Donald Trump nằm gần cuối bảng, theo cuộc khảo sát mới nhất của các nhà sử học chuyên nghiên cứu về tổng thống. Năm tổng thống được đánh giá cao nhất, theo cuộc khảo sát C-SPAN, là Abraham Lincoln, George Washington, Franklin D. Roosevelt, Theodore Roosevelt và Dwight D. Eisenhower. Năm người cuối bảng bao gồm William Henry Harrison, Donald Trump, Franklin Pierce, Andrew Johnson và James Buchanan.

* Bốn giám đốc điều hành cấp cao vừa nghỉ việc tại hãng xe hơi chạy điện VinFast của Việt Nam, vào lúc hãng này chuẩn bị ra mắt mẫu xe nước ngoài đầu tiên và triển khai mạng lưới phòng trưng bày tại Mỹ và Châu Âu, hãng cho biết. Những nhân vật ra đi là Emmanuel Bret, phó Tổng Giám đốc điều hành (CEO) chuyên trách kinh doanh toàn cầu; Franck Euvrard, phó CEO về phát triển sản phẩm; Hong Bae, phó CEO về phát triển công nghệ xe; và Bruno Tavares, giám đốc tài chính, hãng VinFast cho biết thêm.

* Latvia hôm thứ Năm 16/6 lại đề nghị khối NATO triển khai thêm quân ở vùng Baltic, hai tuần trước khi các nhà lãnh đạo NATO quyết định về việc bố trí quân sự trong tương lai ở sườn phía đông của khối liên minh để đối phó với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine. Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Artis Pabriks kêu gọi cần phải có các lực lượng lớn hơn ở các nước Baltic và nói rằng bất kỳ dấu hiệu nào về sự yếu nhược – dù là ở Ukraine hay trên lãnh thổ NATO – đều sẽ khích động Nga.

* Các nhà lãnh đạo của Pháp, Đức, Ý và Romania đi bộ qua các tòa nhà đổ nát và những xác xe ở thị trấn Irpin của Ukraine hôm thứ Năm 16/6 để bày tỏ sự ủng hộ mà Kyiv hy vọng sẽ tiếp nối bằng hành động cứng rắn hơn để giúp đỡ họ trong cuộc chiến với Nga. Đứng bên những tòa nhà bị cháy rụi, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Olaf Scholz, Thủ tướng Ý Mario Draghi và Tổng thống Romania Klaus Iohannis, trông nghiêm nghị khi nghe một bộ trưởng Ukraine giải thích những sự việc đã xảy ra ở đó.

* Việc từ bỏ nhà hàng nổi Jumbo đồng nghĩa Hong Kong đã “đánh mất một trong những viên ngọc sáng nhất trên vương miện của mình”. “Nhà hàng nổi Jumbo đã rời Hong Kong hôm nay”, công ty Aberdeen Restaurant Enterprises xác nhận trong một thông báo đưa ra sau khi hoàn tất việc kéo nhà hàng khỏi cảng Aberdeen, vào ngày 14/6. “Là một biểu tượng độc đáo trong mắt người dân và khách du lịch, nhà hàng nổi Jumbo tự hào neo đậu ở quận phía nam hòn đảo suốt 46 năm qua. Trong suốt hành trình này, chúng tôi rất vinh dự được chia sẻ những kỷ niệm đẹp với người dân địa phương và du khách nước ngoài”, CNN dẫn lại thông báo.

* Chính phủ Anh ngày 16/6 ban hành lệnh trừng phạt lên Thượng phụ Kirill, lãnh đạo Giáo hội Chính thống giáo Nga, vì ủng hộ hành động của Nga tại Ukraine. “Thượng phụ Kirill, người đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Nga, bị trừng phạt vì sự ủng hộ nổi bật với cuộc tấn công quân sự của Nga tại Ukraine”, thông báo trên trang web của chính phủ Anh cho biết. Ngoài ra, London cũng áp đặt lệnh trừng phạt lên bà Maria Lvova-Belova, Ủy viên về quyền trẻ em của Nga, cũng như một số đồng minh của Tổng thống Nga Vladimir Putin và lãnh đạo quân sự Nga.

* Reuters ngày 16/6 đưa tin liên minh do Mỹ dẫn đầu đã đổ bộ xuống khu vực miền Bắc Syria và bắt giữ một thủ lĩnh cấp cao của Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Liên minh do Mỹ dẫn đầu đã thực hiện chiến dịch đổ bộ bằng trực thăng vào sáng 16/6 và bắt giữ thủ lĩnh cấp cao của IS.

* Trong khi Tổng thống Biden “loay hoay” tìm lại ảnh hưởng ở châu Mỹ qua hội nghị thượng đỉnh với các lãnh đạo khu vực, Trung Quốc dường như đã có bước tiến sâu hơn. Sau những buổi tiệc chiêu đãi hào nhoáng trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ ở Los Angeles, Tổng thống Joe Biden đã đưa ra lời cam kết mạnh mẽ nhằm tái khẳng định sức ảnh hưởng của Washington trong khu vực. Trước khoảng 20 nhà lãnh đạo, ông Biden cam kết sẽ hành động nhiều hơn để giải quyết vấn đề di cư, năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng y tế. Ông cũng nói rằng châu Mỹ nên là “khu vực hướng tới tương lai, dân chủ, thịnh vượng, hòa bình và an ninh nhất trên thế giới”.

* Cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa chứng kiến cựu Tổng thống Donald Trump tiếp tục “trừng phạt” những người từng quay lưng với mình. Kết quả vòng bầu cử sơ bộ mới nhất tại Nevada, Maine và South Carolina cho thấy cựu Tổng thống Trump tiếp tục duy trì ảnh hưởng lớn trong nội bộ đảng Cộng hòa khi các ứng viên được ông chống lưng đa phần giành chiến thắng, theo Politico.

* Sự hiện diện của binh lính, máy bay và tàu chiến Nga tại quốc gia Trung Mỹ khiến Washington quan ngại, trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Nga căng thẳng do chiến sự Ukraine. Sắc lệnh mới được Quốc hội Nicaragua thông qua ngày 14/6 cho phép 230 binh sĩ Nga đến Nicaragua từ ngày 1/7 đến ngày 31/12 để phối hợp tuần tra cùng quân đội nước này.

* Kevin Seefried đã bị thẩm phán liên bang Mỹ kết tội cản trở việc chứng nhận cuộc bỏ phiếu tổng thống năm 2020 cùng với con trai mình, bên cạnh một số tội danh nhẹ khác. Người đàn ông ở Delaware, từng cầm lá cờ chiến đấu của Liên minh miền Nam bên trong Điện Capitol vào ngày 6/1/2021, đã bị kết tội cản trở việc chứng nhận cuộc bỏ phiếu tổng thống năm 2020, cùng với con trai mình vào hôm 15/6.

* Trận lũ lịch sử đã làm biến dạng cảnh quan tự nhiên và phá hủy hàng nghìn công trình nhân tạo ở công viên quốc gia Yellowstone của Mỹ. Theo AP, chỉ trong vài ngày, mưa lớn và tuyết tan nhanh đã tạo ra trận lũ lịch sử làm biến đổi hoàn toàn cảnh quan tự nhiên của Yellowstone, đồng thời phá hủy nhiều công trình do con người xây dựng. Cuộc sống của các cư dân tại Yellowstone bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nước lũ đã phá hủy nhiều ngôi nhà, cầu đường, làm thay đổi dòng chảy tự nhiên của một con sông vốn là nơi thu hút khách du lịch tới câu cá. Do sự thay đổi của cảnh quan tự nhiên, có khả năng các tuyến cao tốc bị phá hủy sẽ phải xây lại nhưng tại các địa điểm khác. “Địa hình tự nhiên đã thay đổi khủng khiếp trong 36 giờ qua, cả nghĩa đen và nghĩa bóng”, Bill Berg, quan chức hạt Park, bang Colorado, cho hay.

* John Hinckley, người làm bị thương tổng thống Reagan và ba người trong vụ ám sát bất thành năm 1981, được trả tự do vô điều kiện. John Hinckley được tự do hoàn toàn hôm 15/6, sáu năm sau khi rời bệnh viện tâm thần. Một thẩm phán ở bang Washington hồi đầu tháng phán quyết bệnh tình Hinckley đã thuyên giảm, đủ điều kiện được trả tự do sau nhiều thập kỷ điều trị và kiểm tra tâm thần.

Ngày 15 – 6 – 2022

* Giá xăng dầu đã đạt mức cao kỷ lục mới mỗi ngày trong tháng qua, theo RAC, một công ty dịch vụ xe hơi ở Anh. Chi phí để đổ đầy một chiếc xe gia đình hiện vào khoảng 103 bảng Anh (2,8 triệu VND) cho xăng và 106 bảng (2,9 triệu VND) cho dầu diesel, RAC cho biết. Cuộc chiến ở Ukraine và những động thái nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu của Nga đã đẩy giá nhiên liệu lên cao, khiến các hộ gia đình chịu áp lực vì chi phí lương thực và năng lượng cũng tăng cao. Giá xăng trung bình hiện là 186,59 xu một lít, với dầu diesel là 192,48 xu.

* Chính phủ Anh đang điều tra một khoản tài trợ trị giá 155 triệu bảng Anh cho một trường trực thuộc Đại học Oxford từ một công ty Việt Nam, BBC News tiếng Anh đưa tin. Các mối quan ngại đã được nêu ra tại Hạ viện Anh đối với biên bản ghi nhớ (MoU) của Linacre College với Tập đoàn SOVICO. MoU này nói tới kế hoạch đổi tên Linacre College thành Thao College sau khoản tiền đầu tiên trị giá 50 triệu bảng Anh được chi trả. Linacre College ký MoU với Tập đoàn SOVICO vào ngày 31/10/2021. Việc đổi tên – cần được Hội đồng Cơ mật (Privy Council) thông qua – là để vinh danh bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch Tập đoàn SOVICO, Tổng giám đốc VietJet Air và là Phó chủ tịch thường trực Hội đồng quản trị Ngân hàng HDBank. Người phát ngôn của Linacre College cho biết họ đã thực hiện các bước để đảm bảo các khoản tài trợ sẽ “phù hợp với hướng dẫn và luật pháp của chính phủ”.

* Một nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã mất ghế, sau khi gặp những phản ứng dữ dội của cử tri ủng hộ Donald Trump về việc ông này đã bỏ phiếu luận tội cựu Tổng thống Mỹ. Tom Rice, một dân biểu từng giữ 5 nhiệm kỳ ở Nam Carolina, đã bị đánh bại trong cuộc bầu cử sơ bộ bởi đối thủ được ông Donald Trump hậu thuẫn là Russell Fry, một nhà lập pháp của bang. Ông Rice thừa nhận lá phiếu luận tội của ông có thể chấm dứt sự nghiệp chính trị của mình, nhưng ông vẫn làm theo lương tâm của mình. Nhưng một đảng viên Cộng hòa khác ở bang từng chỉ trích ông Trump, Nancy Mace, đã chiến thắng một cách dễ dàng Bà Mace sau đó đã đến thăm Trump Tower để thể hiện lòng trung thành.

* Sau sự hăng hái ban đầu thì dường như người dân Việt Nam ngày càng dè dặt với việc chích thêm vaccine ngừa COVID-19 trong bối cảnh quốc gia này đang triển khai chích mũi thứ tư cho người dân, theo tìm hiểu của VOA. Kể từ đầu tháng 6 năm 2022, một số địa phương ở Việt Nam đã tổ chức tiêm ngừa COVID-19 mũi thứ tư, hay còn gọi là mũi nhắc lại thứ hai, cho các nhóm dân số trong diện rủi ro cao, bao gồm nhóm cao tuổi, nhóm có bệnh nền hay bị suy giảm miễn dịch và nhóm trên tuyến đầu có nguy cơ phơi nhiễm cao, công nhân các khu công nghiệp…

* Nhà Trắng dự kiến sẽ sớm công bố khoản viện trợ vũ khí mới trị giá khoảng 1 tỷ đô la cho Ukraine, bao gồm hệ thống tên lửa chống hạm, pháo tên lửa và đạn cho pháo bức kích, Reuters dẫn các nguồn tin am tường cho biết. Các gói viện trợ, được đưa ra khi Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin đang họp với các đồng minh ở Brussels, có thể được chia thành hai loại: Chuyển giao các sản phẩm quốc phòng dư từ kho dự trữ của Hoa Kỳ và các vũ khí khác được tài trợ bởi Sáng kiến Hỗ trợ An ninh Ukraine, một chương trình được quốc hội ủy quyền riêng biệt.

* Các nhà lập pháp ở Thái Lan hôm thứ Tư đã thông qua lần đầu tiên bốn dự luật về kết hôn đồng giới, tiến một bước gần hơn tới việc trở thành lãnh thổ thứ hai ở châu Á hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới. Thái Lan có một trong những cộng đồng đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) cởi mở và dễ nhận thấy nhất ở châu Á, làm tăng thêm hình ảnh của sự khoan dung và hấp dẫn như một điểm đến du lịch tự do cho du khách nước ngoài.

* Các đảng đối lập của Thái Lan hôm 15/6 đệ đơn bất tín nhiệm đối với Thủ tướng Prayuth Chan-ocha và 10 bộ trưởng trong nội các, cáo buộc họ có hành vi mua chuộc, quản lý kinh tế yếu kém và phá hoại nền dân chủ và bám víu quyền lực. Phe đối lập hy vọng cuộc tranh luận phê bình sẽ diễn ra vào tháng tới và hy vọng có thể hạ bệ chính phủ liên minh gồm 17 đảng của ông Prayuth. Đây sẽ là cuộc bỏ phiếu tín nhiệm cuối cùng mà ông Prayuth, 68 tuổi, sẽ phải đối mặt trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 3 năm sau.

* Nhóm Công tác về Bắt giữ Tùy tiện của LHQ (UNWGAD) vừa đưa ra ý kiến về trường hợp của tù nhân chính trị Châu Văn Khảm đang thụ án tù tại Việt Nam, nói rằng việc giam giữ ông Khảm là “tùy tiện” và kêu gọi trả tự do cho ông ngay lập tức. Bản ý kiến (Opinion) của UNWGAD số 13/2022 trong đó nêu rõ rằng cáo buộc mà phía Việt Nam đưa ra đối với ông Châu Văn Khảm, 72 tuổi, công dân Australia, là không có cơ sở pháp lý, “lẽ ra ông không phải bị kết án” và rằng việc bắt giam, kết án ông đã vi phạm các chuẩn mực và công ước quốc tế mà Việt Nam là một quốc gia thành viên.

* Các quan chức y tế liên bang của Mỹ cho biết vaccine COVID-19 liều dành cho trẻ em của hãng Pfizer dường như an toàn và hữu hiệu đối với trẻ em dưới 5 tuổi, một bước quan trọng hướng đến quyết định được chờ đợi từ lâu để bắt đầu tiêm chủng cho những đối tượng nhỏ tuổi nhất ở Mỹ. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) hôm Chủ nhật đăng bản phân tích về vaccine của Pfizer trước cuộc họp vào ngày thứ Tư, nơi các chuyên gia ngoài cơ quan này sẽ biểu quyết về việc liệu vaccine này có thể tiêm cho 18 triệu bé sơ sinh, trẻ mới biết đi và trẻ học mẫu giáo được hay chưa. Trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm duy nhất chưa đủ điều kiện tiêm vaccine COVID-19 ở Mỹ.

* Tòa án Hiến pháp Đức khiển trách cựu Thủ tướng Angela Merkel vì một phát ngôn được cho là can thiệp vào cuộc bầu cử địa phương năm 2020. Trong phán quyết đưa ra ngày 15/6, Tòa án Hiến pháp Đức cho rằng bình luận của bà Merkel hồi tháng 2/2020 gây tổn hại tới quyền của đảng Lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD) trong việc “tham gia vào cuộc cạnh tranh chính trị một cách công bằng”. Tòa án Hiến pháp cho rằng bình luận của bà Merkel đã xâm phạm “nguyên tắc trung lập cơ bản” mà mọi quan chức trong bộ máy nhà nước phải tuân thủ. Người phát ngôn của bà Merkel cho hay cựu thủ tướng “tôn trọng quyết định của Tòa án Hiến pháp”.

* Khi nhu cầu sử dụng xe điện gia tăng trên toàn cầu, các mỏ lithium tại Zimbabwe được coi là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư Trung Quốc. Zimbabwe là nước có trữ lượng lithium lớn nhất châu Phi và lớn thứ 5 trên toàn cầu. Mỏ Bikita của nước này là nơi có trữ lượng lithium lớn nhất thế giới với khoảng 11 triệu tấn. Trong nhiều thập kỷ, nguồn tài nguyên dồi dào này hầu như không được khai thác do thiếu đầu tư. Tuy nhiên, khi nhu cầu sử dụng xe điện ngày càng tăng trên toàn cầu, Bikita và các mỏ lithium khác của Zimbabwe đang thu hút rất nhiều công ty Trung Quốc trong những năm gần đây.

* Hai sĩ quan cảnh sát đã bị bắn chết khi đang điều tra một vụ tấn công bằng dao ở thành phố El Monte thuộc tiểu bang California, Mỹ. Theo tuyên bố của chính quyền thành phố El Monte thuộc tiểu bang California, Mỹ, hai sĩ quan thuộc sở cảnh sát thành phố này đã bị bắn ngay khi họ tới nhà nghỉ Stesta tại thành phố El Monte, ngoại ô phía đông thành phố Los Angeles, vào lúc 16h45 (giờ địa phương) ngày 14/6, AP đưa tin. Hai sĩ quan trên sau đó đã qua đời tại bệnh viện.

*Bộ trưởng Kế hoạch và Phát triển Pakistan Ahsan Iqbal hôm 14/6 đề nghị mỗi người dân chỉ uống “một hoặc hai cốc” trà mỗi ngày để giảm gánh nặng tài chính cho chính phủ. Tuyên bố của ông Iqbal được đưa ra trong bối cảnh Pakistan đang phải đối mặt với lạm phát tăng cao và đồng tiền mất giá. Do đó, việc nhập khẩu khiến đất nước này chịu thêm gánh nặng về tài chính.

* Các quan chức phương Tây tin rằng thời điểm hiện tại là giai đoạn quan trọng trong chiến sự ở Ukraine bởi khoảng thời gian này có thể quyết định kết quả lâu dài của cuộc xung đột. Nga hiện có lợi thế về pháo binh tại hai thành phố quan trọng chiến lược ở miền Đông Ukraine. Trong khi đó, Kyiv đang cạn kiệt dần vũ khí thời Liên Xô và bày tỏ thất vọng khi thấy lô vũ khí chuyển vào “nhỏ giọt”, đồng thời lo lắng phương Tây sẽ giảm bớt lượng chi viện vào thời điểm quyết định. Thời điểm quan trọng này đẩy phương Tây vào thế khó, khi Ukraine liên tục thúc giục các nước hỗ trợ vũ khí, trong lúc chính các nước này đang phải trải qua cuộc khủng hoảng giá cả và kho dự trữ vũ khí có hạn.

* Việc bổ nhiệm một bộ trưởng tập trung vào nỗ lực loại bỏ vị trí nguyên thủ quốc gia của Nữ hoàng Anh đang tiếp thêm sức sống cho Phong trào Cộng hòa Australia. Trong hơn hai thập kỷ, chiến dịch cộng hòa của Australia – nhằm đưa công dân nước này thay thế vị trí nguyên thủ quốc gia của Nữ hoàng Anh Elizabeth II – vẫn được duy trì dè dặt bởi “những chiến binh mùa đông đấu tranh để giữ ngọn lửa sống sót”. Peter FitzSimons, người đứng đầu Phong trào Cộng hòa Australia (ARM), cho biết họ đã gặp nhiều trở ngại trong việc định hình lại hướng đi sau cuộc trưng cầu dân ý năm 1999 nhằm loại bỏ vị trí nguyên thủ quốc gia của Nữ hoàng.

* Sau khủng hoảng sữa công thức, băng vệ sinh đồng loạt biến mất khỏi các kệ hàng ở Mỹ là một minh họa khác về các vấn đề của chuỗi cung ứng làm đảo lộn cuộc sống hàng ngày. Patrick Penfield – chuyên gia về quản lý chuỗi cung ứng tại Đại học Syracuse (Mỹ) – cho biết các nhà máy sản xuất băng vệ sinh dự đoán sẽ trở lại bình thường trong vòng 6 tháng tới, AFP đưa tin hôm 15/6 . Tuy nhiên, đây không phải là mặt hàng mà phụ nữ có thể chờ đợi cho tới khi nguồn cung quay trở lại. Ông Penfield lý giải về tình trạng thiếu hụt băng vệ sinh gần đây ở Mỹ xuất phát từ sự thiếu hụt nguyên liệu thô, gồm bông thô và sợi nhân tạo.

* Các nhà khoa học Australia phát hiện một hố đen siêu lớn có khối lượng bằng 3 tỷ Mặt Trời. Họ tin rằng đây là hố đen phát triển nhanh nhất trong 9 tỷ năm qua. Các nhà khoa học Australia đã sử dụng kính viễn vọng SkyMapper Southern Sky Survey dài 1,3 m, ở Coonabarabran, để tìm ra một chuẩn tinh cực sáng – vật thể phát sáng được cung cấp năng lượng bởi một hố đen siêu lớn. Vật thể này có tên J114447.7-430859.3, gọi tắt là J1144, phát sáng gấp 7.000 lần so với tất cả ánh sáng từ Dải Ngân hà, Guardian đưa tin ngày 14/6. Tiến sĩ Christopher Onken, thuộc Đại học Quốc gia Australia và là trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết hố đen siêu lớn này “trải rộng xấp xỉ một nửa vũ trụ”.

* Lũ lụt, hỏa hoạn, giông bão và một đợt nắng nóng nguy hiểm đang ảnh hưởng đến ⅓ dân số Mỹ, khi nước này bị bao vây bởi các thảm họa liên quan đến khí hậu ngày 14/6. Một loạt thảm họa đang hoành hành tại Mỹ khi đất nước bước vào mùa hè, với những cảnh báo về tình trạng đáng lo ngại trong nhiều tháng tới ở một số khu vực. Khoảng 120 triệu người đang phải theo dõi cảnh báo và khuyến nghị từ các nhà chức trách khi một đợt nắng nóng đang thiêu đốt khu vực miền Đông Nam và Trung Tây, theo AFP.

* Quốc hội Nicaragua thông qua sắc lệnh từ Tổng thống Daniel Ortega cho phép binh lính, máy bay và tàu của Nga tới nước này để huấn luyện, thực thi pháp luật hoặc ứng phó khẩn cấp. Kết quả cuộc bỏ phiếu nói trên tại Quốc hội hôm 14/6 với đa số thành viên là đồng minh của ông Ortega được cho là không nằm ngoài dự đoán, theo AFP. Mỹ đã bày tỏ lo ngại về sự xích gần trong quan hệ quân sự giữa Moscow và Nicaragua khi Tổng thống Ortega thông báo động thái trên hôm 11/6, theo CBS.

* Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 14/6 cho biết các silo (hầm chứa) tạm thời sẽ được xây dựng dọc theo biên giới với Ukraine nhằm giúp xuất khẩu nhiều ngũ cốc hơn từ nước này. “Tôi đang làm việc chặt chẽ với các đối tác châu Âu để đưa 20 triệu tấn ngũ cốc ở Ukraine ra thị trường, nhằm giúp hạ giá lương thực”, Tổng thống Biden phát biểu tại một hội nghị nghiệp đoàn ở Philadelphia, Reuters đưa tin.

* Đan Mạch và Canada ngày 14/6 nhất trí ký thỏa thuận phân chia đảo Hans, kết thúc tranh chấp lãnh thổ đã kéo dài hàng chục năm. Đảo Hans nằm tại eo biển Nares, giữa đảo Greenland của Đan Mạch và đảo Ellesmere của Canada. Hòn đảo này rộng 1,2 km2 và không có người sinh sống. Trước đây, cả Canada và Đan Mạch đều tuyên bố chủ quyền với đảo Hans, theo Guardian. Năm 1973, hai nước ký thỏa thuận phân chia biên giới tại eo biển Nares. Tuy nhiên, do không tìm được tiến nói chung về chủ quyền với đảo Hans, hai nước quyết định để vấn đề này lại. Trong nhiều năm sau đó, đảo Hans đã trở thành đối tượng trong “cuộc chiến whisky” giữa hai nước. Quan chức Greenland là người đầu tiên khơi mào cuộc chiến này vào năm 1984, khi dựng quốc kỳ của Đan Mạch trên hòn đảo, đồng thời chôn dưới chân cột cờ một chai rượu của Đan Mạch và để lại thông điệp: “Chào mừng đến với hòn đảo của Đan Mạch”. Giới chức Canada sau đó phản ứng bằng cách dựng quốc kỳ của riêng mình và chôn kèm một vỏ chai rượu brandy của Canada. Vào cao điểm tranh cãi giữa hai nước, Canada và Đan Mạch đều mua các quảng cáo trên Google để tuyên truyền chủ quyền của mình với đảo Hans. Ngày 14/6, hai nước đã nhất trí chấm dứt tranh chấp bằng một thỏa thuận phân chia hòn đảo.

* Quân đội Ukraine cố thủ dưới hầm ngầm tại Severodonetsk có thể buộc Nga bao vây dài hạn, không thể điều quân đến nơi khác, theo Bộ Quốc phòng Anh. “Sau hơn một tháng giao tranh dữ dội, lực lượng Nga đang kiểm soát phần lớn Severodonetsk. Chiến thuật tác chiến đô thị của Nga, vốn dựa nhiều vào hỏa lực pháo binh, đã gây thiệt hại lớn khắp thành phố”, Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong báo cáo tình báo công bố hôm nay.

* Nhóm 12-15 người mang vũ trang cướp 20 container hàng hóa, một số chứa vàng, bạc tại bến cảng ở thành phố Manzanillo, bang Colima. Giới chức an ninh bang Colima ngày 13/6 cho biết 12-15 tên cướp có vũ trang xâm nhập công ty vận tải hàng hóa Maniobras Alonso Mireles (MAM) tại cảng Manzanillo, miền tây Mexico, vào rạng sáng 5/6 và không chế các nhân viên bảo vệ. Băng cướp sau đó phá khóa, kiểm tra 50 container và xác định khoảng 20 container chứa vàng, bạc, kẽm cùng các hàng hóa giá trị khác như TV, điều hòa. Họ dùng cần cẩu chất hàng hàng hóa lên xe tải và tẩu thoát.

* Lực lượng cứu hộ bang Chhattisgarh giải cứu cậu bé 10 tuổi bị câm điếc, sau 4 ngày bé mắc kẹt trong một giếng nước hẹp có rắn. Cậu bé Rahul Sahu rơi xuống giếng nước sâu 24 mét chiều 10/6 trong lúc chơi ở sân sau nhà tại huyện Janjgir, bang Chhattisgarh, miền trung Ấn Độ. Một chiến dịch cứu hộ được tiến hành để giải cứu cậu bé. Máy xúc đất và cần cẩu được sử dụng để đào đường hầm cạnh giếng. Binh sĩ và nhân viên cơ quan ứng phó thảm họa cũng được triển khai để hỗ trợ. Đến ngày 14/6, bé trai Sahu đã được đưa khỏi giếng.

* Tòa án Phnom Penh kết án khoảng 60 thành viên thuộc đảng đối lập với tội danh phản quốc và kích động nhằm lật đổ chính phủ Campuchia. Các bị cáo này từng là thành viên đảng Cứu nguy Dân tộc Campuchia (CNRP) đã giải thể, bị tòa án thành phố Phnom Penh ngày 14/6 kết án với tội danh “chủ mưu, xúi giục phản quốc, kích động làm trầm trọng tình hình an ninh trật tự xã hội”. Trong số những người bị kết án có Theary Seng, luật sư người Mỹ gốc Campuchia. Bà Seng đến tòa trong trang phục giống như tượng Nữ thần Tự do.

Ngày 14 – 6 – 2022

* Phóng viên Haze Fan của Bloomberg đã được chính quyền Trung Quốc cho tại ngoại trong lúc công an tiếp tục điều tra, sau hơn một năm bị giam giữ. Bloomberg cho biết họ đã được Đại sứ quán Trung Quốc tại Hoa Kỳ thông báo về việc bà được trả tự do, nhưng tới nay không thể liên lạc được với bà. Bà Fan, công dân Trung Quốc, được nhìn thấy lần cuối vào tháng 12/2020, khi bà bị các nhân viên an ninh mặc thường phục đưa ra khỏi tòa nhà chung cư của mình. Bà là một trong số các phóng viên bị Trung Quốc bắt giữ hoặc trục xuất.

* Nga thu về gần 100 tỷ USD (82,3 tỷ bảng Anh) từ xuất khẩu dầu và khí đốt trong 100 ngày đầu tiên của cuộc chiến ở Ukraine, theo một báo cáo. Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) cho biết doanh thu đã giảm kể từ tháng Ba, do nhiều quốc gia xa lánh nguồn cung của Nga, nhưng vẫn ở mức cao. Họ cũng cảnh báo về những kẽ hở tiềm ẩn trong nỗ lực hạn chế nhập khẩu năng lượng từ Nga. EU, Mỹ và Vương quốc Anh là một trong số các quốc gia đã cam kết cắt giảm nhập khẩu của Nga.

* Sau hơn 5 năm tranh tụng, một quan chức ngoại giao Đài Loan đã bị kết án hơn 8 năm tù vì tội tham nhũng trong bê bối nhận hối lộ để cấp visa du học tại văn phòng đại diện của Đài Loan ở Việt Nam. Tòa Tối cao Đài Loan bác đơn kháng cáo cuối cùng bị cáo vào hôm thứ Ba 7/6. Tức là tòa này giữ nguyên bản án đối với ông Tiêu Dụ Văn về nhiều tội danh trong lần tái thẩm lần thứ hai, tuyên phạt ông 8 năm 8 tháng tù. Tòa này cũng quyết định tịch thu tất cả lợi nhuận bất hợp pháp liên quan đến vụ án và hủy quyền dân sự của ông ta trong bốn năm. Ông Tiêu được giảm hai tháng tù trong bản án này, xét từ bản án trong lần tái thẩm đầu tiên, và phán quyết mới nhất là không thể kháng cáo.

* “Tốc độ tối đa!” Chiếc xe cảnh sát bọc thép phía trước hướng dẫn qua bộ đàm khi chúng tôi lao qua xác một chiếc xe tải quân sự Ukraine. Có nhiều nguy cơ bị Nga tấn công trên đoạn đường này, nhưng đây là con đường an toàn nhất còn lại để vào thành phố bị bao vây Lysychansk. Đường chân trời đen tối của chiến tranh ở phía trước chúng tôi – khói đen cuồn cuộn từ cuộc tấn công mới nhất của Nga. Thành phố phía đông – từng là nơi sinh sống của khoảng 100.000 người – đang bị tấn công liên tục. Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, tuyên bố thành phố này “đã chết”, cùng với thành phố lân cận Severodonetsk.

* Cuba kết án 381 người tham gia vào các cuộc biểu tình chống chính phủ hiếm hoi mùa hè năm ngoái, trong đó có một số người bị án tù tới 25 năm. Bộ tư pháp Cuba nói 297 người bị án tù giam với các tội xúi giục nổi loạn, gây rối trật tự công cộng, hành hung hoặc cướp tài sản. Một số ít được phép chọn làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho việc ngồi tù.

* Bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào của Trung Quốc vào Đài Loan sẽ có tác động đối với thương mại toàn cầu lớn hơn so với cuộc chiến Ukraine, nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Đài Bắc nói với Reuters ngày 14/6, và cho rằng điều đó sẽ dẫn đến tình trạng thiếu chip bán dẫn. Việc Nga xâm lược Ukraine hồi tháng 2 đã khiến giá hàng hóa tăng vọt và các lệnh cấm xuất khẩu lương thực, dẫn đến lo ngại về nạn đói ở các nước nghèo. Ông John Deng nói rằng, nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, khả năng gián đoạn có thể tồi tệ hơn, với lý do thế giới phụ thuộc vào Đài Loan về các con chip dùng trong xe điện và điện thoại di động.

* Anh và bốn nước thành viên châu Á trong Khối thịnh vượng chung vừa công bố nỗ lực mở rộng và tái tạo sức mạnh cho Thỏa thuận Phòng thủ Năm cường quốc (FPDA), một loạt thỏa thuận tương trợ bao gồm Anh, Malaysia, Singapore, New Zealand và Úc. Về cốt lõi, hiệp ước buộc các thành viên phải tham khảo ý kiến của nhau trong trường hợp có mối đe dọa tấn công vũ trang đối với bất kỳ thành viên nào trong FPDA và cùng nhau quyết định các biện pháp, chung hoặc riêng. Không có nghĩa vụ cụ thể nào để can thiệp quân sự. Hiệp ước được thành lập vào năm 1971, sau khi Vương quốc Anh chấm dứt bảo đảm quốc phòng cho Malaysia.

* Mặc dù ở vị trí tốt hơn nhiều nước trước cơn bão lạm phát nhưng áp lực lạm phát ở Việt Nam hiện nay là ‘rất lớn’, một kinh tế gia từ trong nước nhận định nhưng cho rằng Việt Nam ‘không nên chống lạm phát quá sức’. Giá xăng dầu Việt Nam hôm 13/6 đã đạt mức cao kỷ lục là 32.300 đồng một lít và được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng. Giá xăng dầu tăng đã gây áp lực rất lớn lên giá cả hàng hóa, dịch vụ, ảnh hưởng tới đời sống người dân và đe dọa việc thực hiện mục tiêu kiềm giữ lạm phát của chính phủ Việt Nam trong năm nay.

* Các cố vấn tranh cử thân cận nhất của ông Donald Trump, các quan chức chính phủ hàng đầu và thậm chí cả gia đình của ông đều đã phản bác những tuyên bố sai lầm của ông cho rằng có gian lận bầu cử hồi năm 2020 trước ngày 6/1/2021, nhưng vị tổng thống bị thua trong bầu cử dường như đã “tách rời khỏi thực tế” và tiếp tục bám vào những giả thuyết kỳ quặc hòng duy trì quyền lực, những người làm chứng khai như vậy trước Ủy ban điều tra vụ tấn công Capitol hôm 13/6, theo AP.

* Mỹ từ ngày 12/6 này sẽ bãi bỏ quy định kéo dài suốt 17 tháng qua vốn buộc mọi người tới Mỹ bằng đường hàng không phải xét nghiệm âm tính với COVID-19, một quan chức cho biết, theo Reuters. Quyết định được đưa ra sau nỗ lực vận động ráo riết của các hãng hàng không và ngành du lịch. Bước đi này diễn ra khi mùa du lịch hè bận rộn đang bắt đầu và các hãng hàng không đã chuẩn bị cho nhu cầu cao kỉ lục. Các hãng hàng không cho biết nhiều người Mỹ hiện không du lịch quốc tế vì lo ngại họ sẽ xét nghiệm dương tính và kẹt ở nước ngoài.

* Hôm 14/6, Bộ Ngoại giao Đài Loan nói rằng eo biển Đài Loan là một tuyến đường thủy quốc tế và chính phủ Đài Loan hỗ trợ các tàu chiến của Mỹ quá cảnh qua đó, bác bỏ các tuyên bố từ Trung Quốc nhằm thực thi chủ quyền đối với tuyến đường chiến lược này, theo Reuters. Hôm 13/6, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng nước này “có chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với eo biển Đài Loan”.

* Quyết định của Algeria trong việc đình chỉ hiệp ước hữu nghị song phương với Tây Ban Nha vào tuần trước không gây ngạc nhiên vì nước này ngày càng gắn kết với Nga, Bộ trưởng Kinh tế Tây Ban Nha Nadia Calvino nói hôm 13/6. Bà Calvino cho biết bà đã nhận thấy mối quan hệ ngày càng khăng khít giữa Algeria và Nga tại cuộc họp vào mùa xuân của Quỹ Tiền tệ Quốc tế cách đây vài tuần.

* Theo bài viết độc quyền đăng tải ngày 13/6 trên Wall Street Journal, một số quan chức hàng đầu dưới thời cựu Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani hiện sống trong các dinh thự dọc theo bờ biển California, Mỹ. Một số khác định cư tại các thành phố lớn của châu Âu, Các Tiểu vương quốc Arab (UAE), và Thổ Nhĩ Kỳ. Vào tháng 8/2021, ông Ghani bị cáo buộc mang theo số tiền khổng lồ lên tới 169 triệu USD từ ngân khố quốc gia, khi bỏ trốn khỏi dinh tổng thống. Điều này cho phép Taliban chiếm được Kabul mà không vấp phải sự kháng cự nào. Tuy nhiên, ông phủ nhận những cáo buộc đó.

* Giá trị đồng ruble tăng lên mức cao nhất trong vòng 3 tuần so với đồng USD và Euro, điều bắt đầu khiến các nhà hoạch định chính sách Nga lo lắng. Theo Reuters, lúc 12h10 (giờ quốc tế), đồng ruble của Nga tăng 3,6% giá trị so với đồng euro, lên mức 57,94 ruble đổi 1 euro. Đây là giá trị cao nhất của đồng ruble so với đồng euro kể từ 25/5. Trong khi đó, tỷ giá của đồng ruble so với USD cũng tăng thêm 1,5%, đạt mức 55,99 ruble đổi 1 USD. Kể từ khi đồng ruble lao dốc mạnh sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine, Ngân hàng Trung ương Nga đã tăng lãi suất lên 20% để ổn định tỷ giá. Đồng thời, Moscow đã siết chặt hoạt động sử dụng ngoại tệ của các công ty và người dân. Đồng ruble mạnh làm ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Nga, qua đó làm giảm thu nhập của ngân sách. Ngược lại, đồng ruble mạnh có lợi cho các nhà nhập khẩu, giúp hàng hóa và dịch vụ nước ngoài nhập về Nga trở nên rẻ hơn.

* Liên minh cầm quyền của Israel gần như sắp sụp đổ vào hôm 13/6, sau khi một nhà lập pháp từ đảng của Thủ tướng Naftali Bennett nói rằng ông “không còn là một phần” của chính phủ. Liên minh đa dạng về hệ tư tưởng của ông Bennett tiến gần hơn đến sự sụp đổ, một năm sau khi liên minh này kết thúc 12 năm cầm quyền của cựu Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Reuters đưa tin.

* Khoảng 15% người Nga sở hữu hơn một triệu USD dự kiến ​​di cư đến các quốc gia khác vào cuối năm 2022, theo các phân tích dựa trên dữ liệu di cư của công ty Henley & Partners. Andrew Amoils, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của New World Wealth, nơi đã tổng hợp dữ liệu cho Henley, cho biết: “Số lượng người giàu có di cư khỏi Nga tăng đều hàng năm trong thập kỷ qua, một dấu hiệu cảnh báo sớm về những vấn đề hiện tại mà đất nước đang phải đối mặt”.

* Các tay súng đã sát hại ít nhất 55 người vào cuối tuần qua ở miền Bắc Burkina Faso, nơi các phần tử Hồi giáo cực đoan được cho là gây ra tình trạng bạo lực leo thang. Wendkouni Joel Lionel Bilgo, phát ngôn viên chính phủ, cho biết các tay súng bị tình nghi nhắm mục tiêu vào dân thường ở Seytenga thuộc tỉnh Séno, Guardian đưa tin. Trong khi chính phủ cho biết số người chết chính thức là 55, những người khác đưa ra con số cao hơn nhiều. Một số người nói rằng có tới 100 người đã chết.

* Vụ việc diễn ra vào khoảng 14h40 chiều 10/6. Đến tối, hình ảnh tấn công bạo lực đã gây chấn động cả nước và thu hút hàng trăm triệu lượt xem. Suốt cuối tuần, đây là chủ đề thống trị các cuộc thảo luận trực tuyến. Nhiều người kinh hãi khi một phụ nữ bị đánh đập dã man như vậy chỉ vì không chấp nhận hành vi quấy rối tình dục của đàn ông. Những người khác chỉ trích cảnh sát vì đã không hành động cho đến khi vụ việc lan truyền rộng rãi. Sau những bác bỏ ban đầu, cảnh sát Đường Sơn đã công bố xác định được các nghi phạm và “không mất nhiều công sức” để bắt giữ. Cảnh sát cho biết đến chiều 11/6, tất cả 9 nghi phạm liên quan đến vụ tấn công đã bị bắt giữ, bao gồm cả 4 người đã chạy trốn đến tỉnh Giang Tô, cách hiện trường vụ việc khoảng 1.000 km. Theo thông tin từ cảnh sát, hai phụ nữ nhập viện với vết thương không nguy hiểm đến tính mạng và đang trong tình trạng ổn định.

Ngày 13 – 6 – 2022

* Chuyến bay đầu tiên của chính phủ Anh đưa người xin tị nạn đến Rwanda được phép diễn ra vào thứ Ba, các thẩm phán tòa phúc thẩm nói. Phán quyết được đưa ra sau khi Tòa Thượng thẩm trước đó đã ra một quyết định, theo đó nói rằng việc chính phủ thực hiện các chính sách đưa người tới Rwanda là vì “lợi ích công cộng”. Bộ trưởng Nội vụ Priti Patel quyết đưa người tới Anh xin tị nạn đi Rwanda Ai nhập cư trái phép vào Anh sẽ bị ‘đưa sang Rwanda khi xét tỵ nạn’

* Ông Boris Johnson chuẩn bị công bố kế hoạch loại bỏ một số phần trong thỏa thuận hậu Brexit mà ông đã ký với EU vào năm 2020. Ông Thủ tướng muốn thay đổi phần trình tự thực hiện trong thỏa thuận để tạo thuận lợi hơn cho việc di chuyển một số hàng hóa giữa Vương quốc Anh và Bắc Ireland. Tuy nhiên, EU phản đối và nói rằng làm vậy là vi phạm luật pháp quốc tế. Anh khẳng định các đề xuất của mình – sẽ được nêu trong một dự luật trình ra quốc hội – là hợp pháp, và sẽ đảm bảo tương lai của nước Anh. Hai bên trong quá trình nỗ lực duy trì hòa bình ở Ireland đã đạt được một nghị định thư – bao gồm cả việc mở cửa biên giới Ireland – sau Brexit. Cộng hòa Ireland vẫn là một phần của thị trường hàng hóa và dịch vụ chung của EU, thị trường mà Anh đã ra khỏi.

* Hơi nước bốc lên cuồn cuộn từ những vết nứt trên đá ám màu xanh vàng nhợt nhạt. Những bể nước vẩn đục sủi bọt như chảo nước sôi sùng sục. Mùi hôi thối của lưu huỳnh nặc nồng trong không khí. Quang cảnh như bề mặt mặt trăng đang cháy âm ỉ này là ở Tiểu Du Khanh (Xiaoyoukeng), nơi đây có một tập hợp ấn tượng các lỗ khí thuộc Công viên Quốc gia Dương Minh Sơn (Yangmingshan), một cung đường đi bộ trải dài suốt 11.000 hecta (42 dặm) nằm gọn trong phạm vi thành phố Đài Bắc.

* Hàng chục ngàn người đã tuần hành trên khắp nước Mỹ kêu gọi có các luật kiểm soát súng đạn chặt chẽ hơn theo sau hai vụ xả súng chết người gần đây. Họ đã cùng tham gia vào hàng trăm cuộc tuần hành, giơ cao khẩu hiệu như “Tôi muốn tự do không bị bắn”. Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ủng hộ các cuộc phản đối, kêu gọi Quốc hội “thông qua luật an toàn súng đạn dựa theo lẽ phải”. Mặc cho lời kêu gọi này thì khả năng thay đổi pháp lý có thể bị Đảng Cộng hòa gạt bỏ.

* Trong cuộc bầu cử ngày thứ ba, 7/6/2022, có ba ứng cử viên người Việt tranh hai vị trí ủy viên hội đồng thành phố San Jose tại hai khu vực số 5 và số 7. Đó là bà Hanh Giao Nguyen ở khu vực số 5, ông Bien Doan và bà Van Le ở khu vực số 7. Cho đến sáng ngày thứ tư 8/6/2022, với khoảng phân nửa số phiếu đã được đếm, bà Hanh Giao Nguyen đứng ở vị trí thứ ba, ông Bien Doan và bà Van Le ở vị trí thứ hai và thứ ba. Như vậy nếu trật tự không có gì thay đổi thì chỉ còn duy nhất 1 cơ hội giành cho người Việt là ông Bien Doan sẽ tranh chung cuộc với bà Maya Esparza vào tháng 11. Khả năng ông Bien Doan thắng cử không cao, khi ông đối diện với một nhân vật có nhiều kinh nghiệm chính trường như bà Maya Esparza đương kim ủy viên, người từng thắng một người Việt là ông Tam Nguyen vào năm 2018 để giành vị trí này.

* Việt Nam đừng nghĩ đến việc phát triển điện hạt nhân vào lúc này vì nó ‘quá rủi ro’ mà thay vào đó nên đầu tư vào việc giảm thất thoát sử dụng điện, một nhà kinh tế từ trong nước nói với VOA trong lúc vấn đề điện hạt nhân làm nóng nghị trường Quốc hội. Việt Nam đã có chủ trương xây dựng phát triển điện hạt nhân vào năm 2009 khi Quốc hội lúc đó thông qua quy hoạch hai nhà máy điện hạt nhân đầu tiên đặt tại tỉnh Ninh Thuận thuộc duyên hải nam Trung Bộ với tổng số vốn đầu tư là 200.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, vào lúc đó dự án này đã gặp sự phản đối quyết liệt trong dư luận trong và ngoài nước với những lo ngại về an toàn do trình độ khoa học-công nghệ còn hạn chế của Việt Nam.

* Foxconn, nhà sản xuất iPhone lớn nhất thế giới, đang đối mặt với sự cạnh tranh từ các đối thủ Trung Quốc trong việc thu hút lao động giá rẻ ở Việt Nam trong lúc hãng lắp ráp lớn nhất của Apple tiếp tục chuyển dây chuyền sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng kéo dài giữa Washington và Bắc Kinh. Giám đốc điều hành và Chủ tịch Foxconn, Young Liu, nói với các phóng viên hôm 11/6 rằng ông nhận thấy các đối thủ Trung Quốc đang thiết lập các cơ sở gần cơ sở của Foxconn ở Việt Nam để tiếp cận gần hơn công nhân của họ, theo Bloomberg và Business Insider.

* Quân đội Hàn Quốc cho biết, Triều Tiên hôm Chủ nhật đã bắn nhiều đạn pháo trong khoảng thời gian từ 8:07 sáng đến 11:03 sáng theo giờ địa phương. Đây là một cuộc biểu dương lực lượng mới nhất, một ngày sau khi nhà lãnh đạo Kim Jong Un tuyên bố sẽ tăng cường sức mạnh quân sự của quốc gia ẩn dật này. Bộ Tham mưu Liên quân không cho biết thêm chi tiết nào khác nhưng cho hay đã quyết định đưa ra một tuyên bố vào tối muộn vì đạn pháo thuộc loại truyền thống, với tầm bắn tương đối ngắn và độ cao thấp.

* Tổng thống đắc cử Philippines Ferdinand “Bongbong” Marcos mô tả mẹ của ông là “chính trị gia tối cao trong gia đình”, một người có “ảnh hưởng lớn”. Ông dự kiến nhậm chức vào ngày 30/6. Vào thời kỳ đỉnh cao về tầm ảnh hưởng của mình, bà Imelda Marcos có lẽ là người phụ nữ quyền lực bậc nhất và cũng là nhân vật gây tranh cãi nhất thế giới. Ngay cả khi gia đình Marcos phải trốn chạy khỏi Philippines vào năm 1986, bà Imelda vẫn giữ lối sống xa hoa của mình. Hành trang khi trốn chạy của bà là những túi hành lý chất đầy đồ trang sức, vàng và tiền mặt. Trong khi đó ở Philippines, người dân đất nước này phải gánh chịu một khoản nợ công khổng lồ do chính sách vay nợ nước ngoài tràn lan của chính phủ dưới thời Marcos. Các chuyên gia ước tính những khoản nợ này có thể sẽ chỉ được thanh toán đầy đủ vào năm 2025, tức gần 4 thập kỷ sau khi chính quyền Marcos sụp đổ.

* Các nhà sản xuất băng vệ sinh cho biết sự thiếu hụt bắt nguồn từ nhiều yếu tố, như thách thức về nhân sự ở nhà máy, tắc nghẽn vận chuyển và chi phí các nguyên liệu thô gia tăng. CVS, Target và Walgreens xác nhận tình trạng nguồn cung băng vệ sinh hạn chế ở một số cửa hàng. Người phát ngôn của CVS cho biết trong những tuần gần đây, các nhà cung cấp không thể đáp ứng đầy đủ đơn hàng mà công ty đã đặt. Các công ty cho biết họ đang làm việc với các nhà sản xuất băng vệ sinh dạng ống (tampon) để bổ sung hàng trong kho càng sớm càng tốt.

* Con gái út của cựu Thủ tướng Thái Lan Thaksin, cô Paetongtarn Shinawatra, đang dấn thân vào chính trường bị chia rẽ sâu sắc của nước này. Paetongtarn được cho là sẽ trở ứng cử viên cho chức thủ tướng của đảng Pheu Thai trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 3/2023, theo AFP. Việc cô út 35 tuổi nhà ông Thaksin dấn thân vào chính trường Thái Lan đang đưa ảnh hưởng của gia tộc Shinawatras chạm tới thế hệ trẻ người Thái và tạo tiền đề cho các vòng đấu tiếp theo giữa gia tộc giàu có nhất và đảng thân quân đội của xứ sở chùa vàng.

* Bộ Đại dương và Nghề cá Hàn Quốc ngày 13/6 cho biết quân đội nước này đã điều 100 xe để vận chuyển hàng hóa ra vào các cảng biển, khi giới tài xế xe tải tiếp tục đình công. Cuộc đình công được nghiệp đoàn của giới tài xế tổ chức từ hôm 7/6 nhằm phản đối giá nhiên liệu tăng cao và yêu cầu đảm bảo mức lương tối thiểu, Reuters đưa tin. Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông Hàn Quốc ước tính khoảng 6.600 người, tương đương với 30% thành viên nghiệp đoàn, tham gia đình công.

* Trong bối cảnh Nga cố gắng kiểm soát hai thành phố Sievierodonetsk và Lysychansk để tuyên bố “giải phóng” hoàn toàn tỉnh Luhansk, người Ukraine vẫn quyết tâm cầm cự. “Nga đang dồn toàn bộ nỗ lực để cắt đứt Sievierodonetsk”, ông Serhiy Haidai, Thống đốc tỉnh Luhansk của Ukraine, tuyên bố. “2-3 ngày tới sẽ là quãng thời gian quan trọng”. Trong khi đó, phía bên kia sông Donets, lực lượng Ukraine phòng thủ thành phố Lysychansk có lợi thế về địa hình, nhưng nguồn vũ khí của họ đang dần cạn kiệt.

* Mỹ đã bắt đầu đóng tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Columbia – lớp tàu mới nhất mà nước này cho hay sẽ mang theo “70% số vũ khí hạt nhân được triển khai” của Mỹ. South China Morning Post ngày 12/6 đưa tin tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo (SSBN) lớp Columbia đang trong quá trình chế tạo. Lễ đặt ky đóng tàu USS District of Columbia (SSBN 286) đã diễn ra hôm 4/6, theo trang tin USNI News thuộc Viện Hải quân Mỹ. Con tàu đầu tiên thuộc lớp tàu ngầm mới nhất của Mỹ dự kiến được đưa vào biên chế vào năm 2027.

* Bên trong thung lũng Panjshir, lực lượng Taliban suốt nhiều tháng nay dường như mắc kẹt trong các cuộc đụng độ khó dứt với phe đối lập, nhưng chưa bao giờ thừa nhận điều này. Chỉ cách Kabul vài giờ lái xe về phía bắc, Panjshir từ lâu đã là thành trì chống Taliban và vẫn là điểm kháng cự quan trọng duy nhất của nhóm kể từ khi Kabul thất thủ vào tháng 8 năm ngoái. Các quan chức Taliban thẳng thừng phủ nhận có bất kỳ bạo lực nào trong khu vực, dù hàng nghìn chiến binh của nhóm này có thể được nhìn thấy khắp thung lũng.

* Núi lửa Bulusan phun trào lần thứ hai trong một tuần, tạo ra lượng lớn tro bụi và cản trở nhiều hoạt động tại tỉnh Sorsogon của Philippines. Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines hôm nay cho biết vụ phun trào núi lửa Bulusan ở vùng nông thôn tỉnh Sorsogon, miền đông nước này, kéo dài khoảng 18 phút. Đây là lần thứ hai núi lửa Bulusan phun trào trong vòng một tuần qua.

Ngày 10 – 6 – 2022

* Một phụ tá cấp cao của tổng thống Ukraine nói với BBC rằng mỗi ngày có khoảng 100 đến 200 lính Ukraine bỏ mạng trên chiến trường. Mykhaylo Podolyak cho biết Ukraine cần hàng trăm hệ thống pháo binh của phương Tây để đạt được tiềm lực ngang bằng với Nga ở khu vực phía đông Donbas. Ông cũng cho biết Kyiv chưa sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Moscow. Quân lính Ukraine đang bị pháo kích dữ dội khi lực lượng Nga cố gắng giành quyền kiểm soát toàn bộ Donbas.

* Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã dàn dựng cuộc bạo động ở Điện Capitol năm ngoái trong một “âm mưu đảo chính”, một cuộc điều tra của Quốc hội Mỹ đưa ra cáo buộc trong phiên điều trần mới đây. Liz Cheney, đảng viên Cộng hòa, phó chủ tịch ủy ban điều tra của Quốc hội Mỹ, nói rằng ông Trump đã “thắp lên ngọn lửa của cuộc tấn công này”. Bennie Thompson, một đảng viên Đảng Dân chủ, nói rằng cuộc bạo động gây nguy hiểm cho nền dân chủ Mỹ. Những người ủng hộ Trump đã tấn công Quốc hội vào ngày 6/1/2021 khi các nhà lập pháp nhóm họp để chứng nhận chiến thắng bầu cử của Joe Biden.

* Trong một diễn tiến mới nhất liên quan đến đại án Việt Á, giám đốc và kế toán trưởng của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội vừa bị cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội bắt khẩn cấp vào chiều 10/6 theo quyết định khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về hoạt động đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại CDC Hà Nội. Ông Trương Quang Việt, 49 tuổi, chỉ mới được điều động sang làm giám CDC Hà Nội vào tháng 2 vừa qua, sau khi vị trí này bị bỏ trống gần 2 năm kể từ khi cựu giám đốc Nguyễn Nhật Cảm bị khởi tố vì liên quan tới những sai phạm trong đấu thầu thiết bị y tế. Trước đó, ông Việt giữ chức phó giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội.

* Tòa án ở Myanmar dưới sự cai trị của chính quyền quân đội đã đưa ra xét xử vụ án nhà kinh tế và cố vấn người Úc của nhà lãnh đạo bị lật đổ Aung San Suu Kyi về tội vi phạm luật bí mật nhà nước, một nguồn tin am tường ở Myanmar cho Reuters biết hôm 10/6. Ông Sean Turnell đã bị giam giữ kể từ ngày 6/2 năm ngoái, vài ngày sau cuộc đảo chính lật đổ chính phủ dân cử của bà Suu Kyi, và đối mặt mức án 14 năm tù nếu bị kết tội. Dự kiến ông sẽ bị xét xử cùng với bà Suu Kyi, 76 tuổi, và một số thành viên trong đội ngũ kinh tế của bà vốn bị truy tố với tội tương tự.

* Đối thoại Shangri-La đã trở lại đúng lúc hơn bao giờ hết, trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ – Trung chưa hạ nhiệt. Nhật Bản được mong đợi sẽ là tiếng nói hài hòa giữa các bên. Sau 2 năm vắng bóng, những bộ quân phục sẽ trở lại khách sạn Shangri-La của Singapore, địa điểm tổ chức hội nghị thượng đỉnh an ninh cùng tên, vào các ngày 10-12/6. Kể từ lần đầu tiên được tổ chức vào 20 năm trước, Đối thoại Shangri-La đã dần tăng cả về quy mô và tầm ảnh hưởng, đóng vai trò then chốt trong môi trường an ninh của khu vực.

* Cuộc đàn áp khốc liệt của chính quyền Tổng thống Nayib Bukele đối với các băng đảng đã khiến ít nhất 38.000 người bị bắt giữ và làm dấy lên làn sóng bất bình ở El Salvador. Chỉ vài tuần trước, Sandra García còn mong chờ tương lai tươi sáng mà Tổng thống Nayib Bukele hứa với thanh thiếu niên El Salvador, khi ông lên nắm quyền ba năm trước, theo Guardian. “Tôi đã bỏ phiếu cho ông ấy vì tin rằng chúng tôi sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn”, thanh niên 23 tuổi cho biết. Những giấc mơ đó đã sụp đổ khi Juan José Ibáñez García, người đàn ông mà cô định kết hôn, bị bắt giữ ở một trong những cuộc đàn áp an ninh khốc liệt nhất lịch sử Mỹ Latin gần đây.

* Quan chức tình báo Ukraine cho biết lượng đạn pháo của quân đội nước này sắp cạn kiệt, và phải hoàn toàn trông đợi vào vũ khí, đạn dược từ phương Tây. “Lúc này là giao tranh giữa pháo binh, và chúng tôi đang bị lép vế”, Vadym Skibitsky, Phó giám đốc cơ quan tình báo Ukraine, cho biết ngày 10/6. Ông Skibitsky nói quân đội Ukraine sử dụng 5.000-6.000 đạn pháo mỗi ngày, và kho đạn pháo sắp cạn, theo Guardian.

* Quan chức Mỹ hôm 9/6 nói có khả năng Nga thu được nhiều lợi nhuận từ năng lượng hơn so với trước khi chiến sự Ukraine nổ ra, một phần bù đắp từ giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao. “Tôi không thể phủ nhận điều đó”, Amos Hochstein – đặc phái viên về an ninh năng lượng – trả lời trước một tiểu ban của Thượng viện Mỹ về câu hỏi liệu Nga có thu về nhiều tiền hơn từ dầu thô và khí đốt so với trước khi chiến sự bắt đầu hay không.

* Lầu Năm Góc chọn một công ty chế tạo nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân di động siêu nhỏ để cấp điện cho các hoạt động nơi hẻo lánh. Công ty BWXT Advanced Technologies ngày 9/6 thông báo Lầu Năm Góc đã trao cho họ hợp đồng 300 triệu USD để phát triển nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân di động do hãng thiết kế. Đây là một phần trong Dự án Pele của Lầu Năm Góc nhằm chế tạo một lò phản ứng hạt nhân có thể đặt trên xe tải, nhằm hỗ trợ các hoạt động quân sự ở những nơi hẻo lánh.