Tin Vắn

Ngày 21 – 1 – 2022

* Thiền sư Thích Nhất Hạnh vừa viên tịch tại Huế, theo thông tin từ Tăng đoàn Làng Mai nói với BBC tối thứ Sáu 21/01 giờ châu Âu. Sư cô Chân Hiến Nghiêm, người Anh, hiện có mặt tại Pháp cho BBC News Tiếng Việt biết vào lúc 20:55 giờ London tối thứ Sáu rằng “lễ tang thầy của chúng tôi sẽ được tổ chức ngay từ sáng Thứ Bảy, ở Huế và kéo dài 5 ngày”. Thông tin từ Tăng đoàn Làng Mai cho hay thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch lúc 00:00 giờ ngày 22/01, năm 2022, ở tuổi 95, theo giờ Việt Nam ở chùa Từ Hiếu, Huế. “Đây là ngôi chùa thầy quy y đúng 80 năm về trước.”

* Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết sau cuộc hội đàm với Hoa Kỳ tại Geneva hôm thứ Sáu rằng đối thoại sẽ tiếp tục và họ mong đợi phản hồi bằng văn bản từ Washington vào tuần tới. Phát biểu tại một cuộc họp báo sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, Ngoại trưởng Lavrov lặp lại khẳng định của Nga rằng nước này không gây ra mối đe dọa nào đối với nước láng giềng Ukraine thuộc Liên Xô cũ.

* Các nhà điều tra của Quốc hội Mỹ đã yêu cầu Ivanka Trump, con gái của cựu tổng thống, làm chứng về vụ bạo loạn ngày 6/1 tại Điện Capitol của Mỹ. Động thái yêu cầu lời khai từ một thành viên gia đình Trump đánh dấu một bước tiến trong cuộc điều tra của ủy ban về cuộc bạo động. Trong một bức thư, điều tra viên chính Bennie Thompson cho biết bà Ivanka Trump đã ở đó khi cha bà bị cáo buộc ép phó tổng thống của ông từ chối kết quả bầu cử.

* Ba nghiên cứu được công bố hôm 21/1 ở Mỹ cung cấp thêm bằng chứng cho thấy vaccine COVID-19 có khả năng chống lại biến thể Omicron, ít nhất là đối với những người đã được tiêm tăng cường. Các quan chức y tế nói đây là những nghiên cứu lớn đầu tiên của Mỹ xem xét khả năng bảo vệ của vaccine chống lại Omicron. Các nghiên cứu này đưa tới kết luận tương tự như những nghiên cứu trước đó – bao gồm các nghiên cứu ở Đức, Nam Phi và Anh – chỉ ra rằng các loại vaccine hiện có ít hiệu nghiệm hơn đối với Omicron so với các biến thể trước đó của virus corona, nhưng cũng cho thấy liều tăng cường làm tăng các kháng thể chống virus để tăng cơ hội tránh bị nhiễm bệnh có triệu chứng.

* Cảnh sát Tokyo vừa bắt giữ một bộ đội Việt Nam đang theo học tại Học viện Quốc phòng Nhật Bản vì tình nghi bán thẻ cư trú, truyền thông Nhật Bản dẫn thông báo của cảnh sát Tokyo cho biết hôm 21/1. Theo đó, cơ quan kiểm soát tội phạm có tổ chức của Sở Cảnh sát Thủ đô Nhật Bản đã bắt giữ Đỗ Tuấn Nghĩa, 23 tuổi, quốc tịch Việt Nam và là sinh viên năm thứ ba tại Học viện Quốc phòng, hiện đang sống ở Yokosuka, tỉnh Kanagawa, vì tình nghi vi phạm Đạo luật Kiểm soát Nhập cư và Công nhận Người tị nạn của nước này, theo tường thuật của tờ Mainichi.

* Dự luật về quyền bỏ phiếu – vốn được đảng Dân chủ và các nhà lãnh đạo dân quyền cho là rất quan trọng để bảo vệ nền dân chủ – đã bị chặn đường vào tối hôm 19/1 khi hai thượng nghị sĩ Dân chủ không chịu hòa cùng nỗ lực của đảng để thay đổi các quy tắc của Thượng viện nhằm vượt qua sự cản trở của Đảng Cộng hòa sau màn tranh luận thẳng thừng và đầy cảm xúc. Kết quả này là thất bại cay đắng cho Tổng thống Joe Biden và đảng của ông vào lúc năm đầu tiên trong nhiệm kỳ của ông kết thúc với nhiều điều không tích cực.

* Mỹ ngày 21/1 cho biết sẽ đình chỉ 44 chuyến bay đến Trung Quốc của bốn hãng vận tải nước này, nhằm đáp lại việc Bắc Kinh đình chỉ một số chuyến bay của các hãng hàng không Mỹ. Bộ Giao thông Vận tải Mỹ cho biết việc đình chỉ sẽ bắt đầu vào ngày 30/1 đối với chuyến bay từ Los Angeles đến Hạ Môn của Xiamen Airlines. Lệnh đình chỉ kéo dài đến ngày 29/3, theo Reuters.

* Phiến quân Houthi công bố video cho thấy những thi thể trong đống đổ nát sau cuộc tấn công vào nhà tù ở Yemen, bao gồm cả phụ nữ, trẻ em và người di cư. Hôm 21/1, phiến quân Huthi đã thực hiện cuộc không kích tấn công một nhà tù ở phía bắc thủ đô Sana’a, Yemen, khiến ít nhất 70 người thiệt mạng, AFP đưa tin. Trong cùng ngày, nhiều trẻ em thiệt mạng khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu không kích vào một cơ sở viễn thông ở phía nam thành phố cảng Hodeidakhi, khi những đứa trẻ đang chơi gần đó, tổ chức Save the Children cho biết.

* 2/3 số khách trên chuyến bay quốc tế đầu tiên đến Kiribati sau khi mở cửa đã dương tính với SARS-CoV-2. Quốc đảo này không ghi nhận ca Covid-19 nào trong suốt đại dịch. Trong số 54 hành khách trên chuyến bay đến từ Fiji ngày 14/1, 36 người được chẩn đoán mắc Covid-19. Họ hiện được cách ly và đang hồi phục tốt, theo các nhà chức trách, Guardian đưa tin ngày 21/1.

* Chuyến bay cứu trợ của Australia buộc phải hủy nhiệm vụ đến Tonga và quay trở lại căn cứ, sau khi phát hiện một thành viên trong phi hành đoàn mắc Covid-19. Hôm 20/1, chuyến bay viện trợ của Australia xuất phát từ Brisbane đến Tonga phải chuyển hướng giữa đường để quay trở lại căn cứ, sau khi được thông báo về một ca mắc Covid-19 trên máy bay.

* Chuyến bay của hãng American Airlines từ Miami (Mỹ) đến London (Anh) ngày 18/1 (giờ địa phương) đã phải quay trở về vì một hành khách từ chối đeo khẩu trang. New York Times đưa tin chuyến bay chở 129 hành khách và 14 phi hành đoàn đã bay được khoảng 800 km trong hành trình dài khoảng 7.100 km, trước khi quay đầu lại từ bờ biển Bắc Carolina. Khi chuyến bay AAL38 quay về Sân bay Quốc tế Miami, cảnh sát đã có mặt và đưa một người phụ nữ khoảng 40 tuổi ra khỏi máy bay. Theo sĩ quan Sở Cảnh sát Miami-Dade Lea Gonzalez, người phụ nữ này không bị bắt.

* Bốn người, trong đó có trẻ sơ sinh, đã bị chết cóng tại một khu vực hẻo lánh của Canada, sát với biên giới Mỹ, khi cố gắng vượt biên trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Thi thể của bốn người, trong đó có một trẻ sơ sinh, được tìm thấy gần biên giới Canada – Mỹ, sau nỗ lực vượt biên thất bại trong điều kiện bão tuyết tàn khốc, Guardian đưa tin ngày 20/1.

* Phán quyết của Tòa án Tối cao là một thất bại dành cho cựu Tổng thống Trump, bởi những thông tin nhạy cảm nhất của Nhà Trắng liên quan vụ bạo loạn sẽ bị phơi bày. Tòa án tối cao Mỹ hôm 20/1 đã bác đề nghị của cựu Tổng thống Trump nhằm ngăn ủy ban điều tra của Hạ viện tiếp cận hồ sơ của Nhà Trắng liên quan tới vụ bạo loạn ở Điện Capitol ngày 6/1/2021, Guardian đưa tin.

* NATO khẳng định không từ bỏ hiện diện quân sự ở phía đông của liên minh, từ chối yêu cầu rút quân khỏi Romania và Bulgaria do Nga đưa ra. “NATO không từ bỏ khả năng bảo vệ và phòng thủ lẫn nhau, trong đó có hiện diện quân sự ở khu vực phía đông của liên minh. Yêu cầu của Nga sẽ tạo ra các thành viên NATO hạng nhất và hạng hai, điều mà chúng tôi không thể chấp nhận”, phát ngôn viên NATO Oana Lungescu ngày 21/1 cho biết.

* Chính quyền quân sự Myanmar kết án tử hình cựu nghị sĩ đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ của bà Suu Kyi vì cáo buộc khủng bố. “Phyo Zeyar Thaw, thành viên đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD), bị kết án tử hình theo điều luật chống khủng bố. Người này bị bắt tại một căn hộ ở thành phố Yangon nhờ sự thông báo và hợp tác của các công dân có ý thức”, chính quyền quân sự Myanmar ra thông cáo cho biết hôm nay. Kyaw Min Yu, một nhà hoạt động tại Myanmar, cũng bị tòa án quân sự ra phán quyết tương tự.

Ngày 20 – 1 – 2022

* Các biện pháp phòng chống được đưa ra để đối phó với làn sóng biến thể Omicron nay đang được dỡ bỏ ở xứ Anh (England). Việc đeo khẩu trang bắt buộc, phải trình thẻ đã tiêm vaccine khi muốn vào dự các sự kiện đông người và khuyến nghị làm việc tại nhà – những biện pháp được đưa ra trong Phương án B – đều sẽ bị xóa bỏ. Việc này sẽ khiến Anh – theo lời của Bộ trưởng Y tế Sajid Javid – trở thành quốc gia cởi mở nhất ở châu Âu. Nhưng có phải là quá sớm hay không khi đưa ra quyết định như vậy? Mức độ lây nhiễm mặc dù đang giảm nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức đỉnh điểm vào mùa đông năm ngoái.

* Một tòa án ở Australia cho biết có lý do để lo ngại rằng Novak Djokovic có thể đã truyền cảm hứng chống vaccine. Ngôi sao quần vợt đã chuẩn bị cho giải Australian Open thì bị bộ trưởng phụ trách vấn đề nhập cư và di trú của Úc hủy visa của anh lần hai với lý do nhằm đảm bảo “sức khỏe và trật tự tốt”. Đưa ra lý do ủng hộ quyết định đó, tòa án cho rằng việc Djokovic phản đối vaccine được rất nhiều người biết đến.

* Tổng thống Joe Biden hôm thứ Tư cho biết ông đã đánh giá thấp mức độ phản đối của Đảng Cộng hòa đối với các chương trình của mình, theo Reuters. Ông Biden cũng thừa nhận sự thất vọng của người Mỹ trước tốc độ chậm chạp của quá trình xét nghiệm Covid-19, nhưng cho biết Hoa Kỳ đang đi đúng hướng để đối mặt với những thách thức đáng kể từ đại dịch và lạm phát. Đánh dấu kỷ niệm gần một năm trên cương vị tổng thống, trong một cuộc họp báo chính thức hiếm hoi, Biden, thuộc đảng Dân chủ, đã phải đối mặt với những câu hỏi sôi sục về cách chính quyền của ông phản ứng với Covid-19, mối quan hệ với Nga và tương lai của nền dân chủ Mỹ.

* Quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch – việc cần phải làm để ngăn nhiệt độ thế giới gia tăng – có thể làm giảm 2% GDP toàn cầu vào năm 2050 nhưng có thể phục hồi trước cuối thế kỷ, phúc trình của công ty tư vấn tài nguyên thiên nhiên Wood Mackenzie cho biết hôm 20/1. Mặc dù đầu tư vào các công nghệ như điện mặt trời, điện gió, pin tân tiến sẽ tạo ra việc làm, sự chuyển đổi năng lượng cũng có thể sẽ gây mất việc làm và doanh thu thuế trong ngành nhiên liệu hóa thạch, phúc trình có tựa đề ‘Có bột mới gột nên hồ: Hậu quả kinh tế của đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng’ cho biết.

* Việt Nam đã gửi yêu cầu đề nghị Nhật Bản khẩn trương điều tra một kẻ nặc danh đã đe dọa bắn rơi chuyến bay VN5311 của Vietnam Airlines (VNA) hồi đầu tháng Giêng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng nói với báo chí hôm 20/1. Trước đó, Cục Hàng không Việt Nam cho biết vào ngày 5/1, chuyến bay VN5311 của Vietnam Airlines sau khi khởi hành khoảng 40 phút từ phi trường Narita – Nhật Bản về Hà Nội đã nhận được cuộc gọi điện thoại từ một người đàn ông tự xưng là người Mỹ nói tiếng Nhật. Người này yêu cầu “Chuyến bay VN5311 tốt nhất là quay lại Narita, nếu không sẽ bị bắn hạ khi bay qua Vịnh Tokyo”.

* Dự luật về quyền bỏ phiếu – vốn được đảng Dân chủ và các nhà lãnh đạo dân quyền cho là rất quan trọng để bảo vệ nền dân chủ – đã bị chặn đường vào tối hôm 19/1 khi hai thượng nghị sĩ Dân chủ không chịu hòa cùng nỗ lực của đảng để thay đổi các quy tắc của Thượng viện nhằm vượt qua sự cản trở của Đảng Cộng hòa sau màn tranh luận thẳng thừng và đầy cảm xúc. Kết quả này là thất bại cay đắng cho Tổng thống Joe Biden và đảng của ông vào lúc năm đầu tiên trong nhiệm kỳ của ông kết thúc với nhiều điều không tích cực. Đảng Dân chủ không thể thuyết phục hai Thượng nghị sĩ Kyrsten Sinema của bang Arizona và Joe Manchin của West Virginia thay đổi quy tắc của Thượng viện để cho phép chỉ có cần đa số tối thiểu để thông qua dự luật.

* Khi Tổng thống Mỹ Joe Biden kết thúc năm đầu tiên nắm quyền, có một thực tế rõ rệt là đa số người dân Mỹ lần đầu tiên không tán thành cách ông thực hiện chức trách tổng thống khi đối phó với đại dịch kéo dài và lạm phát cao, theo một cuộc thăm dò mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Các vấn đề Công cộng AP-NORC, là một chương trình hợp tác giữa hãng tin AP và Đại học Chicago. Số người Mỹ không tán thành nhiều hơn số tán thành cách ông Biden thực hiện vai trò tổng thống, 56% so với 43%. Tính đến thời điểm hiện tại, chỉ có 28% người Mỹ nói họ muốn ông Biden tái tranh cử vào năm 2024, trong đó chỉ có 48% cử tri Dân chủ. Hôm 19/1, khi được hỏi tại một cuộc họp báo về mức độ ủng hộ bị sụt giảm, Tổng thống Biden trả lời: “Tôi không tin các cuộc thăm dò.”

* Cá hồi Coho có nguy cơ tuyệt chủng được phát hiện quay trở lại các dòng suối ở California, Mỹ, sau 25 năm biến mất. “Chúng tôi đã nhìn thấy cá hồi ở những nơi mà chúng chưa từng xuất hiện trong gần 25 năm”, Preston Brown, Giám đốc bảo tồn lưu vực của Mạng lưới bảo vệ cá hồi, cho biết. Những trận mưa lớn ở California vào cuối năm 2021 được cho là nguyên nhân giúp cá hồi Coho – loài cá có nguy cơ tuyệt chủng – trở lại khu vực này.

* Tại “Tọa đàm khoa học vì cuộc sống” trước Lễ trao giải VinFuture, GS Gérard Albert Mourou cho biết đang nghiên cứu về thorium, tài nguyên có thể giúp giải quyết vấn đề năng lượng. Theo vị giáo sư đạt giải Nobel Vật lý 2018, thành viên hội đồng giải thưởng VinFuture, thorium đang được nghiên cứu để thay thế uranium trong sản xuất điện hạt nhân. Nếu thành công, đây sẽ là giải pháp hữu hiệu cho con người trước bài toán nguồn năng lượng ngày càng cạn kiệt. GS Mourou cho biết thorium có 3 lợi thế: Thứ nhất là sự dồi dào trong tự nhiên. “Để so sánh với các nguồn đầu vào sản xuất điện, nếu carbon là 1 đơn vị, uranium là 5, thì thorium lên tới 1 triệu đơn vị”, GS Mourou nói. Thứ hai, thorium tạo ra chất thải ít hơn rất nhiều so với uranium. Và thứ 3, vòng đời các vật liệu mang độc tính của thorium tồn tại rất ngắn so với uranium.

* Chính phủ Tonga hôm 19/1 cho biết toàn bộ nhà cửa trên đảo Mango (Xoài) bị phá hủy trong khi chỉ có 2 ngôi nhà còn trụ lại trên đảo Fonoifua. Time-laspe 24 giờ từ vệ tinh của vụ phun trào núi lửa ở Tonga Núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha’apai trên biển Tonga phun trào khiến nước này bị cô lập và gây ra sóng thần ảnh hưởng đến nhiều nước, từ Mỹ, New Zealand, Australia, đến Nhật Bản. Chính phủ Tonga nêu quan ngại về các hòn đảo nhỏ Mango và Fonoifua – nằm ở phía đông bắc của đảo chính Tongatapu. Cả hai hòn đảo đều phải chịu thiệt hại thảm khốc do sóng thần và núi lửa phun vào hôm 15/1, theo Guardian.

* Người đàn ông sống trong nhà kho chật chội, tăm tối, lạnh lẽo và làm việc với đồng lương rẻ mạt suốt 40 năm, cho đến khi được giải cứu năm 2018. Ngày 3/10/2018, sau khi nhận tin tố giác qua điện thoại, cảnh sát khám xét một nhà kho nhỏ màu xanh lá cây tại Cumbria, Carlisle, tây bắc nước Anh. Họ phát hiện người đàn ông, khi đó 58 tuổi, sống trong không gian chật chội, không có hệ thống sưởi, chỉ có chiếc chăn bông bẩn trên sàn và một tivi cũ. Nạn nhân khai với các nhà điều tra rằng ông phải làm các công việc trong trang trại kể từ khi 16 tuổi và được trả khoảng 10 bảng (13,6 USD) mỗi ngày.

* Người đàn ông tật nguyền 57 tuổi bơi quãng đường khoảng 7,5 km trong 27 tiếng vào bờ, sau khi bị sóng thần từ vụ phun trào tuần trước cuốn trôi ra biển. Lisala Folau, sống trên đảo Atata, bị sóng thần cuốn ra biển vào khoảng 19h ngày 15/1 sau khi núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha’apai phun trào. Folau cho biết ông được anh trai cảnh báo về sóng thần khi đang sơn nhà, ngay sau đó cơn sóng ập tới. Folau trèo lên cây để trốn, song khi trèo xuống, một trận sóng lớn khác ập tới và cuốn ông ra biển. “Tôi trôi nổi trên mặt nước và những cơn sóng lớn liên tiếp ập đến”, Folau kể lại. Khi lênh đênh trên biển, Folau nhìn thấy một chiếc thuyền cảnh sát đi qua và vẫy giẻ, song những người trên đó không thấy ông. Folau cho biết ông nỗ lực bơi vào bờ vì nghĩ đến gia đình. Sau gần 27 tiếng, Folau vượt quãng đường 7,5 km vào đảo chính Tongatapu lúc 22h ngày 16/1. Khi vào bờ, Folau nhờ một người đàn ông giúp liên lạc với gia đình. “Điều bất ngờ là tôi đã sống sót sau khi bị sóng cuốn, trôi nổi trên biển và sống sót qua những hiểm nguy”, Folau nói.

Ngày 19 – 1 – 2022

* Chính phủ Biden hôm Thứ Tư, 19 Tháng Giêng, sẽ loan báo quyết định phân phối miễn phí 400 triệu khẩu trang loại N95 cho dân chúng, tại các trung tâm y tế cộng đồng và tiệm thuốc trên khắp nước Mỹ, theo bản tin của tờ New York Times. Các giới chức chính phủ nói đây là chiến dịch phân phối trang bị y tế bảo vệ sức khỏe cá nhân lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Loan báo này cũng được đưa ra chỉ ít ngày sau khi Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh Mỹ (CDC) cập nhật hướng dẫn về khẩu trang, theo đó xác nhận rằng khẩu trang bằng vải thường không giúp có sự bảo vệ như khẩu trang y tế. mKhẩu trang loại N95 có khả năng lọc tới 95% các vật thể nhỏ li ti khi được đeo đúng cách, không đủ cung cấp cho mọi người vào thời gian đầu của đại dịch.

* Ngày 20/1/2022 này đánh dấu một năm từ ông Joe Biden lên nắm chức Tổng thống thay cho người tiền nhiệm Donald Trump, cũng là lúc giới truyền thông Mỹ phổ biến mức tín nhiệm hết sức thấp cho một tổng thống đương nhiệm của nước Mỹ chỉ sau một năm cầm quyền. Điều tra của CNBC/Change Research tuần đầu tháng 1/2022 nói 56% người được hỏi đã nêu ý kiến không tín nhiệm (disapproval) cách ông Biden xử lý kinh tế, tăng lên từ 54% hồi tháng 9/2021. Bà Kamala Harris cũng chung một số phận hay còn có phần tệ hơn. Chỉ có 40% ủng hộ bà, so với 54% không còn tín nhiệm nữa (xem Los Angeles Times 11/02).

* Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken kêu gọi Nga thực hiện “giải pháp ngoại giao và hòa bình” trước lo ngại về một cuộc xâm lược mới vào Ukraine. Ước tính có khoảng 100.000 binh lính Nga đã được triển khai gần biên giới Ukraine và ông Blinken, đang thăm Kyiv, nói rằng các kế hoạch của Nga nằm trong kế hoạch tăng cường sức mạnh của họ trong ngắn hạn. Nga nhiều lần phủ nhận kế hoạch xâm lược quốc gia láng giềng Ukraine.

* Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có những phát biểu hiếm hoi trên diễn đàn toàn cầu để bảo vệ chính sách “thịnh vượng chung” của ông – một chính sách đã đưa đến những cuộc trấn áp lớn đối với các doanh nghiệp. Phát biểu của ông Tập được đưa ra trong cuộc họp thường niên Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) của các lãnh đạo chính phủ và doanh nghiệp. Trung Quốc cho biết chính sách này nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo đang gia tăng – vốn có thể đe dọa sự cầm quyền của Đảng Cộng sản nếu không được giải quyết.

* Thủ tướng Justin Trudeau hôm 19/1 cho biết Canada đang làm việc với các đối tác quốc tế để nói rõ với Nga rằng bất kỳ động thái nào thêm nữa của Moscow chống lại Ukraine là hoàn toàn không thể chấp nhận được. “Chúng tôi ủng hộ các phản ứng ngoại giao, với các lệnh trừng phạt, công bố rộng rãi trên trường quốc tế để đảm bảo rằng Nga tôn trọng người dân Ukraine, tôn trọng sự lựa chọn lựa chọn chính phủ của họ”, Thủ tướng Canada nói trong một cuộc họp báo.

* Các nhà lập pháp Hoa Kỳ hôm 18/1 thúc giục cơ quan nhân quyền của Liên Hiệp Quốc công bố đánh giá của họ về các chính sách của Trung Quốc ở Tân Cương trước Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh diễn ra vào tháng tới. Chính phủ Mỹ đang tẩy chay Thế vận hội này ở cấp độ ngoại giao vì điều mà họ nói là nạn diệt chủng đang diễn ra trong khu vực.

* Campuchia hôm 19/1 tái tục phiên tòa xét xử tội phản quốc đối với thủ lĩnh đảng đối lập bị cấm Kem Sokha, sau hai năm trì hoãn do đại dịch, trong một vụ án bị Hoa Kỳ lên án là có động cơ chính trị. Ông Kem Sokha bị bắt vào năm 2017 và Đảng Cứu Quốc Campuchia (CNRP) đối lập của ông đã bị cấm trước cuộc bầu cử năm 2018, vốn bị khuynh lướt bởi Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) của Thủ tướng Hun Sen.

* Một toà án ở Bỉ hôm 19/1 kết án một người đàn ông Việt Nam 15 năm tù sau khi kết tội người này là kẻ cầm đầu trong vụ đưa lậu người vượt biên khiến 39 di dân Việt Nam thiệt mạng trong một xe tải đông lạnh ở Anh năm 2019, theo AP và Reuters. Các hãng tin của Mỹ và Anh cho biết, toà án ở Bruges cũng phạt bị can có tên Vo Van Hong 920.000 euro (khoảng hơn 1 triệu USD) và tuyên án từ hơn 1 năm đến 10 năm tù cho 17 người khác vì vai trò của họ trong vụ đưa lậu người quy mô lớn từ Việt Nam sang Anh. Các nhà chức trách đã tịch thu gần 2,3 triệu euro từ ông Hong, 45 tuổi, theo AP.

* Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ngày 19/1 cảnh báo nguy cơ Nga tiếp tục tăng cường quân đội ở biên giới với Ukraine và tiến hành tấn công nước này chớp nhoáng. Phát biểu trong chuyến thăm Kiev ngày 19/1, Ngoại trưởng Blinken cho biết Nga triển khai hàng chục nghìn quân ở biên giới với Ukraine dù “không bị khiêu khích và không có lý do chính đáng”, Reuters đưa tin.

* Đối tượng xâm hại tình dục trẻ em bị bắt giữ ngày 18/1 nhờ sự giúp đỡ của cơ quan chức năng Việt NamViệc bắt giữ được thực hiện hôm 18/1 dựa trên yêu cầu của Cảnh sát Scotland, Anh và theo lệnh truy nã của Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol). Các cơ quan chức năng hai nước đang tiến hành các thủ tục cần thiết để dẫn độ đối tượng trở lại Scotland. Theo Daily Record, đối tượng bị bắt giữ là Kenneth Divers, từng làm giáo viên tại trường trung học. Nhà chức trách châu Âu phát lệnh truy nã Divers năm 2016 sau khi người này bị cáo buộc tấn công tình dục nhiều trẻ em trai trong những năm 1960-1970. Divers sẽ phải hầu tòa sau khi được đưa về Scotland.

* Australia và New Zealand đã gửi viện trợ đến Tonga sau vụ phun trào núi lửa kèm sóng thần hôm 15/1, giữa những lo ngại rằng nhân viên cứu trợ có thể mang đến “sóng thần Covid-19”. New Zealand đã điều động 2 tàu hải quân chở hàng cứu trợ. Bộ trưởng Quốc phòng Peeni Henare cho biết họ dự kiến đến Tonga sớm nhất ngày 21/1 nếu thời tiết ổn định, theo Guardian. Chính phủ New Zealand chiều 19/1 cũng xác nhận rằng không có thêm trường hợp tử vong nào được báo cáo, kể từ khi chính phủ Tonga hôm 18/1 thông báo về 3 người thiệt mạng.

* Bên cạnh ảnh hưởng của đại dịch, việc kinh doanh của các cửa hàng tại phố người Hoa ở thành phố New York suy giảm đáng kể vì nỗi sợ hãi về sự thù ghét nhằm vào cộng đồng gốc Á. “Mọi người xa lánh phố người Hoa. Những người phục vụ chỉ đứng quanh quẩn trong các phòng ăn vắng vẻ. Người gốc Á sợ ra ngoài sau khi trời tối”, bà Grace Young, tác giả một quyển sách về ẩm thực, nói với Washington Post về tình hình ở phố người Hoa trong bối cảnh đại dịch hoành hành cùng nạn kỳ thị người gốc Á gia tăng. Các cộng đồng người châu Á khác trên khắp nước Mỹ cùng chung cảnh ngộ, theo bà Young.

* Nhà chức trách thành phố Sunnyvale, California sử dụng tia laser để xua đuổi quạ trong bối cảnh số lượng loài này tăng nhanh, xuất hiện ở khắp nơi và ảnh hưởng cuộc sống người dân. Larry Klein, Thị trưởng Sunnyvale, cho biết chính quyền thành phố đã phải vật lộn để xua đuổi loài chim này trong ít nhất 5 năm qua. Thế nhưng, tình hình trở nên nghiêm trọng hơn trong thời kỳ đại dịch, khi quần thể quạ tăng nhanh, xuất hiện ở khắp nơi, theo New York Times.

* Một viên kim cương đen có trọng lượng 555,55 carat, nghi “đến từ vũ trụ” chuẩn bị được đưa ra đấu giá vào tháng 2. Được đặt tên là “The Enigma”, viên kim cương đen này có thể đã được tạo ra từ một vụ va chạm thiên thạch hoặc từ một tiểu hành tinh chứa nhiều kim cương sau khi va chạm với Trái Đất, theo CNN. Theo nhà đấu giá Sotheby’s, một viên kim cương đen tự nhiên có kích thước như thế này là “điều cực kỳ hiếm gặp”. Hãng dự kiến bán nó với giá 6,8 triệu USD vào tháng 2 ở London, sau khi trưng bày ở Dubai và Los Angeles. * Người phụ nữ 68 tuổi ở Florida kiện đòi Southwest Airlines bồi thường 10 triệu USD, sau khi hãng này đuổi bà khỏi chuyến bay vì liên tục bỏ khẩu trang uống nước. Theo đơn kiện được gửi lên Tòa án Quận phía đông New York tuần này, Medora Clai Reading cho biết đã bị đuổi khỏi chuyến bay của Southwest Airlines khi chuẩn bị khởi hành từ thủ đô Washington đến thành phố Palm Beach, bang Florida ngày 7/1/2021. Trước đó, tiếp viên liên tục yêu cầu bà đeo khẩu trang, dù bà gặp các vấn đề về tim, lượng đường trong máu thấp nên phải luôn uống đủ nước.

Ngày 18 – 1 – 2022

* Truyền thông Việt Nam đang có loạt bài khuyến cáo các địa phương cần hạn chế tối đa phiền hà, trở ngại, khó khăn cho người dân về quê đón tết Nguyên Đán Nhâm Dần 2022. Lời kêu gọi được đưa ra không lâu sau khi xảy ra vụ việc gần 30 hộ dân ở một xã của tỉnh Thanh Hóa được “vận động và đồng ý” cho chính quyền địa phương khoá cổng nhà để phòng Covid-19 bởi có người nhà từ vùng dịch cấp độ 3 (vùng cam), 4 (vùng đỏ) về quê ăn Tết.

* Các nhà phân tích cảnh báo rằng ứng dụng Thế vận hội Mùa đông Bắc Kinh mà tất cả những người tham dự sự kiện thể thao này đều phải sử dụng có chứa các điểm yếu về bảo mật, khiến người dùng có thể bị vi phạm dữ liệu. Ứng dụng My2022 sẽ được các vận động viên, khán giả và các phóng viên sử dụng để giới chức giám sát tình hình Covid hàng ngày.

* Các Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc đã yêu cầu chính phủ Việt Nam phản hồi về các vụ bắt và giam giữ được cho là “tuỳ tiện” đối với một loạt các nhà hoạt động và bảo vệ nhân quyền. Trong một bức thư gửi cho chính phủ Việt Nam từ tháng 11 năm ngoái mới được công bố, nhóm Báo cáo viên Đặc biệt của Văn phòng Cao uỷ Nhân quyền LHQ (OHCHR) kêu gọi sự chú ý đối với “việc bắt giam và truy tố pháp lý một cách tuỳ tiện các nhà hoạt động trên mạng xã hội và những người bảo vệ nhân quyền.”

* Hôm thứ Ba 18/1, Triều Tiên cho biết họ đã tiến hành bắn thử “tên lửa chiến thuật có điều hướng”, một ngày sau khi quân đội Hàn Quốc phát hiện Triều Tiên phóng hai tên lửa đạn đạo ra biển. Vụ thử hôm 17/1 là đợt phóng tên lửa thứ tư của Triều Tiên trong tháng này và là lần thứ hai kể từ khi Bộ Ngoại giao Triều Tiên cảnh báo về hành động mạnh mẽ hơn và rõ ràng hơn sau khi chính quyền của ông Biden ở Mỹ hồi tuần trước áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với việc Triều Tiên tiếp tục khoe khoang vũ khí.

* Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Suleyman Soylu cho biết hôm thứ Ba 18/1 rằng nước này sẽ điều 3.250 nhân viên an ninh tới giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup) 2022 ở Qatar, đồng thời cho biết thêm là Ankara cũng đã huấn luyện cho nhân viên của Qatar trước khi giải đấu diễn ra.

* Nhà ngoại giao hàng đầu của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ đến thăm Kyiv trong tuần này sau khi cuộc đàm phán với Nga kết thúc trong bế tắc hồi tuần trước trong bối cảnh Washington lo ngại rằng Moscow đang chuẩn bị xâm lược Ukraine. Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Antony Blinken sẽ gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy và Bộ trưởng Ngoại giao Dmytro Kuleba vào thứ Tư 19/1, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết hôm 18/1.

* Trước cáo buộc bưu phẩm gửi từ Canada có thể là nguồn lây cho ca nhiễm Omicron vừa phát hiện ở Bắc Kinh hôm 15/1, giới chức y tế Canada cho rằng điều này “cực kỳ khó xảy ra”. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Bắc Kinh (CDC) ngày 17/1 thông báo đã phát hiện dấu vết của biến chủng Omicron trong một bưu phẩm chuyển đến người bệnh từ thành phố Toronto, Canada, và ám chỉ rằng bưu phẩm này có thể là nguồn lây Covid-19 cho bệnh nhân trên.

* Giới chức Tonga hôm 18/1 cho biết tất cả nhà cửa tại đảo Mango, nơi sinh sống của khoảng 50 người, đã bị phá hủy. Ít nhất ba người đã thiệt mạng trên khắp đất nước, theo Reuters. Thông tin trên được đưa ra bởi văn phòng của Thủ tướng Tonga Siaosi Sovaleni. Đây là tuyên bố chính thức đầu tiên của giới chức Tonga về quy mô của thảm họa gây ra bởi vụ phun trào núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha’apai hôm 15/1.

* Cựu Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev hôm 18/1 lần đầu xuất hiện sau khi các cuộc biểu tình và bạo loạn nổ ra tại quốc gia Trung Á này từ đầu tháng 1, theo Reuters. Trong đoạn video gửi tới người dân, ông Nazarbayev tuyên bố bản thân vẫn ở Kazakhstan trong những ngày tháng đỉnh điểm của bạo loạn. Ông cũng khẳng định bản thân không còn nắm quyền và “không có xung đột giữa giới tinh hoa của đất nước”.

* Báo cáo mới nhất cho thấy kể từ khi đại dịch bắt đầu, giới chức Trung Quốc đã bắt giữ hơn 2.500 cá nhân đào tẩu sang nước ngoài và đưa họ trở lại đất nước. Dựa trên số liệu của chính phủ Trung Quốc, bất chấp những hạn chế đi lại phòng dịch Covid-19, ít nhất 1.421 người trốn ra nước ngoài đã được đưa trở lại nước này vào năm 2020. Con số đó vào năm 2021 là 1.114 người. Số liệu chỉ bao gồm những người bị bắt vì phạm tội kinh tế hoặc tội phạm công vụ, Guardian đưa tin.

* Giới chức Mỹ và Ukraine quan sát thấy Nga đang rút người khỏi các cơ quan ngoại giao của nước này tại Ukraine, làm dấy lên lo ngại Moscow đang chuẩn bị tấn công Ukraine. “Chúng tôi có thông tin rằng chính phủ Nga đang chuẩn bị di tản thành viên gia đình (của các nhà ngoại giao) khỏi Đại sứ quán Nga ở Ukraine vào cuối tháng 12/2021 và đầu tháng 1/2022”, một quan chức Mỹ cho biết trong một tuyên bố.

* Thủ đô mới của Indonesia sẽ được gọi là Nusantara, và được xây dựng ở Đông Kalimantan trên đảo Borneo. Tổng thống Joko Widodo đã chọn cái tên Nusantara – có nghĩa là “quần đảo” – cho thủ đô mới của Indonesia nằm ở Đông Kalimantan. Ông Widodo công bố kế hoạch dời đô ngay sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2019. Tổng thống Indonesia viện dẫn thủ đô Jakarta đang quá đông đúc, ô nhiễm, và chịu những trận lũ lụt ngoài bờ biển, theo Nikkei Asia.

* Giám đốc điều hành Moderna hôm 17/1 cho biết công ty đang hướng tới việc sản xuất loại vaccine kết hợp phòng cả Covid-19 và cúm để kịp ứng phó với bệnh trong mùa đông năm 2023. Giám đốc điều hành Moderna Stéphane Bancel nói rằng loại vaccine hỗn hợp – bảo vệ cơ thể trước Covid-19, cúm và RSV (loại virus gây bệnh đường hô hấp phổ biến) – sẽ được tung ra thị trường trước mùa đông – thời điểm thích hợp để virus truyền nhiễm lây lan mạnh – năm 2023.

* Quỹ Gates và tổ chức Wellcome cam kết mỗi bên hỗ trợ 150 triệu USD cho cuộc chiến chống Covid-19 và chuẩn bị ứng phó các đại dịch tương lai. Tổng số tiền tài trợ 300 triệu USD từ quỹ từ thiện của tỷ phú Mỹ Bill Gates và tổ chức từ thiện y sinh của Anh Wellcome sẽ được trao cho Liên minh Đổi mới Ứng phó Dịch bệnh (CEPI), tổ chức được thành lập 5 năm trước đang đồng lãnh đạo Covax, sáng kiến phân phối vaccine Covid-19 toàn thế giới cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên minh vaccine Gavi.

* Hai trận động đất liên tiếp mạnh 4,9 và 5,3 độ làm rung chuyển huyện Qadis tại Afghanistan, khiến ít nhất 22 người chết và gây thiệt hại nghiêm trọng. “Động đất đã gây thiệt hại lớn đối với các công trình, 700 – 1.000 ngôi nhà bị tàn phá”, Baz Mohammad Sarwary, phát ngôn viên tỉnh Badghis phía tây Afghanistan, nơi tọa lạc huyện Qadis, hôm nay cho biết. Đây là vùng nông thôn hẻo lánh khó tiếp cận bằng đường bộ.

* Những đợt sóng do ảnh hưởng từ núi lửa Tonga phun trào gây ra sự cố tràn dầu trên bờ biển Peru, song nhanh chóng được kiểm soát. Giới chức Peru hôm 17/1 phong tỏa ba bãi biển bị ảnh hưởng từ sự cố tràn dầu sau đợt phun trào núi lửa ở Tonga. Nhà máy lọc dầu Pampilla, thuộc công ty Repsol của Tây Ban Nha, xác nhận “lượng dầu tràn nhất định” lan tới vùng biển ngoài khơi các quận Callao và Ventanilla, gần thủ đô Lima.

Ngày 17 – 1 – 2022

* Trung Quốc đã bất ngờ cắt giảm lãi suất lần đầu tiên trong vòng hai năm qua sau khi các số liệu chính thức cho thấy tăng trưởng kinh tế đã bị chậm lại. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong ba tháng cuối năm 2021 chỉ tăng 4%, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho biết. Tăng trưởng tốt hơn dự báo nhưng theo đánh giá, số liệu tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc vẫn tốt hơn so với dự báo của các chuyên gia kinh tế, tuy nhiên, mức tăng trưởng này chậm hơn rất nhiều so với quý trước.

* Quân đội Hàn Quốc đưa tin, Triều Tiên đã bắn hai tên lửa đạn đạo tầm ngắn từ một sân bay ở thủ đô Bình Nhưỡng vào hôm thứ Hai. Đây là vụ thử thứ tư trong tháng này, theo Reuters. Chính phủ Nhật Bản cũng ghi nhận về vụ phóng trên, với việc Chánh văn phòng Nội các – ông Hirokazu Matsuno lên án chúng là mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh của khu vực.

* Bộ trưởng Văn hóa Anh Nadine Dorries cho biết công bố về phí xem truyền hình của BBC lần tới cũng sẽ là lần công bố cuối cùng, và nay đã đến lúc cần bàn tới những cách thức mới để có ngân khoản và bán “nội dung tuyệt vời của Anh”. Bà nói “những ngày mà người cao tuổi bị hăm dọa bỏ tù và bị thừa phát lại tới gõ cửa” đã kết thúc.

* Các tài liệu mới của tòa án cho thấy đội pháp lý của Công tước York, Hoàng tử Andrew, đã xin phép lấy bằng chứng tuyên thệ từ Robert, chồng của Virginia Giuffre và nhà tâm lý học của bà, Tiến sĩ Judith Lightfoot.Phía hoàng tử Anh, con trai Nữ hoàng hiện nay, cho rằng bà có thể mắc chứng “ký ức sai”, các tài liệu của tòa án đã tiết lộ.

* Tin tặc Bắc Hàn đã đánh cắp tài sản kỹ thuật số trị giá gần 400 triệu đôla trong ít nhất bảy cuộc tấn công vào các nền tảng tiền điện tử vào năm ngoái, một báo cáo tuyên bố. Công ty phân tích blockchain Chainalysis cho biết đây là một trong những năm thành công nhất được ghi nhận đối với tội phạm mạng ở Bắc Hàn. Các cuộc tấn công chủ yếu nhắm vào các công ty đầu tư và các sàn giao dịch tập trung.

* Tay vợt Novak Djokovic đã về Serbia và được chào đón như người hùng hôm 17/1 sau khi Úc trục xuất tay vợt nam số 1 thế giới do anh không chịu chích ngừa COVID-19, chấm dứt hành trình tìm kiếm kỷ lục 21 danh hiệu Grand Slam của anh. Hầu hết người Úc muốn Djokovic ra khỏi Úc, nhưng người dân Serbia lại vẫy quốc kỳ và hoan hô khi anh hạ cánh xuống sân bay ở Belgrade.

* Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ 17/1 kêu gọi thế giới hợp tác nhiều hơn để chống dịch COVID-19 và cho biết Trung Quốc sẽ cấp thêm 1 tỷ liều vaccine cho các nước, đồng thời kêu gọi các cường quốc khác từ bỏ ‘tâm lý Chiến tranh Lạnh’ vào thời điểm căng thẳng địa chính trị gia tăng – lời đả kích kín đáo nhằm vào Mỹ.

* Các hãng hàng không đã hủy hơn 2.700 chuyến bay Hoa Kỳ vào Chủ nhật giữa lúc một cơn bão mùa đông kết hợp gió lớn và băng chuẩn bị ập vào Bờ Đông Hoa Kỳ vào dịp lễ cuối tuần. Các chuyến bay bị hủy trước 12:30 chiều, giờ miền Đông Hoa Kỳ, hôm Chủ nhật bao gồm hơn 2.700 chuyến tới, xuất phát và trong nội địa nước Mỹ, theo trang web theo dõi chuyến bay FlightAware. Dữ liệu cho thấy hơn 1.500 chuyến bay đã bị trì hoãn.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden nói rằng việc một tay súng đã làm gián đoạn nghi lễ tôn giáo tại một giáo đường Do Thái ở Colleyville, Texas, vào thứ Bảy và bắt bốn người làm con tin đã thực hiện một “hành động khủng bố”. “Đây là một hành động khủng bố; đó là một hành động khủng bố”, ông Biden cho biết hôm Chủ nhật trong chuyến thăm đến Philadelphia, đồng thời nói thêm rằng không có đủ thông tin về lý do tại sao tay súng lại nhắm mục tiêu vào giáo đường Do Thái này. Tất cả các con tin đã được giải thoát an toàn vào tối thứ Bảy và tay súng đã chết, Cảnh sát trưởng Colleyville Michael Miller nói trong một cuộc họp báo.

* Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) ngày thứ Sáu điều chỉnh chỉ dẫn của họ cho người Mỹ về việc đeo khẩu trang để bảo vệ chống lại COVID-19, khuyến nghị nên đeo “khẩu trang bảo vệ tốt nhất bạn có thể đeo” nhưng không kêu gọi sử dụng khẩu trang phòng độc N95 trên quy mô toàn quốc.

* Mỹ và các đồng minh đã đưa ra đề nghị hỗ trợ Ukraine trong khi cuộc điều tra về bản chất và tác động của một vụ tấn công mạng nhắm vào nước này tiếp diễn, người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng (NSC) cho biết. Khi được các phóng viên hỏi liệu vụ tấn công mạng có phải do cơ quan tình báo Nga thực hiện hay không, một quan chức chính quyền cao cấp sau đó nói: “Chúng tôi chưa quy trách nhiệm vào thời điểm này.”

* Nhà lãnh đạo Singapore nói Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) nên tiếp tục loại chính quyền quân sự của Myanmar ra khỏi cuộc họp của khối cho đến khi nước này hợp tác về các kế hoạch hòa bình đã được thống nhất. Thủ tướng Lý Hiển Long trong một cuộc gọi qua video ngày thứ Sáu đã thúc giục chủ tịch mới của ASEAN là Campuchia giao tiếp với tất cả các bên trong cuộc xung đột ở Myanmar, bộ ngoại giao Singapore cho biết ngày thứ Bảy.

* Ủy hội sông Mekong quốc tế (MRC) hôm 13/1 kêu gọi Trung Quốc và các nước Đông Nam Á phối hợp quản lý tốt hơn các đập và hồ chứa thủy điện sông Mekong sau ba năm dòng chảy thấp kỷ lục và ngày càng thêm khô hạn. Dòng chảy của sông Mekong giảm xuống mức thấp nhất trong hơn sáu thập niên từ năm 2019 đến năm 2021 do số lượng hồ chứa, đập và trữ nước tăng lên, tình hình khí hậu ngày càng xấu đi và lượng mưa thấp bất thường, một báo cáo mới về dòng chảy sông Mekong của MRC cho thấy.

* Ngày 17/1, Trung Quốc hủy bỏ kế hoạch bán vé cho công chúng vào xem Olympic Bắc Kinh 2022 giữa lúc số ca mắc Covid-19 ở nước này đang gia tăng đáng kể. Năm ngoái, ban tổ chức cho biết sẽ không cho phép khán giả quốc tế đến xem Thế vận hội mùa đông 2022 vì thời gian cách ly có thể kéo dài hàng tuần liền, nhưng họ đã hứa sẽ cho phép khán giả trong nước vào xem.

* Cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko ngày 17/1 đã đáp chuyến bay từ Warsaw, Ba Lan trở về thủ đô Kiev để tham dự phiên tòa xử ông về tội phản quốc. Ông Poroshenko được hàng nghìn người ủng hộ chào đón ở sân bay Kiev, theo Guardian. Từ sân bay, ông đi thẳng tới tòa án, nơi cựu tổng thống Ukraine sẽ bị xét xử trong phiên tòa mà ông mô tả là “có động cơ chính trị”.

* Ông Tập cảnh báo hậu quả thảm khốc khi các cường quốc đối đầu Hồng Ngọc Thứ hai, 17/1/2022 18:43 (GMT+7)Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 17/1 cảnh báo rằng sự đối đầu giữa các cường quốc có thể gây ra “hậu quả thảm khốc”. “Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng việc đối đầu không giải quyết được vấn đề mà chỉ gây ra những hậu quả thảm khốc”, ông Tập Cận Bình phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos trực tuyến ngày 17/1, theo AFP.

* Một tòa nhà tại Bắc Kinh đã bị phong tỏa với nhiều nhân viên vẫn còn ở bên trong, giữa lúc thành phố này gấp rút ngăn chặn sự lây lan của Omicron trước thềm Thế vận hội mùa đông. Tòa nhà ở phía tây thành phố Bắc Kinh, Trung Quốc, đã bị phong tỏa và mọi người bên trong phải xét nghiệm Covid-19 bắt buộc sau khi một nhân viên có kết quả xét nghiệm dương tính với Omicron vào ngày 15/1. Đây là ca nhiễm Omicron đầu tiên được ghi nhận ở Bắc Kinh.

* Australia và New Zealand đã điều động các máy bay do thám hôm 17/1 để đánh giá thiệt hại ở Tonga, nơi đang bị cô lập với phần còn lại của thế giới sau khi núi lửa dưới đáy biển phun trào, Reuters đưa tin. Thủ tướng Australia Scott Morrison cam kết hỗ trợ Tonga sớm nhất có thể nhưng cho biết tro bụi dày đặc từ núi lửa đã cản trở các nỗ lực của nước này.

* Một cơn bão mùa đông nguy hiểm kết hợp gió lớn cùng băng giá đã quét qua các khu vực phía đông nam nước Mỹ vào ngày 16/1, đánh sập nguồn điện và gây khó khăn cho việc đi lại. Hàng chục nghìn người ở Georgia, Bắc Carolina, Nam Carolina và Florida đã rơi vào cảnh mất điện khi bão mùa đông đổ bộ khu vực này, Guardian đưa tin ngày 16/1. Cụ thể, hơn 260.000 khách hàng đã bị mất điện vào giữa buổi chiều 16/1, theo trang web poweroutage.us. Khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nghiêm trọng là Bắc Carolina, với 90.000 vụ mất điện được báo cáo.

* Những ngày gần đây, vụ ồn ào về “cuộc chiến visa” giữa Novak Djokovic và chính phủ Australia thu hút sự quan tâm của truyền thông và dư luận quốc tế. Djokovic không phải là ngôi sao hiếm hoi trả giá vì chần chừ hoặc bài xích việc tiêm ngừa Covid-19. Hàng loạt người nổi tiếng quốc tế trên nhiều lĩnh vực đã phải đối mặt với các hậu quả – từ mất thu nhập, gây đình trệ các dự án chung và làm ảnh hưởng đến nhiều người, đến mất đi mạng sống – vì thái độ bài xích vaccine.

* Đảng Dân chủ Mỹ đang báo động nguy cơ thua đậm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới, nếu Tổng thống Joe Biden không tiên phong đưa ra sự thay đổi lớn về chiến lược. Tim Ryan, Hạ nghị sĩ Dân chủ đại diện cho một khu vực bầu cử tại bang Ohio, cho biết đảng của ông đang không để ý tới tâm lý lo ngại của cử tri về đại dịch, an ninh kinh tế và việc trường học đóng cửa.

* Mỹ thông báo điều tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo USS Nevada, “sát thủ thầm lặng” uy lực của hải quân, tới Guam trong động thái hiếm hoi. “Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo USS Nevada cập quân cảng Guam hôm 15/1. Chuyến thăm củng cố khả năng phối hợp giữa Mỹ và các đồng minh khu vực, thể hiện sức mạnh, khả năng sẵn sàng và cam kết không ngừng nghỉ của Washington với an ninh và ổn định khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, hải quân Mỹ cho biết trong thông cáo hôm qua.

Ngày 14 – 1 – 2022

* Năm 2021 khép lại với những con số không mấy khả quan cho nền kinh tế Việt Nam: tăng trưởng GDP 2,58% thấp nhất trong 30 năm qua, số người thất nghiệp tăng cao, lương bình quân của công nhân sút giảm. Đối với người lao động Việt Nam, năm 2022 được mở ra với những dấu hiệu không mấy tốt đẹp: tiền lương tối thiểu bị đóng băng, công nhân sẽ phải làm việc nhiều hơn, do quy định mới cho phép tăng giờ làm thêm, thậm chí tới 72 giờ một tuần. Ngoài ra, tiền thưởng Tết xuống thấp, đã gây bất mãn đưa tới đình công như ở Công ty Pou Chen vừa qua.

* Quyết định hủy visa của Djokovic – sau khi tòa án trước đó đã ra phán quyết có lợi cho anh – chủ yếu là để giữ thể diện với cử tri Úc trong năm bầu cử. Để đạt được điều này, chính phủ Úc đã chuẩn bị sẵn tinh thần để chấp nhận bất kỳ sự thất bại nào về ngoại giao, sự bối rối trước quốc tế và sự phẫn nộ của những người ủng hộ Djokovic. Trong suốt hai tuần qua, chính phủ liên bang đã kiên quyết đưa ra quan điểm: không ai được đứng trên luật pháp. Ngay cả với tay vợt nam số một thế giới.

* Tòa án tối cao Hoa Kỳ đã chặn sắc lệnh của Tổng thống Joe Biden bắt buộc người lao động tại các công ty lớn phải tiêm vaccine, đeo khẩu trang và xét nghiệm hàng tuần. Các thẩm phán tại tòa án cao nhất của Mỹ nói quy định bắt buộc này vượt quá thẩm quyền của chính quyền Biden. Trong một động thái riêng biệt, các thẩm phán đã phán quyết rằng một quy định bắt buộc về vaccine giới hạn hơn có thể áp dụng cho nhân viên tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe do chính phủ tài trợ. Chính quyền cho biết các sắc lệnh bắt buộc sẽ giúp chống lại đại dịch.

* Mỹ e là Nga đang chuẩn bị xâm chiếm Ukraine nếu ngoại giao không đạt mục tiêu sau khi xảy ra cuộc tấn công mạng quy mô nhắm vào các website của chính phủ Ukraine với lời cảnh báo ‘hãy chờ điều tồi tệ nhất.’ Moscow bác cảnh cáo này, dù Nga đã tập trung hơn 100.000 quân tại biên giới Ukraine và hôm 14/1 công bố thêm hình ảnh tăng thêm lực lượng. Cuộc tấn công mạng, mà cơ quan an ninh Kyiv nói có chỉ dấu cho thấy Nga có liên hệ-được thực hiện vài giờ sau khi các cuộc đàm phán an ninh kết thúc mà không có đột phá giữa Moscow với các đồng minh phương Tây.

* Các giáo viên trên khắp nước Mỹ đang đối mặt tình trạng phân nửa số học sinh vắng mặt vì phơi nhiễm COVID hoặc phụ huynh không cho tới lớp vì lo ngại về số ca nhiễm virus corona gia tăng. Học sinh vắng mặt trên diện rộng càng làm tăng thêm khó khăn trong việc đảm bảo kiến thức cho học sinh khi một năm học nữa lại bị gián đoạn do đại dịch, theo AP. Tại học khu đông học sinh nhất của Mỹ, tỉ lệ đi học thấp đến mức Thị trưởng Thành phố New York, Eric Adams, ngày thứ Tư đã đảo ngược cam kết trước đó là duy trì việc giảng dạy trực tiếp ở học đường và cho biết sẽ xem xét cho trở lại một số hình thức giảng dạy trực tuyến.

* Đan Mạch sẽ không gởi phái đoàn ngoại giao chính thức đến Thế vận hội Bắc Kinh 2022 vì những vấn đề nhân quyền tại nước chủ nhà, Ngoại trưởng Jeppe Kofod tuyên bố ngày 14/1. “Không có gì bí mật rằng Đan Mạch chúng tôi rất quan ngại về tình hình nhân quyền tại Trung Quốc,” ông Kofod nói. “Chính phủ chúng tôi đã quyết định không tham dự Thế vận hội mùa Đông tại Trung Quốc.”

* Nga đáp yêu cầu của Mỹ tiến hành một chiến dịch đặc biệt triệt phá nhóm tội phạm REvil chuyên tấn công tin tặc đòi tiền chuộc, bắt giữ và truy tố các thành viên của nhóm, cơ quan tình báo nội địa FSB loan báo ngày 14/1. Đây là một biểu hiện hiếm hoi về sự hợp tác Nga-Mỹ trong lúc căng thẳng leo thang giữa hai nước về Ukraine. Loan báo này xuất hiện sau khi Ukraine vừa đối phó với một cuộc tấn công mạng quy mô khiến nhiều website của chính phủ bị sập.

* Học viện Y-Dược học Cổ truyền Việt Nam, cơ quan mẹ của bệnh viện Tuệ Tĩnh, vừa nhắc lại lời đề nghị Bộ Y tế xem xét tạm ứng gấp 10,2 tỉ đồng cho bệnh viện Tuệ Tĩnh để họ có kinh phí kịp thời thực hiện chi trả phần tiền lương, phụ cấp còn nợ nhân viên từ tháng 5/2021 đến nay, báo chí trong nước đưa tin hôm 14/1.

* Công an tỉnh Lạng Sơn của Việt Nam mới đây loan báo họ khởi tố, bắt tạm giam 2 cán bộ chính quyền cấp huyện về tội nhận hối lộ, báo chí Việt Nam tường thuật hôm 14/1. Cũng liên quan đến vụ này, có 1 người nữa bị khởi tố và bắt tạm giam về tội đưa hối lộ. Với vụ bắt giữ kể trên, công an Lạng Sơn nói họ triệt phá đường dây đưa và nhận hối lộ gắn với việc sắp xếp xe tải chở hàng xuất khẩu sang Trung Quốc tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị.

* Ông Lê Chí Thành, 39 tuổi, cựu đại úy công an từng nhiều lần lên tiếng trên Facebook về tệ tham nhũng trong ngành công an thành phố, vào ngày 14/4/2021 bị bắt với cáo buộc “chống người thi hành công vụ”, sau khi cảnh sát giao thông phát hiện ông lái xe “không có giấy đăng ký hợp lệ” trên xa lộ Hà Nội. Trong thời gian ông Thành bị tạm giam, bà Phú từng lên tiếng trên mạng xã hội tố cáo cán bộ trại giam “tra tấn” con trai mình. Hôm 14/1, một tòa án ở thành phố Thủ Đức đã tuyên án hai năm tù đối với cựu đại úy Lê Chí Thành.

* Thống đốc California Gavin Newsom hôm 13/1 đã bác đơn xin ân xá của Sirhan Sirhan, người tị nạn Palestine đang thụ án tù chung thân với tội ám sát ứng cử viên tổng thống Mỹ Robert F. Kennedy vào năm 1968. Ông Newsom cho biết như vậy sau khi một hội đồng đánh giá California hồi tháng 8 khuyến nghị thả Sirhan ra khỏi tù, tùy thuộc vào sự xem xét của đội ngũ pháp lý trong hội đồng và của chính thống đốc. Sirhan trước đó đã bị bác đơn tạm tha đến 15 lần.

* Nhà phân tích Dov Zakheim nói những tài liệu mà Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hôm 12/1 phản ánh lập trường cứng rắn của Washington trước Bắc Kinh trong các vấn đề an ninh trọng yếu. Ngày 12/1, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố tài liệu nghiên cứu dài 47 trang, với tên gọi Báo cáo số 150, bác bỏ các căn cứ địa lý và lịch sử liên quan đến yêu sách chủ quyền “phi pháp” của Bắc Kinh ở Biển Đông.

* Ông Karim Massimov bị nghi ngờ có liên quan đến thế lực nước ngoài được cho là đứng sau những kẻ khủng bố trong các vụ bạo động tuần qua ở Kazakhstan. Ông Karim Massimov đã bị sa thải khỏi vị trí người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia và bị bắt hôm 6/1 vì tình nghi phản quốc.

Ngày 13 – 1 – 2022

* Một người Mỹ, Virginia Giuffre, cho biết bà từng là nạn nhân của nạn buôn bán và lạm dụng tình dục do Jeffrey Epstein và cộng sự đắc lực của ông ta thực hiện khi bà còn là một thiếu niên. Bà hiện đang là trung tâm của một trong những cuộc chiến pháp lý cấp cao nhất thế giới, sau khi tiến hành một vụ kiện dân sự chống lại Hoàng tử Andrew của nước Anh. Hoàng gia Anh đã liên tục phủ nhận các cáo buộc lạm dụng tình dục của bà. Nhưng nỗ lực từ phía luật sư của hoàng tử để loại bỏ vụ án ngay từ đầu cho đến nay đã thất bại, và một phiên tòa dân sự ở New York sẽ được mở vào mùa thu sắp tới. Hoàng tử Andrew đã bị tước bỏ tất cả các tước hiệu quân sự và bị hoàng gia rút lại sự bảo trợ – và sẽ không còn danh hiệu “Hoàng thân” nữa.

* Giá cả ở Mỹ đang tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 40 năm, cùng với lạm phát tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 12. Nhu cầu tăng cao và nguồn cung khan hiếm với các mặt hàng chủ chốt như ô tô đang thúc đẩy sự gia tăng, gây áp lực lên các nhà hoạch định chính sách phải có hành động. Ngân hàng trung ương Mỹ dự kiến ​​sẽ tăng lãi suất trong năm nay. Việc tăng chi phí vay nợ nhằm làm giảm nhu cầu của người dân bằng cách làm cho việc mua sắm một số mặt hàng như ô tô trở nên đắt đỏ hơn.

* Một ông bố người Canada chưa tiêm vaccine phòng Covid đã tạm thời bị tước quyền thăm đứa con 12 tuổi của mình. Một thẩm phán đã phán quyết rằng các cuộc gặp của ông ta sẽ không phải là “lợi ích tốt nhất” cho đứa trẻ. Phán quyết được đưa ra sau khi người cha yêu cầu tăng thời gian các cuộc gặp của mình với con trong những ngày nghỉ. Một chuyên gia về luật gia đình nói với tờ Le Devoir rằng phán quyết đã lần đầu tiên tước đi quyền tiếp cận của cha mẹ với con cái vì lý do tiêm chủng.

* Tranh cãi về quyền bầu cử đã trở thành vấn đề mang tính đảng phái ở Mỹ, trong đó có người Mỹ gốc Việt, với cử tri Cộng hòa yêu cầu phải đảm bảo ‘tính liêm chính’ trong khi cử tri Dân chủ đòi hỏi phải tạo điều kiện cho người dân ‘thực hiện quyền bầu cử’. Tổ chức bầu cử thế nào đã nổi lên thành vấn đề lớn ở Mỹ kể từ sau cuộc bầu cử năm 2020 khi mà cựu Tổng thống Cộng hòa Donald Trump thất cử trước ông Joe Biden của Đảng Dân chủ. Kể từ đó, ông Trump liên tục cáo buộc không có bằng chứng rằng ông Biden ‘đã đánh cắp chiến thắng của ông bằng cách gian lận’.

* Các khoa học gia Ba Lan phát hiện một gen di truyền mà họ cho là tăng hơn gấp đôi nguy cơ trở bệnh nặng với COVID, một khám phá hy vọng có thể giúp bác sĩ biết được ai bị rủi ro nhiều nhất với COVID. Trong khi tỉ lệ tử vong vì COVID tại trung và đông Âu chủ yếu là do người dân chần chừ không muốn tiêm chủng, các nhà nghiên cứu hy vọng nhận dạng được những người có nguy cơ cao nhất sẽ khuyến khích họ đi chích ngừa và giúp họ tiếp cận được nhiều phương án chữa trị tích cực hơn một khi bị nhiễm COVID.

* Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 13/1 loan báo điều động thêm nhân viên quân y đến các bệnh viện tại 6 tiểu bang để chặn đứng biến thể Omicron. Cuộc triển khai theo từng giai đoạn 1.000 nhân viên quân y bắt đầu từ tuần tới trong lúc số người nhập viện vì COVID cao kỷ lục và các cơ sở y tế đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân viên. Đây là “một phần của cuộc triển khai lực lượng vũ trang của đất nước giúp các bệnh viện trên toàn quốc xử lý đợt bùng phát Omicron,” Tổng thống Mỹ nói.

* Mỹ đồng ý mua thêm 600.000 liều thuốc chữa trị COVID bằng kháng thể của công ty GSK và công ty nghệ sinh học Vir trong lúc tăng cường kho thuốc chữa trị chống lại biến thể Omicron của virus corona. Số thuốc sotrovimab mua thêm này sẽ được giao vào quý đầu năm nay, hai công ty dược phẩm vừa kể cho hay ngày 11/1. Canada và Liên hiệp châu Âu cũng đã ký hợp đồng mua thuốc này. Chính phủ Mỹ vào tháng 11 năm ngoái đã ký hợp đồng trị giá khoảng 1 tỉ đô la mua các liều thuốc chữa trị COVID sau khi loan báo sẽ kiểm soát sự phân phối sotrovimab trong nước.

* Hoa Kỳ vẫn chưa biết căn bệnh được gọi là “Hội chứng Havana” là gì hoặc ai phải chịu trách nhiệm về nó, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 13/1 sau khi nhiều nhà ngoại giao Mỹ được báo cáo bị bệnh tại Paris và Geneva. Ông Blinken cho biết toàn bộ chính phủ liên bang đang nỗ lực để giải quyết tận cùng căn bệnh đã ảnh hưởng đến khoảng 200 nhà ngoại giao, quan chức Hoa Kỳ và các thành viên gia đình của họ ở nước ngoài.

* Malaysia cho biết cần tránh các hoạt động như chuyến thăm của Thủ tướng Campuchia Hun Sen tới Myanmar, điều đó không có lợi cho nỗ lực hòa giải giữa ASEAN và chính quyền quân sự. Bộ trưởng Ngoại giao Saifuddin Abdullah cho biết hành động của ông Hun Sen có thể tạo ấn tượng sai lầm rằng ASEAN đang công nhận chính quyền quân sự Myanmar – lực lượng đã lật đổ chính phủ dân cử nước này tháng 2/2021, theo Nikkei Asia hôm 14/1.

* Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết đàm phán “đi vào ngõ cụt” và tuyên bố sẽ thực thi “các biện pháp cần thiết” nếu những đòi hỏi của Moscow không được đáp ứng. “Tôi không thấy bất kỳ lý do nào để tiếp tục đàm phán trong những ngày sắp tới, để tiếp tục gặp mặt nhau và khởi đầu lại các cuộc thảo luận tương tự”, ông Ryabkov nói hôm 13/1, theo Guardian.

* Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết cuộc xung đột vũ trang có thể xảy ra ở châu Âu, sau khi cuộc đàm phán giữa khối này và Nga kết thúc mà không có dấu hiệu tiến triển. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg hôm 12/1 cảnh báo về “nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột vũ trang ở châu Âu”, sau khi các cuộc đàm phán về khủng hoảng Ukraine giữa liên minh này và Nga kết thúc mà không có bước tiến triển mới, Guardian đưa tin.

* Một phụ nữ Indonesia bị phạt 100 roi ngày 13/1 ở tỉnh Aceh vì ngoại tình trong khi người đàn ông trong vụ việc phủ nhận cáo buộc và chỉ phải chịu 15 roi. Ivan Najjar Alavi, người đứng đầu bộ phận điều tra tại văn phòng công tố Đông Aceh, cho biết thẩm phán đã tuyên mức án nặng hơn đối với người phụ nữ thừa nhận quan hệ ngoài hôn nhân, theo AFP. Thẩm phán khó có thể kết án tương tự với người đàn ông trong vụ việc – vốn là lãnh đạo cơ quan ngư nghiệp Đông Aceh và cũng đã kết hôn – vì người này phủ nhận mọi hành vi sai trái, ông Alavi cho biết thêm.

* Tối 11/1, nhóm tàu tấn công USS Carl Vinson và nhóm tàu đổ bộ USS Essex của Hải quân Mỹ đã đến Biển Đông. Hai nhóm tàu được cho là sẽ hội quân và tập trận chung tại đây. Khi theo dõi nguồn thông tin mở về hoạt động của các tàu thuyền, tổ chức Sáng kiến ​​Thăm dò Tình hình Chiến lược Biển Đông (SCSPI) có trụ sở tại Bắc Kinh cho biết tàu sân bay lớp Nimitz USS Carl Vinson và tàu tấn công đổ bộ lớp Wasp USS Essex, cùng các tàu hộ tống của hai tàu trên đã đi vào khu vực phía nam Biển Đông vào tối 11/1.

* Cựu Tổng thống Donald Trump đã cúp điện thoại giữa chừng với người dẫn chương trình khi bị hỏi về những lời nói dối trong cuộc bầu cử. Ông Donald Trump đã đột ngột cúp điện thoại giữa cuộc phỏng vấn với đài phát thanh NPR, sau khi người dẫn chương trình hỏi lý do ông liên tục đưa ra cáo buộc sai sự thật rằng cuộc bầu cử gian lận, Guardian đưa tin ngày 12/1. Trong cuộc phỏng vấn kéo dài 9 phút, dự kiến ​​ban đầu là 15 phút, ông Trump đã thể hiện sự bực bội khi nói chuyện với người dẫn chương trình Steve Inskeep.

* Tổ hợp phòng không C-RAM khai hỏa loạt đạn dài quét qua bầu trời Baghdad, diệt rocket tập kích đại sứ quán Mỹ, song dường như để lọt một quả. Các quan chức quốc phòng Iraq ngày 13/1 cho biết đại sứ quán Mỹ tại Baghdad bị tập kích bằng ít nhất ba quả rocket, ít nhất hai trong số chúng bị Hệ thống chống rocket, đạn pháo và cối (C-RAM) tại đây bắn hạ. Video trên mạng xã hội cho thấy tổ hợp C-RAM khai hỏa loạt đạn rất dài, quét qua bầu trời thủ đô Iraq để đánh chặn mục tiêu, song một vụ nổ lớn vẫn vang lên dưới mặt đất.

* Hơn 2.000 lính gìn giữ hòa bình CSTO do Nga dẫn đầu đã bắt đầu rời khỏi Kazakhstan, khi tình hình ổn định trở lại sau tuần bạo loạn. Bộ Quốc phòng Nga hôm nay ra tuyên bố cho biết lực lượng gìn giữ hòa bình thuộc Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) tại Kazakhstan đang bắt đầu thu dọn trang bị, vật tư để đưa lên vận tải cơ của không quân Nga, trở về căn cứ thường trực.

* Kẻ vô gia cư vùng lên cướp tiền và hành hung người đàn ông trung niên tốt bụng đang đắp áo cho y bên vệ đường. Người đàn ông 59 tuổi, không được nêu danh tính, sáng 12/1 trông thấy Xavier Israel, 25 tuổi, nằm co ro bên vệ đường ở Midtown, New York nên đã cởi áo khoác và tiến tới đắp cho y. Tuy nhiên, trong lúc người đàn ông đang nhẹ nhàng đắp áo cho Israel, tên này bất ngờ vùng dậy, đẩy ngã người đàn ông xuống đất và giật lấy chiếc ví của người giúp mình. Người đàn ông cố gắng phản kháng để lấy lại ví nhưng Israel đấm ông này, khiến ông lại ngã xuống đất. Israel sau đó bị cảnh sát bắt. Nhân chứng cho biết đã nhìn thấy y nhét tiền vào túi quần và cảnh sát cũng tịch thu được gần 1.500 USD trên người hắn. Israel đối mặt với các tội danh hành hung, cướp giật và trộm cắp.

* Cuộc thăm dò mới cho thấy tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Biden tiếp tục giảm trong năm đầu nắm quyền và thấp hơn so với Trump trước đây. Đại học Quinnipiac, Mỹ, hôm 12/1 công bố kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ Joe Biden nhận được là 33%, trong khi 53% không đồng tình với ông. Cuộc thăm dò cũng do đại học này thực hiện vào đầu năm 2018 cho thấy cựu tổng thống Mỹ Donald Trump nhận được tỷ lệ ủng hộ cao hơn Biden 5%.

Ngày 12 – 1 – 2022

* Thủ tướng Anh Boris Johnson, vào trưa ngày 12/1, đã xin lỗi vì đã tham dự một buổi gặp “mang theo rượu” trong khu vườn của văn phòng thủ tướng, vào lúc đang có chính sách phong tỏa tại Anh vì Covid-19 tháng Năm năm 2020. Thủ tướng thừa nhận sự “phẫn nộ” của công chúng về vụ việc nhưng khẳng định ông nghĩ rằng buổi gặp có thể nằm trong quy định. Tại Quốc hội, đứng đối diện thủ tướng, Lãnh đạo Lao động đối lập Sir Keir Starmer gọi ông Johnson là “người đàn ông không biết xấu hổ”.

* Đài Loan sẽ khởi động một chương trình tín dụng trị giá 1 tỷ đô la để giúp tài trợ cho các dự án chung giữa các công ty Lithuania và Đài Loan trong sáu hạng mục kinh doanh, một bộ trưởng chính phủ Đài Loan cho biết hôm 11/1. Lithuania đang chịu áp lực từ Trung Quốc trong việc đảo ngược quyết định hồi năm ngoái cho phép Đài Loan mở đại sứ quán trên thực tế ở Vilnius dưới tên riêng. Bắc Kinh luôn tuyên bố Đài Loan là lãnh thổ của mình.

* Trung Quốc gần đây tăng tốc xây dựng khu định cư dọc theo biên giới trong vòng tranh chấp với Bhutan, với hơn 200 cấu trúc, bao gồm cả các tòa nhà hai tầng, đang được xây dựng ở 6 địa điểm, theo phân tích hình ảnh vệ tinh được thực hiện cho Reuters. Các hình ảnh và phân tích do công ty phân tích dữ liệu HawkEye 360 của Mỹ cung cấp cho Reuters, sử dụng vệ tinh để thu thập thông tin tình báo về các hoạt động trên mặt đất, và được hai chuyên gia khác xác minh, mang lại cái nhìn chi tiết về hoạt động xây dựng gần đây của Trung Quốc dọc biên giới với Bhutan.

* Nội các Thái Lan ủng hộ kế hoạch mua 4 chiến đấu cơ, bắt đầu từ năm tài chính tới, một phát ngôn viên lực lượng không quân Thái cho biết hôm 12/1. Sự chuẩn thuận diễn ra sau khi Thượng tướng Không quân Napadej Dhupatemiya gần đây bày tỏ quan tâm đến việc mua 8 chiến đấu cơ F-35 từ Tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ.

* Bộ Tư pháp Hoa Kỳ sắp thành lập một đơn vị chuyên trách chống khủng bố trong nước, quan chức an ninh quốc gia hàng đầu của bộ này nói với các nhà lập pháp hôm 11/1 khi ông mô tả mối đe dọa “gia tăng” từ những kẻ cực đoan bạo lực ở Hoa Kỳ. Ra điều trần vài ngày sau khi cả nước Mỹ tổ chức lễ kỷ niệm một năm cuộc bạo loạn tại Điện Capitol, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Matthew Olsen cho biết số lượng các cuộc điều tra của FBI về những kẻ cực đoan bạo lực trong nước đã tăng hơn gấp đôi kể từ mùa xuân năm 2020.

* Việt Nam vừa kết án thêm một nhà báo với tội danh “trốn thuế” khi Toà án Nhân dân Hà Nội tuyên 4 năm tù cho ông Mai Phan Lợi, cựu phó tổng thư ký toà soạn báo Pháp Luật và là một trong những đại diện xã hội dân sự từng gặp mặt Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Hà Nội. Phiên toà xét xử ông Lợi, nguyên chủ tịch hội đồng khoa học Trung tâm truyền thông giáo dục cộng đồng (MEC), diễn ra trong một ngày hôm 11/1, theo truyền thông nhà nước. Cựu nhà báo 51 tuổi bị toà ở Hà Nội tuyên phạt 48 tháng tù với cáo buộc là người “chủ mưu, cầm đầu, trực tiếp chỉ đạo nhân viên dưới quyền không thực hiện kê khai nộp thuế”.

* Tỉnh Lạng Sơn, đầu mối thông thương chính giữa Việt Nam và Trung Quốc, vừa có công văn thông báo họ sẽ ngưng cho xe chở trái cây tươi xuất sang Trung Quốc đến cửa khẩu do tình hình ùn tắc vẫn chưa được cải thiện. Lệnh tạm ngưng này sẽ có hiệu lực kể từ ngày 17/1 cho đến Tết Nguyên đán, trang mạng Vietnamnet dẫn công văn của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lạng Sơn cho biết.

* Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 12/1 cho biết biến chủng Omicron rất nguy hiểm, đặc biệt là đối với những người chưa được tiêm vaccine ngừa Covid-19. “Mặc dù biến chủng Omicron gây ra bệnh ít nghiêm trọng hơn so với Delta, nó vẫn là một loại virus nguy hiểm, đặc biệt đối với những người chưa được tiêm chủng”, AFP dẫn lời Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 12/1.

* Mạng xã hội ở Mỹ lại ngập tràn hình ảnh về các kệ hàng tạp hóa trống trơn, từ pho mát đến khăn giấy, nước trái cây dành cho trẻ em và thức ăn cho mèo. Nhiều lý do gây ra đợt khan hiếm hàng hóa lần này cũng giống với sự thiếu hụt hồi đầu đại dịch, song cũng có một số vấn đề mới nảy sinh, theo Washington Post. Sự bùng phát biến chủng Omicron đồng nghĩa các cửa hàng phải làm nhiều việc hơn, đồng thời tái áp dụng quy định đeo khẩu trang và giãn cách. Trong khi đó, ngày càng có nhiều nhân viên phải nghỉ làm vì mắc Covid-19 hoặc phải cách ly.

* Mỹ hôm 12/1 đã áp đặt các lệnh trừng phạt đối với 5 người Triều Tiên bị cho là liên quan đến chương trình tên lửa đạn đạo của nước này. Bộ Tài chính Mỹ đã cấm vận 5 người Triều Tiên “chịu trách nhiệm mua sắm hàng hóa cho chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt và tên lửa đạn đạo của nước này”, AFP đưa tin ngày 12/1.

* Tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Bờ biển Nhật Bản đã tiến hành cuộc tuần tra tự do hàng hải trên vùng biển gần quần đảo Trường Sa “nhằm răn đe Trung Quốc”. Báo Yomiuri của Nhật Bản ngày 12/1 đưa tin các tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Bờ biển đã tiến hành các cuộc tuần tra tự do hàng hải trên vùng biển gần quần đảo Trường Sa “nhằm răn đe Trung Quốc”. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng một số bãi đá trong quần đảo này đang bị Trung Quốc chiếm đóng và quân sự hóa phi pháp.

* Myanmar đã thay thế tư lệnh lực lượng không quân trong bối cảnh các vụ không kích nhắm vào lực lượng chống đối bị tố gây ra nhiều thương vong cho dân thường. Reuters ngày 12/1 đưa tin tướng Maung Maung Kyaw, Tư lệnh lực lượng Không quân Myanmar, đã bị cách chức. Hai nguồn tin cho biết sĩ quan thay thế là Htun Aung, người trước đây giữ chức chánh văn phòng Không quân Myanmar.

* Quyết định hoãn tổ chức hội nghị ngoại trưởng các nước ASEAN được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Campuchia Hun Sen tới thăm Myanmar. Bộ Ngoại giao Campuchia ngày 12/1 cho biết hội nghị thượng đỉnh ngoại trưởng các nước ASEAN dự kiến tổ chức ngày 19/1 đã bị hoãn vô thời hạn bởi đại diện một số nước không thể dự họp trực tiếp, South China Morning Post đưa tin.

* Nhật Bản và Singapore sở hữu cuốn hộ chiếu quyền lực nhất thế giới trong năm 2022. Trong khi đó, hộ chiếu Việt Nam xếp hạng 89 trong 199 quốc gia. Theo báo cáo đầu tiên về quyền tự do đi lại vào năm 2022 của Công ty Tư vấn Cư trú và Quốc tịch toàn cầu Henley & Partners, bỏ qua những khó khăn về đi lại do đại dịch, Nhật Bản và Singapore sở hữu tấm hộ chiếu quyền lực nhất. Công dân hai nước này có thể tới 192 điểm đến trên thế giới mà không cần xin visa, theo CNN.

* Đại sứ Oman tại Việt Nam Saleh Mohamed Ahmed Al Saqri và một số doanh nghiệp đánh giá thị trường Arab có tiềm năng lớn để xuất khẩu hàng hóa. Trong buổi gặp gỡ cộng đồng doanh nhân tại TP.HCM chiều 11/1, Đại sứ Saleh Mohamed Ahmed Al Saqri đánh giá: “Hàng hóa Việt Nam đang có cơ hội rất lớn để xuất khẩu vào Arab vì đây là thị trường đông dân và nhu cầu hàng hóa, đặc biệt là hàng tiêu dùng, rất cao”.

* Tham vọng tăng cường vị thế tại Trung Á của Thổ Nhĩ Kỳ đứng trước thử thách lớn khi Kazakhstan – giữa cơn khủng hoảng – đã gọi sự giúp đỡ của CSTO. Khi gặp khủng hoảng, chính quyền Kazakhstan hướng đến Moscow để nhờ giúp đỡ, chứ không phải là Ankara. Và chiến dịch của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) góp phần không nhỏ giúp Kazakhstan ổn định tình hình.

* Lithuania đền bù hơn 110.000 USD cho Abu Zubaydah, người được coi là “tù nhân vĩnh viễn” của Mỹ, vì đã cho phép CIA giam giữ người này tại một địa điểm bí mật bên ngoài Vilnius. Khoản thanh toán 100.000 euro (tương đương 113.500 USD) được đưa ra sau hơn 3 năm kể từ khi Tòa án Nhân quyền châu Âu yêu cầu chính phủ Lithuania phải bồi thường vì vi phạm luật cấm sử dụng hành vi tra tấn. Tại địa điểm giam giữ bí mật ở ngoại ô Vilnius, Zubaydah đã bị tra tấn bằng nhiều hình thức.

Ngày 11 – 1 – 2022

* Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa cảnh báo có thể một nửa dân số châu Âu sẽ nhiễm biến thể Omicron trong sáu đến tám tuần tới. TS Hans Kluge, Giám đốc phụ trách khu vực châu Âu của WHO, nói “một trận thủy triều từ tây sang đông” của Omicron đang tràn qua châu lục này, chưa kể đến sự bùng dịch do biến thể Delta hiện vẫn đang hoành hành. Dự đoán này dựa trên cơ sở đã có hơn 7 triệu ca nhiễm được ghi nhận ở châu Âu trong tuần đầu năm 2022. Số ca nhiễm đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong khoảng thời gian hai tuần.

* Tổng giám đốc Pfizer, Albert Bourla, ngày 10/1 tuyên bố có phần chắc cần phải cải tiến vaccine COVID đặc biệt nhắm vào biến thể Omicron và Pfizer có thể có vaccine ấy vào tháng Ba. Ông Bourla cho hay Pfizer và đối tác BioNTech đang làm việc để chế tạo vaccine nhắm vào Omicron và mũi vaccine bao gồm cả phiên bản trước đây lẫn phiên bản nhắm vào biến thể Omicron.

* Quebec, tỉnh đông dân hàng thứ hai của Canada, đang lên kế hoạch bắt buộc những ai không chích ngừa COVID mà không có lý do chính đáng về mặt sức khoẻ sẽ phải đóng thuế y tế, tỉnh trưởng Francois Legault loan báo ngày 11/1. Ông Legault nói những người không tiêm chủng tạo ra gánh nặng tài chánh cho những người đã chích ngừa. Ngoài việc chung quyết số tiền bị đánh thuế, tỉnh cũng đang làm việc về khía cạnh pháp lý của việc này, ông cho hay.

* Bắt đầu từ giữa tháng Giêng này, các công ty bảo hiểm y tế tư nhân ở Mỹ theo quy định sẽ phải bao trả tối đa tám xét nghiệm COVID tại nhà mỗi tháng cho những người được họ bảo hiểm. Chính quyền Biden công bố quy định này hôm 10/1 để tìm cách giảm chi phí và giúp việc xét nghiệm virus corona thuận tiện hơn trong bối cảnh số ca nhiễm tăng kỷ lục.

* Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa cho biết lượng kiều hối gửi về Việt Nam năm 2021 đạt khoảng 12,5 tỷ đô la, tăng 10% so với năm 2020. Thống kê trước đó vào tháng 11/2021 của Ngân hàng Thế giới cho biết, mặc dù đại dịch COVID-19 gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế của các quốc gia, nhưng Việt Nam vẫn là một trong 10 nước nhận kiều hối lớn nhất trong năm 2021, với khoảng 18,1 tỷ đô la, chiếm 4,9% GDP của Việt Nam.

* Thông tin về một số card đồ hoạ thuộc dòng RTX 30 của hãng EVGA, công ty chuyên sản xuất phần cứng máy tính của Mỹ, bị đánh cắp ở California vào tháng 10/2021 vừa được phát hiện bán lẻ tại một cửa hàng máy tính lớn tại Việt Nam, đang gây xôn xao trong cộng đồng người sử dụng và chơi game trên máy tính hôm 11/1. Các trang tin quốc tế dẫn thông tin từ một thành viên có tên Duy Nguyễn của trang mạng The Vietnamese Gaming Drama cho biết đã mua một card đồ hoạ thuộc dòng RTX 30 từ một cửa hàng của Nguyễn Công PC, chi nhánh TPHCM, và sau đó nhận được cảnh báo rằng sản phẩm có thể là đồ trộm cắp. Sau khi kiểm tra số xê-ri, người dùng này được xác nhận sản phẩm đúng là thuộc lô hàng bị đánh cắp. Sau khi vụ việc được đăng lên, Nguyễn Công PC lên tiếng nhận sai xót trong việc nhập hàng và cho biết đã liên hệ khách hàng để thu hồi lại số card đồ họa bị đánh cắp mà họ bán ra.

* Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam (SSC) cho biết đang xem xét xử lý vi phạm bán cổ phiếu mà không công bố thông tin của ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch Tập đoàn FLC và Chủ tịch Hãng hàng không Bamboo Airways. Vụ việc xảy ra ngay sau khi ông Trịnh Văn Quyết được cho là “bán chui” gần 75 triệu cổ phiếu của công ty hôm 10/1, hàng loạt các trang báo của Việt Nam loan tin hôm 11/1. Sáng ngày 11/1, SSC thông báo trên trang web rằng họ “đang làm việc với các cơ quan chức năng để xử lý vi phạm của ông Quyết theo quy định”.

* Các quan chức cấp cao của Mỹ và Nga khởi động các cuộc đàm thoại đặc biệt về ổn định chiến lược hôm 10/1 như một phần của hoạt động ngoại giao ở châu Âu trong tuần này nhằm xoa dịu căng thẳng về việc Nga tập trung quân ở biên giới với Ukraine, theo AP.
,br> * Bất ổn nhiều ngày qua phơi bày phần nào căng thẳng chính trị âm ỉ trong lòng Kazakhstan: Làm sụp đổ di sản của ông Nazarbayev và tạo cơ hội nắm thực quyền cho Tổng thống Tokayev. Bất bình trước đói nghèo, bất bình đẳng và tham nhũng, phần lớn sự tức giận nhắm tới Nazarbayev, người bấy lâu nay không ai có thể “chạm vào”. Trong khi đó, Tổng thống Tokayev – người chưa bao giờ có được thực quyền – đang cố gắng tạo khoảng cách với ông Nazarbayev. Washington Post cho rằng có một số dấu hiệu thể hiện sự chia rẽ giữa hai nhân vật quyền lực nhất Kazakhstan.

* Là một trong những điểm khởi đầu của sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), Kazakhstan mang ý nghĩa to lớn đối với Trung Quốc. “Mất Kazakhstan có thể đồng nghĩa với việc Bắc Kinh mất đi ảnh hưởng rất cần thiết đối với khu vực Trung Á. Điều này có thể dẫn đến thất bại của sáng kiến BRI”, nhà nghiên cứu địa chính trị người Mỹ Brandon J. Weichert nói với Zing. Ông Weichert từng là chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại Mỹ và tác giả của cuốn sách “Cách nước Mỹ duy trì vị thế siêu cường”. Bất chấp những nỗ lực gia tăng ảnh hưởng tại Trung Á của Trung Quốc, cuộc khủng hoảng ở Kazakhstan cho thấy Nga vẫn là ưu tiên hàng đầu của các nhà lãnh đạo khu vực này. Trong nhiều năm, Nga và Trung Quốc đã có sự “phân công ngầm” ở khu vực Trung Á – nơi cả hai đều coi là “sân sau” chiến lược. Moscow giám sát an ninh trong khi Bắc Kinh giúp phát triển kinh tế khu vực.

* Quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên hôm 11/1 đã bắn thử một tên lửa có thể tiên tiến hơn cả tên lửa siêu vượt âm mà Bình Nhưỡng phóng cách đây chưa đầy một tuần. Các ước tính ban đầu cho thấy tên lửa bay hơn 700 km, đến độ cao tối đa 60 km với tốc độ gấp 10 lần tốc độ âm thanh (12.348 km/h), tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết trong một tuyên bố, theo Reuters.

* Khi Nicko Aleksiev, 29 tuổi, đến Pháp vào năm 2011, anh không bao giờ nghĩ mình sẽ quay trở lại sống ở Bulgaria. Nhưng sau khi đại dịch Covid-19 bùng phát, Aleksiev phải nghỉ việc. Và giống như hàng chục nghìn công nhân nước ngoài khác ở Tây Âu, anh về nước vào tháng 6/2020. Giờ đây, sau hơn một năm sinh sống, anh đã có một công việc ở thủ đô Sofia và không còn ý định ra nước ngoài. Sau nhiều thập kỷ chứng kiến dòng người di cư ồ ạt từ các nước Đông Âu sang Tây Âu, xu hướng này đang có dấu hiệu đảo ngược ở “lục địa già”, theo Wall Street Journal.

* Lần đầu tiên trong lịch sử y học, các bác sĩ Mỹ đã cấy ghép quả tim lợn để cứu mạng một người mắc bệnh hiểm nghèo. Bệnh viện cho biết người này vẫn khỏe 3 ngày sau phẫu thuật. Ngày 10/1, David Bennett, bệnh nhân 57 tuổi tại bang Maryland, đã có thể tự thở trong lúc vẫn được nối với một máy tim phổi nhân tạo để trợ giúp quả tim mới, AP đưa tin. Các bác sĩ tại Trung tâm Y tế Đại học Maryland cho rằng lần cấy ghép cho thấy quả tim từ động vật được chỉnh sửa gene có thể hoạt động trong cơ thể người mà không lập tức bị thải trừ.

* Ngày 10/1, Công ty TNHH đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt (công ty con của Tập đoàn Tân Hoàng Minh) xin bỏ cọc lô đất đấu giá 24.500 tỷ đồng ở Thủ Thiêm (TP Thủ Đức, TP.HCM). Ông Đỗ Anh Dũng, chủ tịch Tập đoàn Tân Hoàng Minh, lấy lý do “vì lòng tự hào dân tộc và danh dự của các tập đoàn đầu tư BĐS trong nước” nên ngày 10/12/2021, ông đã quyết tâm trả giá cao hơn 3%, tương đương 700 tỷ đồng để vượt qua người trả giá thứ hai là một công ty nước ngoài. Do đơn phương chấm dứt hợp đồng mua bán tài sản đấu giá, Công ty TNHH đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt phải mất khoản tiền đặt trước 588,4 tỷ đồng. Đây là số tiền lớn, nhưng có thể sẽ không là gì nếu so với mục đích khác của doanh nghiệp, hay hệ lụy gây ra cho thị trường BĐS, cho kinh tế địa phương. Đối với trường hợp của Tân Hoàng Minh, thực tế đây không phải lần đầu tiên tập đoàn này dính lùm xùm liên quan đến đấu giá “đất vàng”. Trong quá khứ, cụ thể vào năm 2015, doanh nghiệp của ông Đỗ Anh Dũng từng trúng đấu giá lô đất 23 Lê Duẩn (quận 1, TP.HCM), diện tích 3.000 m2 với mức trả 1.430 tỷ đồng nhưng sau đó đòi hủy kết quả và không nộp số tiền đã trúng đấu giá.

* Một quả bom phát nổ trên xe buýt tại Philippines, được cho là hành vi tấn công, khiến một bé trai 5 tuổi thiệt mạng và 6 người bị thương. Cảnh sát Philippines cho biết vụ nổ bom xảy ra hôm nay khi chiếc xe buýt đang di chuyển dọc tuyến cao tốc tại thị trấn Aleosan, gần thành phố Cotabato trên đảo Mindanao, nơi ẩn náu của nhiều nhóm vũ trang, trong đó có các phiến quân Hồi giáo.

Ngày 10 – 1 – 2022

* Một tòa án ở Myanmar đã kết án nhà lãnh đạo bị lật đổ Aung San Suu Kyi thêm 4 năm tù, trong một phiên xét xử mới nhất. Bà bị kết án vì tàng trữ và nhập khẩu bất hợp pháp máy bộ đàm và vi phạm các quy tắc chống Covid-19. Bà Suu Kyi bị kết án lần đầu vào tháng 12/2021 và được giảm hai năm tù. Bà đã bị giam giữ kể từ sau cuộc đảo chính quân sự vào tháng 02/2021 và đối mặt với hàng chục cáo buộc, mà bà đều phủ nhận tất cả.

* Tờ Sydney Morning Herald đưa tin sẽ không có quyết định nào được đưa ra tối nay về việc có hủy visa của Djokovic lần nữa hay không. Chính phủ Úc có bốn tiếng để quyết định có nên ‘chặn visa’ lần nữa hay không trong khi Djokovic bị tạm giữ, nhưng thời gian đã trôi qua nên tay vợt này được trả tự do. Tuy nhiên, Bộ trưởng phụ trách vấn đề nhập cư và di trú của Australia vẫn có thể cân nhắc hủy bỏ thị thực của Djokovic và có thể đưa ra quyết định vào ngày mai 11/01, theo giờ Úc.

* Tổng thống Sri Lanka, nước đang bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế, đã yêu cầu Trung Quốc tái cơ cấu các khoản trả nợ như một phần trong nỗ lực giúp quốc gia Nam Á này khắc phục tình hình tài chính ngày càng tồi tệ. Ông Gotabaya Rajapaksa đã đưa ra yêu cầu này trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hôm Chủ nhật. Trong thập niên qua, Trung Quốc đã cho Sri Lanka vay hơn 5 tỷ đô la cho các dự án bao gồm đường xá, sân bay và cảng biển. Nhưng giới chỉ trích nói rằng số tiền này đã được sử dụng cho các kế hoạch không cần thiết với lợi ích không nhiều.

* Em bé sơ sinh bị lạc cha mẹ trong cơn hỗn loạn tại sân bay Kabul, trong cuộc rút lui của Hoa Kỳ khỏi Afghanistan, đã được đoàn tụ với gia đình. Bé trai Sohail Ahmadi, 2 tháng tuổi, đã được trao cho lính Mỹ qua hàng rào để khỏi bị đè bẹp giữa đám đông hàng ngàn người đang xô đẩy tìm cách lọt vào sân bay Kabul. Nhưng khi gia đình bé vào được bên trong, họ đã không tìm thấy Sohail đâu nữa. Nhưng sau một bản tin của Reuters về việc gia đình tìm kiếm Sohail, hồi tháng 11 cậu đã được tìm ra dấu vết tại gia đình của một tài xế taxi 29 tuổi tên là Hamid Safi. Safi nói anh tìm thấy Sohail một mình đang nằm khóc trên mặt đất ở sân bay, Reuters tường thuật. Sau khi tìm kiếm gia đình cậu bé không được, anh quyết định đem bé về chung sống cùng vợ con mình, và nuôi bé như con đẻ. Sau bảy tuần đàm phán – và Safi đã bị giam giữ trong một thời gian ngắn – cảnh sát Taliban đã thu xếp được thỏa thuận giữa hai nhà, và đứa bé đã được trả lại cho ông nội bé vào hôm thứ Bảy. Cha mẹ bé nói họ vô cùng sung sướng, hy vọng sẽ sớm thu xếp được mọi chuyện để Sohail được đưa sang bang Michigan, Hoa Kỳ, nơi họ đã tới tái định cư, để đoàn tụ với gia đình.

* Mức tế bào T cao do cảm cúm thông thường tạo ra có thể bảo vệ chúng ta trước COVID, theo phát hiện từ một cuộc nghiên cứu của Đại học Hoàng gia London đăng tải ngày 10/1. Miễn nhiễm chống COVID-19 là một bức tranh phức tạp, và trong khi có bằng chứng cho thấy mức kháng thể phai dần 6 tháng sau khi tiêm chủng, tế bào T cũng được biết là đóng một vai trò thiết yếu trong việc cung cấp sự bảo vệ.

* Tâm dịch COVID-19 ở Việt Nam đã dịch chuyển lên các các tỉnh, thành phía Bắc với Hà Nội, Hải Phòng đang chuyển thành vùng vàng và đỏ trong khi thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên chuyển sang ‘xanh’ sau nhiều tháng. Xanh, vàng, cam, đỏ là bốn cấp độ dịch do chính phủ Việt Nam quy định để đánh giá tình hình dịch bệnh ở các địa phương, tương ứng với các nguy cơ thấp, trung bình, cao và rất cao. Các đánh giá này căn cứ trên tỷ lệ số ca nhiễm trong dân số, khả năng thu nhận, điều trị của hệ thống y tế và mức độ bao phủ vaccine.

* 19 người thiệt mạng, trong đó có 9 trẻ em và hàng chục người bị thương khi đám cháy phát ra từ một lò sưởi điện bị trục trặc, lan tỏa khói qua một tòa nhà trong khu dân cư có thu nhập thấp ở quận Bronx thuộc thành phố New York hôm 9/1, Reuters dẫn thông tin từ các quan chức thành phố cho biết. Thị trưởng thành phố New York Eric Adams xác nhận 19 người đã chết vì ngọn lửa bùng phát vào khoảng 11 giờ sáng trong tòa nhà 19 tầng Twin Parks North West.

* Sau một tuần bất ổn, số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình và bạo loạn tại Kazakhstan lên tới 164, bao gồm 2 trẻ em, theo số liệu ngày 9/1 của cơ quan chức năng. Một ngân hàng tại trung tâm Almaty – thành phố lớn nhất Kazakhstan – bị phá hủy do bạo loạn. Almaty là nơi có tình hình bạo lực nghiêm trọng nhất trên khắp đất nước, với 103 người thiệt mạng. Nhà chức trách Kazakhstan ngày 9/1 cho biết hơn 5.000 người bị bắt từ khi bạo loạn bùng nổ tại quốc gia Trung Á hồi tuần qua. Bộ Nội vụ Kazakhstan thông tin lực lượng an ninh đã tiến hành 125 cuộc điều tra riêng biệt, với tổng cộng 5.135 người bị bắt giữ để thẩm vấn, liên quan đến tình trạng bất ổn từ khi bạo loạn nổ ra tại nước này, AFP đưa tin ngày 9/1.

* Khoảng 20 người mất tích và hàng chục người khác bị thương sau khi một tảng đá lớn vỡ ra khỏi vách núi và rơi xuống hồ Furnas ở Brazil. Đá rơi xuống hồ vào ngày 8/1 khiến hàng chục người chèo thuyền gần thác nước trôi dạt. Ít nhất 6 người đã thiệt mạng vì tai nạn, các quan chức Brazil cho biết, theo Guardian. Edgard Estevo, Chỉ huy sở cứu hỏa Minas Gerais, nói trong một cuộc họp báo rằng ngoài những người thiệt mạng, khoảng 20 người có thể mất tích. Ông cho biết các nhà chức trách đang tìm cách xác định danh tính nạn nhân. Ít nhất 32 người cũng bị thương, nhưng hầu hết đã được xuất viện vào cuối ngày 8/1.

* Tổng thống Turkmenistan ra lệnh cho các chuyên gia tìm cách dập tắt đám cháy kéo dài 5 thập kỷ tại miệng núi lửa Darvaza, nơi được coi là “cổng địa ngục” ở sa mạc Karakum. Xuất hiện trên truyền hình nhà nước hôm 8/1, Tổng thống Gurbanguly Berdymukhamedov yêu cầu các quan chức dập tắt đám cháy tại miệng núi lửa Darvaza ở giữa sa mạc Karakum rộng lớn do các quan ngại về môi trường và kinh tế. Ông Berdymukhamedov cho biết miệng núi lửa này gây ra “ảnh hưởng tiêu cực đến cả môi trường và sức khỏe của những người dân sống gần đó”, theo Guardian.

* Ít nhất 22 người, trong đó có 10 trẻ em, đã thiệt mạng tại thị trấn nghỉ dưỡng miền núi ở Pakistan, sau khi bị mắc kẹt trong ôtô suốt đêm vì bão tuyết lớn. Các quan chức hôm 8/1 cho biết hầu hết nạn nhân chết vì hạ thân nhiệt. Trong số đó có một sĩ quan cảnh sát Islamabad và 7 thành viên khác trong gia đình anh, cảnh sát Atiq Ahmed nói.

* Người đàn ông gốc Hoa bị bạo hành khi đang thu gom chai lọ trên đường phố East Harlem trong vụ tấn gây rúng động hồi năm 2021, đã tử vong, cảnh sát New York cho biết hôm 8/1. Ông Yao Pan Ma, 61 tuổi, đã qua đời hôm 31/12/2021, theo cảnh sát thành phố New York. Vụ tấn công nạn nhân gốc Hoa này đang được xử lý theo dạng án mạng, theo Guardian.

* Tàu thăm dò Hằng Nga 5 của Trung Quốc đã gửi về chứng cứ thực địa đầu tiên cho thấy có nước trên bề mặt Mặt Trăng. Trước đó, việc xác thực chỉ được thực hiện qua quan sát từ xa. Tàu thăm dò của Hằng Nga 5 đã phát hiện dấu hiệu của phân tử nước (H2O) hoặc nhóm hóa học gần giống có tên hydroxyl (OH), South China Morning Post đưa tin ngày 8/1. Nghiên cứu mới được công bố một ngày trước trong chuyên san khoa học tiếng Anh Science Advances.

Ngày 7 – 1 – 2022

* Trung Quốc đối mặt với chỉ trích về hoạt động cho vay với các nước nghèo, bị cáo buộc bỏ rơi họ phải vật lộn để trả nợ và do đó dễ bị ảnh hưởng áp lực từ Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc phủ nhận, và cáo buộc một số quốc gia phương Tây quảng bá chuyện này để làm hoen ố hình ảnh của họ. Trung Quốc nói: “Không có bất kỳ nước nào rơi vào cái gọi là ‘bẫy nợ’ từ việc vay nợ của Trung Quốc.”

* Anh quốc sẽ tìm cách ngăn người lớn đóng giả trẻ em khi xin tị nạn bằng cách đưa ra các đánh giá khoa học mới để giúp xác định tuổi của người nộp đơn, chính phủ cho biết hôm thứ Tư 5/1. Chính phủ Anh cho biết người lớn đóng giả là trẻ em chiếm hai phần ba đơn khiếu nại về tuổi, trích dẫn dữ liệu từ 1.696 trường hợp trong năm tính đến tháng 9 năm 2021.

* Novak Djokovic, ngôi sao quần vợt nam số một thế giới, gây phản ứng dữ dội ở Australia sau khi anh được miễn tiêm vaccine để thi đấu tại giải quần vợt Úc mở rộng – Australian Open giữa tháng này. Giờ đây, tay vợt 34 tuổi này đang bị tạm giữ tại một khách sạn cho người nhập cảnh ở Úc và có khả năng bị trục xuất, sau khi visa của anh bị hủy khi anh đặt chân tới Melbourne và không được phép vào Úc. Những gì tưởng như sẽ là khởi đầu cho một giải Grand Slam ngoạn mục đã leo thang thành một cơn bão ngoại giao.

* Tòa Bạch Ốc loan báo Tổng thống Joe Biden sẽ đọc Thông điệp Liên bang tại Quốc hội vào ngày 1 tháng 3, nghĩa là trễ hơn thường lệ hàng năm vài tuần. Phó phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, Karine Jean Pierre, nói với phóng viên trên chuyên cơ của Tổng thống, Air Force One, rằng ông Biden sáng ngày 7/1 đã nhận lời mời đọc Thông điệp Liên bang trước Quốc hội với thời điểm được gia hạn trước đó cùng ngày. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, Thông điệp Liên bang hay thông điệp hàng năm sẽ được đọc vào tháng Ba.

* Ngoáy mũi với bộ xét nghiệm nhanh kiểm tra kháng nguyên sẽ không phát hiện ra biến thể Omicron một cách đáng tin cậy trong vài ngày đầu bị nhiễm COVID, cho nên các nhà sản xuất nên xin giới thẩm quyền Mỹ cho phép người sử dụng thu thập cả mẫu bệnh phẩm từ cổ họng, theo một chuyên gia về các bệnh truyền nhiễm. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ FDA từng bày tỏ quan ngại về sự an toàn của việc tự ngoáy cổ họng.

* Mỹ và Canada đưa ra những phản ứng rất khác biệt với Omicron. Các tiểu bang của Mỹ phần lớn mở cửa cho hoạt động kinh doanh, trong khi những tỉnh lớn nhất của Canada đang đóng cửa. Sự khác biệt một phần đến từ việc hệ thống chăm sóc sức khỏe của Mỹ, nơi cung cấp nhiều giường bệnh trên đầu người hơn so với hệ thống được chính phủ Canada quản lý. Toàn bộ nền kinh tế đang cảm nhận hậu quả của việc này. Ở Ontario, các nhà hàng, phòng hòa nhạc và phòng gym đã đóng cửa. Trong khi đó, Quebec áp lệnh giới nghiêm lúc 22h và cấm các buổi lễ ở nhà thờ. British Columbia đã tạm dừng việc tổ chức lễ cưới và đám tang trong nhà.

* Các công ty đầu tư yêu cầu nhiều nhà sản xuất vaccine không trả tiền thưởng cho giám đốc chừng nào họ chưa thể phân phối vaccine một cách công bằng hơn. Nhóm 65 công ty đầu tư, kiểm soát tổng cộng gần 3,5 tỷ USD tài sản của các hãng sản xuất vaccine, tin rằng vaccine “đang không được phân phối công bằng”, ông Rogier Krens, Giám đốc đầu tư của Achmea Investment Management nói với BBC.

* Học viện West Point (Mỹ) lên tiếng xác nhận giá trị bằng tốt nghiệp của ông Hun Manet, con trai Thủ tướng Campuchia Hun Sen, sau khi có cáo buộc cho rằng đây chỉ là bằng hạng hai. “Không có sự phân biệt nào giữa sinh viên bản xứ và nước ngoài”, ông Francis J DeMaron Jr., chuyên viên quan hệ công chúng của West Point – học viện quân sự danh giá của Mỹ – trả lời báo chí, Khmer Times đưa tin ngày 7/1. “Bất cứ ai tốt nghiệp Học viện Quân sự Mỹ sẽ nhận được bằng cử nhân khoa học, không có sự khác biệt hoặc yêu cầu khác đối với ứng viên quốc tế”, ông DeMaron nói. “Tôi mong điều này sẽ giúp làm rõ vấn đề gây tranh cãi”.

* Một căng tin tại thành phố Trùng Khánh ở miền Tây Nam Trung Quốc đã sụp đổ sau vụ nổ bị nghi là do rò rỉ khí gas, khiến ít nhất 20 người mắc kẹt, theo CCTV. Tính tới 18h đã có 13 được giải cứu, trong đó 3 người thiệt mạng, Paper dẫn lời Bộ Quản lý tình trạng khẩn cấp Trung Quốc. Sự việc xảy ra vào khoảng 12h trưa ngày 7/1, CCTV dẫn thông tin từ Bộ Quản lý tình trạng khẩn cấp Trung Quốc thông báo trên mạng xã hội.

* Thủ tướng Campuchia Hun Sen tới Naypyidaw ngày 7/1 để hội đàm với lãnh đạo chính quyền quân sự, trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên thăm Myanmar sau chính biến. Thủ tướng Campuchia dự kiến gặp Thống tướng Min Aung Hlaing, lãnh đạo chính quyền quân sự Myanmar. Chuyến thăm kéo dài hai ngày 7-8/1 của ông Hun Sen, Thủ tướng quốc gia nắm giữ ghế chủ tịch luân phiên năm 2022 của ASEAN, đánh dấu lần đầu tiên một lãnh đạo nước ngoài thăm Myanmar kể từ cuộc chính biến hồi tháng 2/2021, theo Nikkei Asia.

Ngày 6 – 1 – 2022

* Tổ chức y tế thế giới WHO cảnh bảo về việc coi nhẹ biến chủng Omnicron và cho biết biết chủng này đang lấy đi nhiều sinh mạng trên quy mô toàn cầu. Những nghiên cứu gần đây cho thấy Omicron gây ra bệnh nhẹ hơn các biến chủng trước đây. Nhưng số người nhiễm kỷ lục đang khiến hệ thống y tế chịu các áp lực nặng nề, người đứng đầu WHO – ông Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden vừa phát biểu đánh dấu một năm biến cố đám đông tấn công nhà Quốc hội Mỹ, và dùng diễn văn để công kích cựu tổng thống Donald Trump. “Chúng ta phải rõ ràng đâu là sự thật và đâu là lời nói dối. Đây là sự thật: Một cựu tổng thống của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã tạo ra và phát tán một mạng lưới dối trá về cuộc bầu cử năm 2020. Ông ấy làm vậy vì ông ấy coi trọng quyền lực hơn nguyên tắc.”

* Nga đã cử lính dù đến Kazakhstan vào thứ Năm 6/1 để giúp dập tắt một cuộc nổi dậy trên toàn quốc sau khi bạo lực chết người lan rộng khắp đất nước thuộc Liên Xô cũ. Tình hình bất ổn đang chưa từng có ở Kazakhstan, được cai trị vững chắc kể từ thời Liên Xô dưới sự cai trị của nhà lãnh đạo Nursultan Nazarbayev, 81 tuổi, đã từ chức tổng thống ba năm trước. Người kế nhiệm được lựa chọn kỹ càng của Nazarbayev, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev, đã triệu tập lực lượng từ đồng minh Nga ngay trong đêm. Ông đổ lỗi cho tình trạng bất ổn là do những kẻ khủng bố do nước ngoài huấn luyện, những kẻ mà ông nói đã chiếm giữ các tòa nhà và vũ khí.

* Bắc Hàn đã phóng thử thành công một tên lửa siêu thanh hôm thứ Tư, là vụ thử vũ khí lớn đầu tiên của nước này trong năm nay, truyền thông nhà nước tường thuật. KCNA cho biết Bắc Hàn đã “bắn trúng một cách chính xác” mục tiêu đã định cách đó 700 km.

* Tình hình tắc nghẽn hàng hoá tại các cửa khẩu biên giới Việt-Trung những ngày qua khiến Campuchia quan ngại, tìm biện pháp giảm thiểu thiệt hại. Phnom Penh nay yêu cầu các nhà xuất khẩu tăng cường dùng hình thức vận tải đường biển và đường không để tránh rơi vào thế kẹt.

* Đài Loan sẽ thành lập quỹ 200 triệu đôla Mỹ (5,51 tỷ Đài tệ) để đầu tư vào nền kinh tế Lithuania, đại diện tại Vilnius, Eric Huang, cho biết hôm thứ Tư (5 tháng 1). Trung Quốc đang nhắm vào nền dân chủ Baltic bằng các biện pháp trừng phạt sau khi nước này cho phép Đài Loan mở văn phòng đại diện bằng tên của mình, trong khi trước đây, các văn phòng khác ở châu Âu chỉ sử dụng tên “Đài Bắc”.

* Các bệnh viện ở Mỹ, nhất là ở các bang Bờ Đông, đang tràn ngập bệnh nhân nhiễm biến thể Omicron của COVID-19, nhưng tình hình ‘đỡ căng thẳng hơn’ so với đợt bùng phát dịch hồi đầu năm 2020 với ít ca bệnh nặng và ít ca tử vong hơn, theo tìm hiểu của VOA.

* Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ngày 5/1 mở rộng việc cho phép tiêm mũi vaccine Pfizer/BioNTech thứ ba nơi trẻ em từ 12 đến 15 tuổi. Tuyên bố được đưa ra sau khi một ủy ban cố vấn bên ngoài CDC biểu quyết khuyến nghị nên tiêm mũi vaccine tăng cường cho trẻ em trong độ tuổi này ít nhất 5 tháng sau mũi tiêm thứ nhì.

* Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 6/1 tuyên bố những ai chưa chích ngừa COVID mà bất tuân lệnh ở nhà sẽ bị bắt. Trong bài diễn văn truyền hình, ông Duterte loan báo đã chỉ thị lãnh đạo các địa phương nắm rõ những ai chưa tiêm chủng và đảm bảo những người này không ra khỏi nhà.

* Một thống kê mới nhất của Việt Nam cho biết số người trong độ tuổi lao động bị mất việc trong năm 2021 là hơn 1,4 triệu người, trong khi thu nhập của người lao động ở hầu hết mọi ngành nghề bị giảm đáng kể vì ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Theo báo cáo được Tổng cục Thống kê Việt Nam công bố hôm 6/1, trong năm 2021, Việt Nam có khoảng 50,5 triệu người ở độ tuổi lao động (trên 15 tuổi), giảm gần 800.000 người so với năm trước.

* Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Nguyễn Trường Sơn vừa bị chính quyền kỷ luật theo hình thức “khiển trách” vì những vi phạm, khuyết điểm trong công tác quản lý. Quyết định kỷ luật đã được Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh ký vào ngày 31/12/2021 nhưng chỉ mới được công bố đồng loạt trên báo chí vào ngày 6/1/2022. Theo đó, nguyên nhân của quyết định kỷ luật được cho là do ông Nguyễn Trường Sơn đã bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương thi hành kỷ luật về Đảng trước đó.

* Nhận định về sự cố một máy bay của Việt Nam Airlines phải thay đổi hướng bay sau bị dọa bắn ở Nhật, chuyên gia kỹ thuật hàng không Nguyễn Thiện Tống nói với VOA rằng cách xử lý của tổ bay và của Cục Hàng không Việt Nam hơi ‘thận trọng quá mức’. “Một người nào đó lên tiếng đe dọa mà không có căn cứ, không có lý do gì cả mà [xử lý như vậy] gây ảnh hưởng đến máy bay phải hạ xuống Fukuoka, rồi đến hơn 4 giờ đồng hồ sau mới bay trở lại thì phiền toái lắm!

* Một tàu ngầm Nga đã va chạm với tàu chiến Anh tại vùng biển Bắc Thái Bình Dương vào cuối năm 2020 nhưng sự việc tới nay mới được Bộ Quốc phòng Anh xác nhận. “Cuối năm 2020, một tàu ngầm của Nga trong lúc đang bị khinh hạm HMS Northumberland giám sát đã va chạm với cảm biến thủy âm loại kéo rê ở phía đuôi (của HMS Northumberland)”, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong một tuyên bố ngày 6/1, theo CNN.

* Mỹ đang theo dõi chặt chẽ việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình của liên minh quân sự do Nga dẫn đầu tới Kazakhstan, chất vấn về tính hợp pháp của hoạt động này. “Chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ mọi thông tin về việc điều động lực lượng gìn giữ hòa bình của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) đến Kazakhstan”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki cho biết trong một cuộc họp báo ngày 6/1, Channel New Asia đưa tin.

Ngày 6 – 1 – 2022

* Tổ chức y tế thế giới WHO cảnh bảo về việc coi nhẹ biến chủng Omnicron và cho biết biết chủng này đang lấy đi nhiều sinh mạng trên quy mô toàn cầu. Những nghiên cứu gần đây cho thấy Omicron gây ra bệnh nhẹ hơn các biến chủng trước đây. Nhưng số người nhiễm kỷ lục đang khiến hệ thống y tế chịu các áp lực nặng nề, người đứng đầu WHO – ông Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden vừa phát biểu đánh dấu một năm biến cố đám đông tấn công nhà Quốc hội Mỹ, và dùng diễn văn để công kích cựu tổng thống Donald Trump. “Chúng ta phải rõ ràng đâu là sự thật và đâu là lời nói dối. Đây là sự thật: Một cựu tổng thống của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã tạo ra và phát tán một mạng lưới dối trá về cuộc bầu cử năm 2020. Ông ấy làm vậy vì ông ấy coi trọng quyền lực hơn nguyên tắc.”

* Nga đã cử lính dù đến Kazakhstan vào thứ Năm 6/1 để giúp dập tắt một cuộc nổi dậy trên toàn quốc sau khi bạo lực chết người lan rộng khắp đất nước thuộc Liên Xô cũ. Tình hình bất ổn đang chưa từng có ở Kazakhstan, được cai trị vững chắc kể từ thời Liên Xô dưới sự cai trị của nhà lãnh đạo Nursultan Nazarbayev, 81 tuổi, đã từ chức tổng thống ba năm trước. Người kế nhiệm được lựa chọn kỹ càng của Nazarbayev, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev, đã triệu tập lực lượng từ đồng minh Nga ngay trong đêm. Ông đổ lỗi cho tình trạng bất ổn là do những kẻ khủng bố do nước ngoài huấn luyện, những kẻ mà ông nói đã chiếm giữ các tòa nhà và vũ khí.

* Bắc Hàn đã phóng thử thành công một tên lửa siêu thanh hôm thứ Tư, là vụ thử vũ khí lớn đầu tiên của nước này trong năm nay, truyền thông nhà nước tường thuật. KCNA cho biết Bắc Hàn đã “bắn trúng một cách chính xác” mục tiêu đã định cách đó 700 km.

* Tình hình tắc nghẽn hàng hoá tại các cửa khẩu biên giới Việt-Trung những ngày qua khiến Campuchia quan ngại, tìm biện pháp giảm thiểu thiệt hại. Phnom Penh nay yêu cầu các nhà xuất khẩu tăng cường dùng hình thức vận tải đường biển và đường không để tránh rơi vào thế kẹt.

* Đài Loan sẽ thành lập quỹ 200 triệu đôla Mỹ (5,51 tỷ Đài tệ) để đầu tư vào nền kinh tế Lithuania, đại diện tại Vilnius, Eric Huang, cho biết hôm thứ Tư (5 tháng 1). Trung Quốc đang nhắm vào nền dân chủ Baltic bằng các biện pháp trừng phạt sau khi nước này cho phép Đài Loan mở văn phòng đại diện bằng tên của mình, trong khi trước đây, các văn phòng khác ở châu Âu chỉ sử dụng tên “Đài Bắc”.

* Các bệnh viện ở Mỹ, nhất là ở các bang Bờ Đông, đang tràn ngập bệnh nhân nhiễm biến thể Omicron của COVID-19, nhưng tình hình ‘đỡ căng thẳng hơn’ so với đợt bùng phát dịch hồi đầu năm 2020 với ít ca bệnh nặng và ít ca tử vong hơn, theo tìm hiểu của VOA.

* Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ngày 5/1 mở rộng việc cho phép tiêm mũi vaccine Pfizer/BioNTech thứ ba nơi trẻ em từ 12 đến 15 tuổi. Tuyên bố được đưa ra sau khi một ủy ban cố vấn bên ngoài CDC biểu quyết khuyến nghị nên tiêm mũi vaccine tăng cường cho trẻ em trong độ tuổi này ít nhất 5 tháng sau mũi tiêm thứ nhì.

* Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 6/1 tuyên bố những ai chưa chích ngừa COVID mà bất tuân lệnh ở nhà sẽ bị bắt. Trong bài diễn văn truyền hình, ông Duterte loan báo đã chỉ thị lãnh đạo các địa phương nắm rõ những ai chưa tiêm chủng và đảm bảo những người này không ra khỏi nhà.

* Một thống kê mới nhất của Việt Nam cho biết số người trong độ tuổi lao động bị mất việc trong năm 2021 là hơn 1,4 triệu người, trong khi thu nhập của người lao động ở hầu hết mọi ngành nghề bị giảm đáng kể vì ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Theo báo cáo được Tổng cục Thống kê Việt Nam công bố hôm 6/1, trong năm 2021, Việt Nam có khoảng 50,5 triệu người ở độ tuổi lao động (trên 15 tuổi), giảm gần 800.000 người so với năm trước.

* Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Nguyễn Trường Sơn vừa bị chính quyền kỷ luật theo hình thức “khiển trách” vì những vi phạm, khuyết điểm trong công tác quản lý. Quyết định kỷ luật đã được Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh ký vào ngày 31/12/2021 nhưng chỉ mới được công bố đồng loạt trên báo chí vào ngày 6/1/2022. Theo đó, nguyên nhân của quyết định kỷ luật được cho là do ông Nguyễn Trường Sơn đã bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương thi hành kỷ luật về Đảng trước đó.

* Nhận định về sự cố một máy bay của Việt Nam Airlines phải thay đổi hướng bay sau bị dọa bắn ở Nhật, chuyên gia kỹ thuật hàng không Nguyễn Thiện Tống nói với VOA rằng cách xử lý của tổ bay và của Cục Hàng không Việt Nam hơi ‘thận trọng quá mức’. “Một người nào đó lên tiếng đe dọa mà không có căn cứ, không có lý do gì cả mà [xử lý như vậy] gây ảnh hưởng đến máy bay phải hạ xuống Fukuoka, rồi đến hơn 4 giờ đồng hồ sau mới bay trở lại thì phiền toái lắm!

* Một tàu ngầm Nga đã va chạm với tàu chiến Anh tại vùng biển Bắc Thái Bình Dương vào cuối năm 2020 nhưng sự việc tới nay mới được Bộ Quốc phòng Anh xác nhận. “Cuối năm 2020, một tàu ngầm của Nga trong lúc đang bị khinh hạm HMS Northumberland giám sát đã va chạm với cảm biến thủy âm loại kéo rê ở phía đuôi (của HMS Northumberland)”, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong một tuyên bố ngày 6/1, theo CNN.

* Mỹ đang theo dõi chặt chẽ việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình của liên minh quân sự do Nga dẫn đầu tới Kazakhstan, chất vấn về tính hợp pháp của hoạt động này. “Chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ mọi thông tin về việc điều động lực lượng gìn giữ hòa bình của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) đến Kazakhstan”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki cho biết trong một cuộc họp báo ngày 6/1, Channel New Asia đưa tin.

Ngày 5 – 1 – 2022

* Cục Hàng không Việt Nam nói ngày 05/01/2022, có chuyến bay VN5311 sử dụng tàu bay B787-868 từ Narita – Nhật Bản về Hà Nội (NRT-HAN), khởi hành lúc 10h30 (giờ địa phương) gồm 15 thành viên tổ bay (12 tiếp viên và 03 phi công), trong đó có 02 Cơ trưởng cùng 47 hành khác. Khoảng 11h10 (giờ địa phương), Chi nhánh VNA tại Nhật Bản nhận được cuộc điện thoại từ một cá nhân, giọng nam giới tự xưng là người Mỹ, nói tiếng Nhật, với nội dung trao đổi “Chuyến bay VN5311 tốt nhất là quay lại Narita, nếu không sẽ bị bắn hạ khi bay qua Vịnh Tokyo”. Ông Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải yêu cầu Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam chỉ đạo Vietnam Airlines xin phép Nhà chức trách hàng không Nhật Bản chuyển hướng tàu bay hạ cánh xuống sân bay Fukuoka, Nhật Bản. Khoảng 13h02 (giờ địa phương), chuyến bay VN5311 đã hạ cánh an toàn xuống sân bay Fukuoka, Nhật Bản. Khoảng 14h30 (giờ địa phương), sau khi xác định chuyến bay an toàn, không có dấu hiệu bất thường, sân bay Fukuoka đã thông báo cho phép chuyến bay VN5311 khởi hành về Hà Nội. Vào lúc 18h12 phút (giờ Việt Nam) ngày 05/01/2022, chuyến bay VN5311 đã hạ cánh an toàn xuống Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

* Chính phủ Đài Loan chia sẻ với người dân mẹo pha đồ uống và nấu ăn với rượu rum sau khi mua 20.000 chai rượu rum Lithuania chuẩn bị vào thị trường Trung Quốc trước đó. Truyền thông nhà nước nói công ty Tobacco và Liquor Corp (TTL) mua lô rượu rum sau khi họ có tin lô hàng này có thể bị chặn không cho vào Trung Quốc. Vụ việc xảy ra sau khi Lithuania mở một văn phòng thực chất là sứ quán ở Đài Loan, một dấu hiệu cho thấy quan hệ ngày càng mật thiết giữa Lithuania và Đài Loan.

* Không chỉ hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc bị chặn mà hàng hóa từ Trung Quốc về Việt Nam cũng gặp khó khăn không kém khiến các tiểu thương “điêu đứng” vì không có hàng để bán vào dịp Tết Nguyên Đán. Cuối năm, nhu cầu nhập và trữ hàng để bán trước vào sau Tết Âm lịch ngày càng cao nhưng việc nhập hàng hóa từ Trung Quốc về gặp khó khăn khiến nhiều người kinh doanh nhỏ lẻ phải lao đao.

* Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết Bắc Hàn đã phóng một thứ được mô tả là vật thể bay không xác định ra biển. Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản, bên báo cáo đầu tiên về vụ phóng trên, nói rằng đó có thể là một tên lửa đạn đạo, nhưng không cung cấp thêm thông tin chi tiết. Liên Hiệp Quốc cấm Bắc Hàn thử tên lửa đạn đạo và vũ khí hạt nhân.

* Hàng chục cá nhân và tổ chức xã hội dân sự vừa khởi xướng Kiến nghị 117 gửi đến chính quyền Việt Nam yêu cầu hủy bỏ ba điều luật 109, 117, và 331 của Bộ luật Hình sự 2015. Kiến nghị này được đưa ra vào dịp đầu năm mới, ngay sau khi chính quyền Việt Nam vừa kết án hàng loạt các nhà hoạt động với án tù rất cao vào dịp cuối năm. Các điều luật này từng bị LHQ và các quốc gia phương tây kiến nghị Hà Nội chỉnh sửa hoặc hủy bỏ vì chúng được cho là có nội dung “mơ hồ” và được chính quyền Việt Nam dùng để bắt bớ hàng loạt các nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền ôn hòa.

* Khinh hạm Bayern của Đức chuẩn bị cập cảng tại Việt Nam lần đầu tiên với sứ mệnh quan trọng là thể hiện tình hữu nghị giữa Việt Nam và Đức đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa ngày càng gia tăng của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đối với các mối quan hệ quốc tế, Đại sứ quán Đức tại Hà Nội dẫn lời Đại sứ Đức – Tiến sĩ Guido Hildner – cho biết hôm 5/1.

* Úc và Nhật chuẩn bị ký một hiệp ước tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh tại hội nghị thượng đỉnh trực tuyến vào ngày 6/1, trong động thái mới nhất nhằm tăng cường quan hệ trước sức mạnh quân sự và kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

* Nội các Kazakhstan đã tuyên bố từ chức trong bối cảnh bạo lực lan rộng ở các thành phố lớn sau khi giá nhiên liệu ở nước này tăng đột biến. Thủ tướng Askar Mamin đã tuyên bố từ chức trong ngày 5/1, CNN đưa tin. Phó thủ tướng thứ nhất Alikhan Smailov đã được chỉ định làm thủ tướng tạm quyền. Các thành viên nội các sẽ tạm thời phục vụ cho đến khi một chính phủ mới được thành lập.

* Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Campuchia Prak Sokhonn cảnh báo về nguy cơ nội chiến ở Myanmar. “Cuộc khủng hoảng chính trị và an ninh ở Myanmar đang ngày càng trầm trọng, dẫn đến khủng hoảng về kinh tế, y tế và nhân đạo”, ông Sokhonn nói, theo AFP. “Chúng tôi cảm thấy mọi yếu tố cho một cuộc nội chiến đã xuất hiện”.

* Tại nhiều bệnh viện trên khắp nước Mỹ, các bác sĩ đang nhận thấy một điều khác lạ. Làn sóng Covid-19 lần này dường như không giống so với những đợt dịch trước. Đối mặt biến chủng Omicron, một lần nữa, các nhân viên y tế lại rơi vào tình trạng kiệt sức. Số ca nhiễm tăng nhanh đến mức đáng kinh ngạc, khiến cho các giường bệnh bị lấp đầy và tăng nguy cơ lây nhiễm cho những bệnh nhân khác trong bệnh viện. Tuy nhiên, các bác sĩ đang chỉ ra một điều khác biệt. Tại các điểm nóng của Omicron – từ New York, Florida cho đến Texas – tỷ lệ bệnh nhân nằm trong khu chăm sóc tích cực (ICU) hoặc phải thở máy ít hơn so với những đợt dịch trước.

* Các nhân chứng ban đầu cho rằng con chó tên Tinsley đi lạc khi trông thấy nó trên xa lộ liên bang 89 ở Lebanon, thành phố bang New Hampshire, Mỹ lúc 22h đêm 3/1, theo cảnh sát bang. Khi cảnh sát Lebanon phát hiện và tiếp cận Tinsley, nó đã chạy về hướng bắc trên xa lộ và băng qua ranh giới vào bang Vermont. Trung úy Daniel Baldassarre thuộc sở cảnh sát New Hampshire, cho biết. “Nó giống như muốn nói ‘hãy đi theo tôi’. Họ đã đi theo và bất ngờ khi thấy rào đường bị hư hại. Họ nhìn theo nơi con chó đang nhìn và gần như không tin vào mắt mình”. Cảnh sát trông thấy một chiếc xe bán tải nát bét, nằm lật ngửa gần xa lộ liên bang 91 và 89. Cảnh sát đã tìm thấy hai người bị văng ra khỏi xe, bị thương khá nặng và hạ thân nhiệt. Họ nhanh chóng gọi hỗ trợ y tế và đưa nạn nhân tới bệnh viện.