Tin Vắn

Ngày 25 – 5 – 2022

* Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Michelle Bachelet ngày 23/5 đã tới Trung Quốc và sẽ đi thăm Tân Cương, gây ra phản ứng trái chiều từ chính quyền Hoa Kỳ. Trung Quốc nói bà Michelle Bachelet sẽ gặp lãnh đạo cấp cao và quan chức các bộ ngành của Trung Quốc, cũng như đi thăm Quảng Đông, và Tân Cương. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc đến Trung Quốc kể từ năm 2005. Nhưng chính phủ Hoa Kỳ tuyên bố việc bà Michelle Bachelet đến Trung Quốc là “sai lầm”. Người phát ngôn ngoại giao Hoa Kỳ Ned Price nói rằng bà Bachelet sẽ không thể có được bức tranh đầy đủ về “những hành động tàn bạo, tội ác chống lại loài người và diệt chủng” tại Tân Cương.

* Tổng thống Mỹ Joe Biden đã tuyên bố sẵn sàng sử dụng vũ lực để bảo vệ Đài Loan, nhưng các quan chức Nhà Trắng khẳng định Mỹ không thay đổi lập trường của mình. Washington từ lâu đã có chính sách “chiến lược mơ hồ” về việc liệu họ có can thiệp quân sự trong trường hợp Trung Quốc tấn công Đài Loan hay không. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói “việc thống nhất” với Đài Loan “phải được hoàn thành”, và ông không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để đạt được điều này. Bắc Kinh coi Đài Loan là một tỉnh ly khai, rốt cuộc sẽ cần phải trở lại là một phần của Trung Quốc. Tuy nhiên, Đài Loan coi mình là một quốc gia độc lập, có hiến pháp riêng và có các nhà lãnh đạo được bầu cử dân chủ.

* Bắc Hàn đã bắn ba tên lửa vào hôm thứ Tư, trong đó có một tên lửa được cho là đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), khi Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa rời châu Á sau chuyến công du mà trong đó ông đồng ý các biện pháp mới nhằm ngăn chặn Bắc Hàn sở hữu vũ khí hạt nhân. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết, ba tên lửa đã được bắn trong vòng chưa đầy một giờ đồng hồ từ khu vực Sunan, thủ đô Bình Nhưỡng của Bắc Hàn, nơi sân bay quốc tế của nước này đã trở thành trung tâm của các vụ thử tên lửa. Tên lửa đầu tiên được phóng hôm thứ Tư có vẻ là tên lửa đạn đạo xuyên lục địa ICBM, trong khi tên lửa thứ hai không xác định dường như đã thất bại giữa hành trình, Hàn Quốc cho biết. Tên lửa thứ ba là tên lửa đạn đạo tầm ngắn (SRBM).

* Tổng thống Vladimir Putin ngày 25/5 ký một sắc lệnh đơn giản hóa quy trình để cư dân của các khu vực Kherson và Zaporizhzhia do Nga chiếm đóng của Ukraine được cấp quốc tịch và hộ chiếu Nga. Sắc lệnh này đánh dấu một bước tiến xa hơn trong việc “Nga hóa” hai khu vực vừa kể, nơi cuộc chiến của Moscow ở Ukraine đã cho phép nước này thiết lập một cây cầu trên bộ nối Nga với bán đảo Crimea mà Moscow đã chiếm của Ukraine vào năm 2014.

* Nga sẵn sàng mở một hành lang nhân đạo cho các tàu chở lương thực rời cảng Ukraine, để đổi lấy việc dỡ bỏ một số chế tài, thông tấn Interfax dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Andrei Rudenko cho biết hôm 25/5. Các cảng ở Biển Đen của Ukraine bị phong tỏa kể từ khi Nga đưa hàng nghìn binh sĩ đến Ukraine hôm 24/2 và hơn 20 triệu tấn ngũ cốc đang bị kẹt trong các hầm chứa ở nước này. Thông thường Nga và Ukraine chiếm gần một phần ba mức cung lúa mì toàn cầu. Tình trạng thiếu lượng ngũ cốc xuất khẩu đáng kể từ các cảng của Ukraine góp phần vào cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu ngày càng tăng. Ukraine cũng là nước xuất khẩu lớn về mặt hàng ngô và dầu hướng dương. Các cường quốc phương Tây đã thảo luận về ý tưởng thiết lập ‘hành lang an toàn’ để xuất khẩu ngũ cốc từ các cảng của Ukraine mặc dù chuyện này sẽ cần sự đồng ý của Nga.

* Mỹ ngày 25/5 đẩy Nga đến gần bờ vực vỡ nợ bằng cách không gia hạn giấy phép thanh toán cho những người nắm giữ trái phiếu trong lúc Washington gia tăng áp lực sau cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine. Bộ Ngân khố Mỹ cuối ngày 24/5 tuyên bố sẽ để cho hết hạn giấy phép, theo đúng lịch trình là từ ngày 25/5, và cho phép Nga thực hiện các khoản thanh toán lãi và đáo hạn với người Mỹ trong các khoản nợ công. Việc hết hạn này giờ đây dường như khiến Nga khó tránh chuyện không trả được nợ đối với ít nhất 40 tỷ đô la trái phiếu quốc tế.

* Một tay súng đã sát hại 19 trẻ em và 2 giáo viên trong vụ xả súng chết chóc nhất ở Mỹ trong gần một thập niên, khiến Tổng thống Joe Biden thúc giục người Mỹ hãy đối đầu với vấn đề vận động hành lang súng ống và gây áp lực để Quốc hội phải thắt chặt luật về súng.

* Lực lượng ly khai thân Nga tuyên bố “giải phóng” và kiểm soát Toshkovka, một thị trấn nhỏ với dân số khoảng 4.000 người ở tỉnh Luhansk của Ukraine. Người phát ngôn của phe ly khai tại Luhansk ngày 25/5 tuyên bố lực lượng này đã đánh bật quân đội chính phủ Ukraine ra khỏi thị trấn Toshkovka, hãng thông tấn TASS của Nga đưa tin. Phe ly khai nói rằng quân đội Ukraine đã phá hủy một số công trình cơ sở hạ tầng trước khi rời thị trấn.

* Bà Sara Duterte-Carpio, con gái cựu Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, đã được Quốc hội nước này xác nhận là phó tổng thống đắc cử sau khi kết quả bầu cử được kiểm đếm. Cùng ngày 25/5, Quốc hội Philippines cũng xác nhận chiến thắng của ông Ferdinand Marcos Jr. trong cuộc bầu cử vừa qua, theo ABS-CBN. Theo Quốc hội Philippines, bà Duterte-Carpio, 43 tuổi, nhận được 32,2 triệu phiếu, trong khi ứng viên thứ hai, Thượng nghị sĩ Francis Pangilinan chỉ nhận được 9,3 triệu phiếu.

* Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sẽ thăm 8 quốc gia Thái Bình Dương trong 10 ngày, nhưng giới truyền thông được phép tiếp cận với chuyến công du của ông bị hạn chế nghiêm trọng. Ông Vương Nghị sẽ đến thăm Quần đảo Solomon, Kiribati, Samoa, Tonga, Vanuatu, Papua New Guinea, Timor Leste và Fiji từ ngày 26/5 đến ngày 4/6. Chuyến thăm được các chuyên gia Thái Bình Dương đánh giá là “phi thường và chưa từng có”.

* Vài tháng gần đây, khoảng 30 quốc gia đã hạn chế xuất khẩu lương thực nhằm bảo vệ nguồn cung nội địa. Malaysia gần đây công bố lệnh cấm xuất khẩu thịt gà. Động thái này khiến Singapore, nước nhập một phần ba thịt gà từ Malaysia, tỏ ra lo ngại. Ấn Độ hồi giữa tháng cũng hạn chế xuất khẩu lúa mỳ và cách đây vài ngày lại lên kế hoạch tương tự với đường nhằm bảo vệ nguồn cung nội địa. Quốc gia này là nước xuất khẩu lúa mỳ và đường lớn thứ hai thế giới. Trong khi đó, Indonesia tuyên bố giới hạn bán dầu cọ. Nhiều quốc gia khác cũng áp hạn ngạch với ngũ cốc.

* Hạt Santa Clara của California áp dụng quy định mới, phạt tiền tới 10.000 USD với người lãng phí nước để tưới cỏ, khi hạn hán ngày càng nghiêm trọng. Quy định được cơ quan quản lý nước hạt Santa Clara, bang California, thông qua hôm 24/5, áp mức tiền phạt từ 100 USD tới 10.000 USD với hành vi lãng phí nước tưới cho các bãi cỏ chỉ để trang trí, đồng thời yêu cầu người dân giảm 15% lượng nước sử dụng. Biện pháp chế tài này được giới chức hạt Santa Clara áp dụng sau một thời gian vận động, thuyết phục người dân không sử dụng nước cho những mục đích “không cần thiết” như tưới bãi cỏ, trong bối cảnh khu vực đang trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng.

Ngày 24 – 5 – 2022

* Các công tố viên Tokyo đã buộc tội ba người thuộc công ty nhựa Nhật Bản với tội danh hối lộ các quan chức hải quan và thuế Việt Nam để chi nhánh công ty này tại Việt Nam trốn nộp thuế. Đơn vị điều tra đặc biệt của Văn phòng Công tố quận Tokyo ngày 23/5 đã công bố cáo buộc đối với Kaneto Fujino, 69 tuổi, cựu chủ tịch Tenma Corp., Tsutomu Hosogoe, 57 tuổi, cựu giám đốc phụ trách kế hoạch doanh nghiệp và Haruhiko Yoshida, 51 tuổi, cựu chủ tịch Công ty Tenma Việt Nam, công ty con của Tenma, truyền thông Nhật đưa tin ngày 23/05. Theo luật hiện nay của Nhật Bản, công dân Nhật hối lộ viên chức nước ngoài có thể bị tù tối đa 5 năm và tiền phạt tối đa 5 triệu yên.

* Quân Nga đã giành quyền kiểm soát thành phố nhỏ Svitlodarsk ở quận Bakhmut thuộc vùng Donetsk của Ukraine. Người đứng đầu cơ quan quân sự Svetlodar của Ukraine, Sergei Goshko, nói với một đài phát thanh Ukraine rằng quân đội Nga đã tiến vào thành phố này vào sáng sớm 24/5. Trước khi chiến tranh bắt đầu, Svitlodarsk có dân số 11.000 người. Diễn biến xảy ra trong bối cảnh các trận chiến quyết định hiện nay đang nổ ra ở miền đông Ukraine, nơi Moscow đang cố gắng chiếm vùng Donbas với hai tỉnh Donetsk và Luhansk.

* Thế giới đang “ở trong một giờ đen tối trong lịch sử” vì cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, Tổng thống Mỹ Joe Biden nói với các đồng minh châu Á chủ chốt. Ông nói, chiến tranh Ukraine hiện đã trở thành một “vấn đề toàn cầu”, cho thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ trật tự quốc tế. Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida cũng nói rằng một cuộc xâm lược tương tự không nên xảy ra ở châu Á. Ông Biden đang gặp các nhà lãnh đạo của Nhật Bản, Australia và Ấn Độ tại Tokyo trong chuyến thăm đầu tiên tới châu Á trên cương vị tổng thống. Bốn quốc gia được gọi chung là Bộ tứ đang thảo luận về an ninh và kinh tế, bao gồm cả ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực – và những khác biệt về cuộc xâm lược của Nga.

* Đối với người Ukraine, rõ ràng ngay từ đầu cuộc xâm lược của Nga, đây không phải là “hoạt động đặc biệt” để giải phóng vùng Donbas, như Vladimir Putin từng tuyên bố. Đó là cuộc chiến toàn diện. Nhưng ở Nga, đó là tội hình sự nếu gọi như vậy. Hàng chục người đã bị truy tố theo luật “tin tức giả”, như đã biết. Họ phải đối mặt với mức án lên tới 15 năm sau song sắt vì thách thức cách tường thuật chính thức về cuộc xâm lược của Nga hoặc chỉ trích quân đội.

* Hơn 9.000 người chết vì Covid-19 ở Hong Kong kể từ tháng 1/2022, khiến nơi này có tỷ lệ tử vong cao nhất trên thế giới. BBC Tiếng Trung hiếm hoi được tiếp cận một trại dưỡng lão nơi có nhiều ca tử vong do đợt bùng phát biến thể Omicron mới nhất xảy ra.

* Các lực lượng Nga ngày 24/5 tiến hành một cuộc tấn công tổng lực để bao vây quân đội Ukraine tại hai thành phố nằm giữa một con sông ở miền đông Ukraine, một trận chiến có thể quyết định thắng bại cho chiến dịch chủ chốt của Moscow ở phía đông. Đúng ba tháng sau khi Tổng thống Vladimir Putin đưa quân vào Ukraine, chính quyền ở Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine, đã cho mở lại tuyến xe điện ngầm, nơi hàng nghìn thường dân đã trú ẩn trong nhiều tháng dưới sự bắn phá không ngừng của Nga.

* Các thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa bầu lại ông Tedros Adhanom Ghebreyesus làm tổng giám đốc trong 5 năm nữa, Chủ tịch Hội đồng Y tế Thế giới cho biết hôm 24/5. Cuộc bỏ phiếu kín, do ông Ahmed Robleh Abdilleh từ Djibouti công bố tại đại hội thường niên, được coi là một hình thức chính thức vì ông Tedros là ứng cử viên duy nhất tranh cử. Các bộ trưởng và đại biểu đã lần lượt bắt tay và ôm ông Tedros, vốn là cựu Bộ trưởng Y tế Ethiopia, người đã lèo lái cơ quan của Liên Hiệp Quốc vượt qua giai đoạn hỗn loạn do đại dịch COVID-19 gây ra.

* Xả súng tại trường tiểu học Robb ở Uvalde hôm 24/5 là vụ việc chết chóc nhất trong lịch sử Texas, khiến 19 trẻ em và 2 giáo viên  thiệt mạng. Vào ngày 24/5, một nam thanh niên 18 tuổi vào trường tiểu học Robb ở Uvalde (Texas), mang theo một khẩu súng ngắn và có thể là một khẩu súng trường, theo thông báo từ Thống đốc Greg Abbott. Nghi phạm được cho là đã bắn bà ngoại trước khi gây ra vụ việc kinh hoàng khiến 21 người chết. Nam thanh niên này bị tiêu diệt ngay sau đó. Đây là vụ xả súng chết chóc nhất tại một trường học ở Mỹ kể từ vụ tấn công kinh hoàng ở Sandy Hook, Connecticut, gần một thập kỷ trước.

* Triều Tiên đã phóng tên lửa đạn đạo ra ngoài khơi bờ biển phía đông của nước này hôm 24/5, chỉ vài ngày sau chuyến thăm Hàn Quốc của Tổng thống Mỹ Joe Biden. Hãng thông tấn Yonhap cho biết Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc thông báo về vụ phóng, đồng thời cho biết thêm rằng loại tên lửa này “chưa được xác định”.

* Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez ngày 24/5 cho biết Phần Lan và Thụy Điển sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 6 tại thủ đô Madrid. Khi được hỏi liệu Helsinki và Stockholm có cử phái đoàn đến dự hội nghị diễn ra vào ngày 28-30/6, ông Sanchez trả lời: “Dĩ nhiên”. “Họ là những nền dân chủ lớn. Tôi nghĩ việc họ tham gia với tư cách đồng minh NATO là điều quan trọng cho cả NATO và Liên minh châu Âu (EU)”, ông Sanchez nói thêm. Thủ tướng Tây Ban Nha cho biết sẽ đẩy nhanh thủ tục tại quốc hội để ủng hộ hai nước gia nhập NATO, theo AFP.

* Các hình ảnh vệ tinh mới cho thấy tàu treo cờ Nga dường như đang đánh cắp ngũ cốc của Ukraine, củng cố cho cáo buộc trước đó từ Tổng thống Volodymyr Zelensky. Hình ảnh vệ tinh mới cho thấy hai tàu chở hàng mang cờ Nga được cho là đang cập cảng Sevastopol, ở bán đảo Crimea, và các lô hàng ngũ cốc “đánh cắp” từ Ukraine đang được chất lên tàu, theo CNN. Những hình ảnh mới do Maxar Technologies chụp vào ngày 19-21/5 cho thấy các con tàu – Matros Pozynich và Matros Koshka – cập bến bên cạnh những thứ được cho là các silo chứa ngũ cốc.

* Thủ tướng Orban ban bố tình trạng khẩn cấp tại Hungary do những thách thức từ chiến sự tại nước láng giềng Ukraine. “Thế giới đang đứng trước bờ vực của một cuộc khủng hoảng kinh tế. Hungary phải đứng ngoài cuộc xung đột ở Ukraine và bảo vệ an ninh tài chính cho các gia đình”, Thủ tướng Hungary Viktor Orban nói trong video được phát trên Facebook ngày 24/5.

* Một công dân Iraq ở Columbus, Ohio, hôm 24/5 bị bắt và đối mặt với cáo buộc liên quan đến âm mưu ám sát cựu tổng thống Mỹ George W. Bush. Theo Bộ Tư pháp Mỹ, Shihab Ahmed Shihab Shihab bị cáo buộc hỗ trợ, tiếp tay cho âm mưu ám sát một quan chức chính phủ và đưa công dân nước ngoài đến Mỹ một cách bất hợp pháp. Shihab được cho là đã lên kế hoạch đưa 4 công dân Iraq vào Mỹ như một phần trong âm mưu ám sát kể trên. Các tài liệu tòa án cho thấy Shihab từng lái xe đến khu vực dinh thự của cựu tổng thống George W. Bush ở Dallas để do thám.

* Tổng thống Erdogan nói Ankara sẽ sớm phát động chiến dịch quân sự mới ở Syria nhằm tạo vành đai an toàn ở khu vực do người Kurd kiểm soát. Phát biểu sau cuộc họp nội các ngày 23/5, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan nói chiến dịch quân sự sẽ được tiến hành nhằm kết nối hai khu vực mà Thổ Nhĩ Kỳ đã kiểm soát trên lãnh thổ Syria để tạo “vành đai an toàn” dọc biên giới. “Chúng tôi sẽ sớm thực hiện các bước đi mới nhằm hoàn thành dự án còn dang dở trong nỗ lực tạo vành đai an toàn rộng 30 km dọc biên giới phía nam”, ông nói.

* Tòa nhà 10 tầng đang thi công ở tỉnh tây nam Iran bị sập khiến 6 người thiệt mạng, 27 người bị thương và hàng chục người còn mắc kẹt. “Tòa nhà Metropol 10 tầng ở Abadan, tỉnh Khuzestan, bị sập một phần. 6 người thiệt mạng, 27 người bị thương trong thảm họa”, truyền thông Iran đưa tin ngày 23/5.

Ngày 23 – 5 – 2022

* Vừa có thêm một nhóm đấu tranh vì nữ quyền tổ chức cuộc biểu tình trên thảm đỏ của Liên hoan phim Cannes, miền Đông Nam nước Pháp. Họ đốt pháo sáng và mang theo biểu ngữ ghi tên 129 người phụ nữ mà theo họ là đã bị giết chỉ ở riêng nước Pháp kể từ Liên hoan Cannes danh tiếng lần trước. Cuộc cuộc biểu tình diễn ra ngày Chủ Nhật, ngay khi phim Iran “Holy Spider” (tạm dịch: Con nhện thiêng) được trình chiếu lần đầu ở Liên hoan phim.

* Ứng cử viên độc lập Lê Đài, một người Việt tỵ nạn cộng sản, vừa giành được ghế dân biểu khu vực Fowler, chiến thắng một chính trị gia lãnh đạo Đảng Lao động, cựu Thủ hiến tiểu bang New South Wales, cựu Thượng nghị sĩ Liên bang, bà Kristina Keneally. Fowler là một khu vực an toàn của Đảng Lao động nên đây là chiến thắng của cử tri lao động phản kháng lại hệ thống chính trị của Đảng Lao động và một bài học cho chúng ta cùng suy ngẫm. Khu vực Fowler nằm phía tây nam thành phố Sydney, là một khu vực đa văn hóa, đa sắc tộc với trên một nửa dân số là di dân, trên 15% là người gốc Việt và chỉ trên 10% là có cả cha lẫn mẹ sinh ra tại Úc. Người di dân lại thường bỏ phiếu cho Đảng Lao động, nên các dân biểu của đảng thay nhau nắm giữ khu vực này từ khi được thành lập vào năm 1984 cho đến nay.

* Tòa án Ukraine vừa xử tù chung thân một chỉ huy xe tăng Nga với tội danh giết chết một dân thường trong phiên tòa đầu tiên xét xử tội ác chiến tranh kể từ khi Nga xâm lược Ukraine. Quân nhân bị bắt, Trung sĩ Vadim Shishimarin, bị kết tội đã giết Oleksandr Shelipov, 62 tuổi, tại làng Chupakhivka ở phía đông bắc Ukraine vào ngày 28/2. Shishimarn thừa nhận đã bắn ông Shelipov nhưng nói rằng mình đã hành động theo lệnh và cầu xin người vợ góa của nạn nhân tha thứ.

* Thăm Đông Bắc Á, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden cảnh báo rằng Trung Quốc đang “đùa với mối nguy” (flirting with danger) xung quanh vấn đề Đài Loan, đồng thời tuyên bố sẽ can thiệp quân sự để bảo vệ hòn đảo này nếu bị tấn công. Phát biểu tại Nhật Bản, ông tỏ ra mâu thuẫn với chính sách lâu đời của Hoa Kỳ trong khu vực, mặc dù Nhà Trắng khẳng định không có chuyện xa rời khỏi chính sách đó. Ông Biden đã so sánh Đài Loan với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, khiến Bắc Kinh phản ứng tức giận.

* Chính phủ Ukraine nói sẽ không đồng ý về một thỏa thuận ngừng bắn với Nga bao gồm việc nhượng lãnh thổ. Lập trường cứng rắn rõ ràng của Ukraine được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky nói cuộc chiến tranh chỉ có thể được giải quyết thông qua con đường ngoại giao. Cố vấn Tổng thống Ukraine, ông Mykhaylo Podolyak nói các sự nhượng bộ sẽ dẫn đến một cuộc tấn công thậm chí lớn hơn và đổ máu hơn từ Nga. Bình luận của ông Mykhaylo Podolyak được đưa ra trong bối cảnh Nga tiếp tục bao vây lực lượng Ukraine đang bảo vệ thành phố Severodonetsk ở miền đông.

* Tổng thống Joe Biden nói Bắc Hàn vẫn chưa đáp lại lời đề nghị cung cấp vaccine Covid từ Hoa Kỳ, trong lúc quốc gia này đang phải vật lộn đối phó với đợt bùng phát dịch bệnh đầu tiên được giới chức chính thức thừa nhận. Gần 2,5 triệu người đã bị ốm vì “sốt” ở Bắc Hàn, và nước này hiện đang trong tình trạng phong tỏa toàn quốc, theo truyền thông nhà nước.

* Một nhà ngoại giao Nga thuộc phái bộ thường trực của Moscow tại Liên hiệp quốc ở Geneva ngày 23/5 loan báo sẽ rời chức vì không đồng ý với cuộc xâm lược của Moscow vào Ukraine, một sự từ chức chính trị hiếm thấy về cuộc chiến này. Ông Boris Bondarev, một người tự nhận mình trên LinkedIn là cố vấn tại phái bộ thường trực của Nga tại Liên hiệp quốc, phụ trách kiểm soát vũ khí, nói với Reuters: “Tôi đến phái bộ như bao buổi sáng thứ Hai khác và nộp đơn từ chức rồi bước ra ngoài.”

* Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin cho hay khoảng 20 quốc gia đã loan báo các gói hỗ trợ an ninh mới cho Ukraine trong cuộc họp trực tuyến với các đồng minh ngày 23/5 nhằm điều phối vũ khí cho Kyiv. Ông Austin cho báo giới biết sau cuộc họp của Nhóm liên lạc quốc phòng Ukraine rằng các quốc gia đã công bố các gói viện trợ mới bao gồm Ý, Đan Mạch, Hy Lạp, Na Uy và Ba Lan. Ông Austin cho biết Đan Mạch sẽ cung cấp một bệ phóng phi đạn Harpoon và tên lửa để bảo vệ bờ biển Ukraine.

* Việt Nam và Campuchia đã đạt được đồng thuận về 6% biên giới chưa phân chia còn lại giữa hai nước, Thủ tướng Campuchia Hun Sen vừa tiết lộ thông tin này khi tiếp xúc với cộng đồng người Campuchia ở châu Âu. Theo tường thuật của Phnom Penh Post, trong buổi tiếp xúc với cộng đồng Campuchia vào ngày 21/5 trước khi tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, ông Hun Sen cho biết các ủy ban biên giới của Campuchia và Việt Nam gần đây đã đàm phán về ranh giới cho 6% trong số 16% còn lại của đường biên giới chưa phân định giữa hai nước.

* Hàng ngàn người vẫy cờ đổ ra đường phố ở thủ đô Hà Nội và các thành phố khác của Việt Nam sau khi nước chủ nhà SEA Games đánh bại đối thủ nặng ký Thái Lan với tỷ số 1-0 trong trận chung kết bóng đá nam hôm 22/5, AFP tường thuật. Bảo vệ ngôi vương bóng đá từ SEA Games 2019, đội chủ nhà Việt Nam đã ra sân trong một trận đấu khó khăn tại sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội, với sức chứa 40.000 khán giả. Cùng với bóng đá nam, đội tuyển nữ Việt Nam cũng đã giành được huy chương vàng vào ngày trước đó, mang lại cho nước chủ nhà cặp huy chương vàng danh giá.

* Ông Anthony Albanese, lãnh đạo Đảng Lao động của Australia, vừa tuyên thệ nhậm chức thủ tướng thứ 31 của đất nước này hôm 23/5, hứa sẽ hiệp lực vì đất nước sau một chiến dịch bầu cử đầy khó khăn khi ông cam kết giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và bất bình đẳng, theo Reuters. Mặc dù các phiếu bầu vẫn đang được kiểm và việc thành lập chính phủ vẫn chưa được hoàn thiện, nhưng ông Albanese đã được Toàn quyền David Hurley tuyên thệ nhậm chức tại một buổi lễ ở thủ đô Canberra để ông có thể tham dự cuộc họp của nhóm an ninh Bộ Tứ (Quad) ở Tokyo vào 24/5. Ấn Độ, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Australia là thành viên của Nhóm Quad, một nhóm không chính thức mà Washington đang thúc đẩy để hoạt động như một bức tường thành tiềm năng chống lại hoạt động chính trị, thương mại và quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

* Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern sẽ thăm Hoa Kỳ trong tuần này để thúc đẩy xuất khẩu và thu hút nhiều khách du lịch hơn khi quốc gia Thái Bình Dương này có ý định mở lại hoàn toàn biên giới sau hơn hai năm áp đặt các biện pháp hạn chế. Chuyến thăm của bà Ardern diễn ra khi Tổng thống Mỹ Joe Biden đang có chuyến công du 5 ngày tới Hàn Quốc và Nhật Bản.

* Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã phát biểu tại quốc hội Ukraine hôm Chủ nhật, trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên lên tiếng trước cơ quan lập pháp của Ukraine kể từ khi Nga xâm lược Ukraine hôm 24/2. Ba Lan đã tiếp nhận hơn 2 triệu người tị nạn Ukraine.

* Ông Stefan Wolff – giáo sư về An ninh Quốc tế tại Đại học Birmingham của Vương quốc Anh – nhận định quyết định gia nhập NATO của Thụy Điển và Phần Lan sẽ khiến hai nước này cảm thấy an toàn hơn. Trong khi đó, phó giáo sư Hakon Lunde Saxi – chuyên gia tại Đại học Quốc phòng Na Uy – nói động thái trên sẽ tăng cường an ninh ở Bắc Âu. Tuy nhiên, châu Âu sẽ ngày càng chia rẽ sâu sắc và sự chia rẽ này “ăn sâu” đến mức khó có thể thay đổi, theo giáo sư Wolff. NATO luôn nói mình liên minh phòng thủ, trong khi Nga coi sự mở rộng của NATO là mối đe dọa.

* Triều Tiên hôm 24/5 cho biết số “ca sốt” có xu hướng giảm ổn định, ghi nhận những thành công trong cuộc chiến chống lại đợt bùng phát dịch Covid-19 đầu tiên. Hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên KCNA cho biết ít nhất 134.510 ca sốt mới được ghi nhận tính đến tối 23/5, nâng tổng số trường hợp lên 2,95 triệu kể từ cuối tháng 4. Số ca tử vong là 68. KCNA cho rằng Triều Tiên đang ghi nhận “những thành công” trong cuộc chiến chống lại đợt bùng phát dịch Covid-19 đầu tiên.

* Điện Kremlin cáo buộc những người dân tộc chủ nghĩa ở Ukraine đã tấn công một quan chức do Nga bổ nhiệm ở khu vực miền Nam Ukraine. Người bị tấn công là Andrey Shevchik. Ông này được Moscow bổ nhiệm làm thị trưởng Energodar sau khi quân Nga kiểm soát thị trấn ở vùng Zaporizhzhia. Đây là nơi có nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, AFP đưa tin.

* Giới chức trách khu vực Kherson của Ukraine do Moscow kiểm soát ngày 23/5 thông báo đồng ruble trở thành đơn vị tiền tệ chính thức cùng với đồng hryvnia của Ukraine. Thủ phủ Kherson của khu vực là thành phố lớn đầu tiên rơi vào tay lực lượng Nga sau khi Moscow bắt đầu “chiến dịch quân sự” ở Ukraine hôm 24/2.

* Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Nga Igor Konashenkov ngày 23/5 tuyên bố quân đội nước này đã bắn rơi ba máy bay cường kích Su-25 của Ukraine, theo TASS. “Lực lượng phòng không Nga bắn hạ ba máy bay Su-25 của Không quân Ukraine trong 24 giờ qua, bao gồm hai chiếc trên bầu trời làng Kiselyovka, tỉnh Kherson và một chiếc tại khu dân cư Pavlograd, tỉnh Kharkiv”, thiếu tướng Konashenkov nói.

* Thống đốc tỉnh Luhansk Serhiy Haidai cho biết binh sĩ Nga đang dùng chiến thuật “tiêu thổ” và liên tục pháo kích Severodonetsk. “Mỗi ngày lực lượng Nga đều cố phá vỡ hàng phòng ngự”, ông Haidai nói, theo Washington Post hôm 23/5. “Đạn pháo trút xuống mọi lúc. Lực lượng Nga dùng chiến thuật ‘tiêu thổ’ (chiến thuật bắn phá toàn bộ – PV) với thành phố Severodonetsk”. Giao tranh quyết liệt tiếp tục diễn ra tại hai thành phố liền kề Severodonetsk và Lysychansk, cùng thuộc tỉnh Luhansk của Ukraine. Hai thành phố này được cho là những cứ điểm phòng thủ cuối cùng của Ukraine tại Lugansk, theo Guardian.

* Tổng thống Ebrahim Raisi ngày 23/5 cảnh báo Iran sẽ trả thù cho đại tá của Lực lượng Vệ binh Cách mạng bị bắn chết ở Tehran một ngày trước đó. Trong một tuyên bố đăng trên trang web ngày 22/5, Lực lượng Vệ binh cho biết đại tá Sayyad Khodai “đã bị ám sát trong một cuộc tấn công vũ trang do hai người đi môtô gây ra trên đường Mojahedin-e Eslam ở Tehran”, bên ngoài nhà riêng của đại tá. Hãng thông tấn IRNA cho biết ông Khodai bị bắn 5 viên đạn trong khi trên đường về nhà vào khoảng 16h ngày 22/5 theo giờ địa phương.

* Các binh sĩ Nga bắt đầu rà phá bom mìn trong nhà máy thép Azovstal ở Mariupol, sau khi hàng trăm binh lính Ukraine phòng thủ tại nhà máy nhận được lệnh hạ vũ khí. Video được đăng tải ngày 22/5 cho thấy lực lượng Nga sử dụng máy dò mìn kiểm tra quanh những con đường nhiều mảnh vỡ tại khu công nghiệp nhà máy thép Azovstal, trong khi những binh sĩ khác tìm những thiết bị gây nổ.

* Trong khoảng 25 năm qua, Qatar – quốc gia nhỏ bé vùng vịnh Ba Tư – đã vận chuyển lượng khí đốt tự nhiên ngày càng tăng tới nhiều khách hàng trên thế giới. Do vậy, quốc gia này đã tích lũy khối tài sản dồi dào và đạt được tầm quan trọng về mặt địa chính trị. Giờ đây, một phần do “chiến dịch quân sự” của Nga ở Ukraine, ảnh hưởng của Qatar sẽ còn gia tăng hơn nữa.

* Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ đang lên kế hoạch sơ bộ để hàng chục binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm có thể tới Kyiv, nhằm bảo đảm an ninh cho đại sứ quán. Đề xuất trên chưa được trình lên cho Tổng thống Mỹ Joe Biden. Nhưng nếu ông Biden đồng ý, binh sĩ Mỹ sẽ chỉ được triển khai tới Kyiv để đảm bảo phòng thủ và an ninh cho đại sứ quán hiện nằm trong tầm bắn của tên lửa Nga, theo Wall Street Journal ngày 22/5.

* Mỹ điều máy bay quân sự chở hàng tấn sữa bột trẻ em từ Đức trong lúc giới chức đang tìm cách xoa dịu cuộc khủng hoảng sữa công thức. Nhà Trắng hôm 22/5 thông báo máy bay quân sự Mỹ đã chở theo khoảng 35 tấn sữa bột trẻ em từ Đức về sân bay ở bang Indiana, miền trung tây Mỹ. Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đăng Twitter thông báo về chuyến bay khi đang ở Nhật Bản trong khuôn khổ chuyến công du châu Á kéo dài 5 ngày.

Ngày 20 – 5 – 2022

* Hai Hiệp hội Quần vợt Chuyên nghiệp ATP và WTA quyết định trừng phạt giải Wimbledon sau khi giải này cấm các tay vợt người Nga và Belarus tham dự. Các tay vợt tham dự giải Wimbledon sẽ không nhận được điểm xếp hạng. Quyết định của ATP và WTA có nghĩa là Wimbledon, về thực tế, sẽ chỉ còn là một giải giao hữu vì các tay vợt sẽ không nhận được điểm giúp góp vào bảng xếp hạng như các giải chính thức. ATP nói: “Cho các tay vợt thuộc bất kỳ quốc tịch nào tham gia các giải đấu dựa trên thành tích và không có sự phân biệt đối xử, là điều cơ bản của chúng tôi.” WTA, hiệp hội quản lý các tay vợt nữ, nói: “Lập trường mà chúng tôi đang thực hiện là bảo vệ các cơ hội bình đẳng mà các tuyển thủ WTA phải có để thi đấu với tư cách cá nhân.”

* Quan chức ngoại giao cao cấp của Trung Quốc, ông Dương Khiết Trì đã nêu lời cảnh báo trực tiếp đến Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ, Jake Sullivan về Đài Loan trước khi Tổng thống Joe Biden bắt đầu chuyến thăm châu Á vào tuần này.Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc Dương Khiết Trì nói trong điện đàm với ông Sullivan rằng quan hệ Mỹ-Trung có thể “rơi vào thế nguy hiểm nghiêm trọng” nếu ông Biden “dùng lá bài Đài Loan” trong chuyến thăm sang Đông Bắc Á, theo trang The Hill ở Hoa Kỳ (19/05).

* Phương Tây rót thêm hàng tỷ đô la viện trợ cho Ukraine vào ngày 20/5 khi Nga điều phối lực lượng sau sự sụp đổ rõ ràng của thành phố cảng Mariupol và giao tranh bùng phát ở trung tâm công nghiệp của nước này ở phía đông. Ukraine nói quân đội của họ đã đẩy lùi một cuộc tấn công của Nga trong trận chiến tàn khốc, giành giựt qua lại tại vùng Donbas, khu vực rộng lớn nói tiếng Nga có các mỏ than và các nhà máy mà Điện Kremlin đang cố gắng chiếm giữ.

* Một cuộc thăm dò mới cho thấy, tỉ lệ chấp thuận của dân chúng đối với Tổng thống Joe Biden đã xuống đến mức thấp nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông vào tháng 5, với những bi quan ngày càng tăng trong các Đảng viên Dân chủ của chính ông. Theo cuộc thăm dò từ Trung tâm Nghiên cứu Công cộng của Associated Press-NORC, chỉ có 39% người trưởng thành ở Mỹ chấp thuận thành tích của ông Biden với tư cách là tổng thống, giảm so với xếp hạng vốn đã tiêu cực một tháng trước đó.

* Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sẽ tổ chức một cuộc họp khẩn cấp để thảo luận về bệnh đậu mùa khỉ vào thứ Sáu, theo các nguồn tin thân cận với cơ quan Liên Hiệp Quốc. Ủy ban dự kiến nhóm họp làm Nhóm Cố vấn Chiến lược và Kỹ thuật về Các Mối nguy Truyền nhiễm có Khả năng xảy ra Đại dịch và Dịch bệnh (STAG-IH), vốn là nhóm tư vấn cho WHO về các nguy cơ lây nhiễm có thể đe dọa sức khỏe toàn cầu. Hơn 100 trường hợp nhiễm virus, lây lan qua tiếp xúc gần gũi và thường là nhẹ, gần đây đã được ghi nhận bên ngoài các quốc gia châu Phi, nơi dịch bệnh lưu hành. Các quan chức Đức mô tả đợt bùng phát là lớn nhất từ trước đến nay trong khu vực.

* Canada hôm 19/5 cho biết họ có kế hoạch cấm sử dụng thiết bị 5G của tập đoàn Huawei Technologies và ZTE của Trung Quốc để bảo vệ an ninh quốc gia, tham gia cùng các nước còn lại trong mạng lưới chia sẻ thông tin tình báo “Ngũ Nhãn”. Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Francois-Philippe Champagne nói với các phóng viên tại Ottawa. “Các nhà cung cấp đã lắp đặt thiết bị này sẽ được yêu cầu ngừng sử dụng và loại bỏ thiết bị theo kế hoạch mà chúng tôi thông báo hôm nay”. Ông Champagne cho biết thêm rằng các công ty sẽ được yêu cầu bỏ thiết bị 5G của họ trước tháng 6 năm 2024, và sẽ không được đền bù chi phí. Các công ty sử dụng thiết bị 4G của họ thì phải xóa bỏ vào cuối năm 2027.

* Đại diện đại sứ quán Việt Nam tại Nga vừa trấn an du khách Nga về sự an toàn của việc dùng thẻ thanh toán MIR tại Việt Nam, nói rằng thẻ này “rất thông dụng” và người dùng nên “yên tâm”. Việc trấn an này diễn ra giữa lúc Nga bị trừng phạt do xâm lược Ukraine.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden khởi hành chuyến công du 6 ngày tới Hàn Quốc và Nhật Bản nhằm mục đích thắt chặt quan hệ với các nhà lãnh đạo của hai nước này đồng thời gửi một thông điệp không thể nhầm lẫn tới Trung Quốc: Cuộc xâm lược đang loạng quạng của Nga vào Ukraine cảnh báo Bắc Kinh nên tạm ngưng khuấy động ở Thái Bình Dương, theo AP.

* Vào ngày 20/5, một nguồn thạo tin nói với Reuter rằng chính quyền Tổng thống Joe Biden đang tập trung vào các cuộc thảo luận về việc mời một đại diện Cuba – dưới cấp tổng thống hoặc bộ trưởng ngoại giao – tham dự Hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ tại Los Angeles vào tháng 6. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa đi đến quyết định nào.

* Lá phiếu của cử tri Australia hôm 21/5 sẽ quyết định số phận Thủ tướng Scott Morrison nhưng dù ai ngồi vào chiếc ghế ấy, chính sách đối ngoại của Canberra sẽ không có thay đổi lớn. Khoảng 17 triệu cử tri Australia sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử liên bang ngày 21/5 để chọn ra chủ nhân của toàn bộ 151 ghế tại Hạ viện Australia và của 40 trên 76 ghế tại Thượng viện. Đảng hoặc liên minh nào giành được đa số ghế tại Hạ viện có quyền lập chính phủ mới.

* Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu ngày 20/5 cho biết Moscow sẽ lập các căn cứ quân sự mới tại miền Tây nước Nga để ứng phó với sự mở rộng của NATO. Theo Interfax, ông Shoigu còn cho biết các mối đe dọa ở biên giới phía tây của Nga đang ngày một gia tăng do các hành động của Mỹ và NATO. Trong các mối đe dọa ấy bao gồm việc Phần Lan và Thụy Điển xin gia nhập NATO.

* Báo cáo hôm 19/5 của Bloomberg Economics dự đoán nền kinh tế Trung Quốc sẽ chỉ tăng trưởng 2% trong năm nay, trong khi con số của Mỹ là 2,8%. Giữa lúc Bắc Kinh đang áp dụng các biện pháp kích thích tài chính, tiền tệ, chính sách Zero Covid-19 của Trung Quốc, vốn yêu cầu các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt, lại giảm bớt tác động của những nỗ lực đó. Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ, vốn đang vật lộn để đối phó với lạm phát, vẫn đang được thúc đẩy tăng trưởng bởi chi tiêu tiêu dùng mạnh mẽ và nhu cầu tuyển dụng cao, theo Bloomberg.

* Tập đoàn dầu khí nhà nước Nga Rosneft thông báo cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroeder không còn là thành viên hội đồng quản trị của công ty. Cựu thủ tướng Đức Schroeder, 78 tuổi, rời Rosneft hôm 20/5, một ngày sau khi nghị viện Liên minh châu Âu tuyên bố sẽ đưa ông vào danh sách trừng phạt nếu không từ chức thành viên hội đồng quản trị tập đoàn dầu khí Nga.

* Tướng Shoigu thông báo Nga sẽ lập 12 đơn vị quân đội mới ở phía tây để đáp trả việc NATO dự kiến kết nạp hai nước Bắc Âu. “Phần Lan và Thụy Điển đã nộp đơn xin gia nhập NATO. Căng thẳng tiếp tục gia tăng trong khu vực Quân khu phía Tây phụ trách”, đại tướng Sergey Shoigu, Bộ trưởng Quốc phòng Nga, cho biết trong cuộc họp ngày 20/5. “Đến cuối năm, Quân khu phía Tây sẽ thành lập 12 đơn vị quân đội”.

* Nga chi hơn 300 triệu USD mỗi ngày cho quốc phòng vào tháng 4, trong bối cảnh đang tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine. Dữ liệu do Bộ Tài chính Nga công bố hôm 17/5 cho thấy nước này hồi tháng 4 chi 628 tỷ ruble (hơn 10,1 tỷ USD) cho quốc phòng, tức là khoảng 21 tỷ ruble một ngày (338 triệu USD). Khoản chi này được cho là tương đương ngân sách cả năm của một số tỉnh ở Nga.

* Văn phòng tổng trưởng lý New York cho biết, cựu Tổng thống Donald Trump đã trả khoản tiền phạt 110.000 đô la Mỹ như một phần của lệnh khinh thường của tòa án chống lại ông Trump đã trả tiền phạt vào thứ Năm nhưng vẫn phải nộp thêm các tài liệu để dỡ bỏ lệnh khinh thường, văn phòng của Tổng trưởng Tư pháp bang Letitia James cho biết hôm thứ Sáu. Thẩm phán Arthur Engoron đã ra phán quyết Trump khinh thường Tòa vào tháng trước , sau khi văn phòng Tổng trưởng lý New York Letitia James lập luận rằng Trump đã không tuân thủ trát đòi đối với các tài liệu như một phần của cuộc điều tra dân sự.

Ngày 19 – 5 – 2022

* SEA Games 31: Việt Nam thắng kịch tính 1-0 Malaysia để vào chung kết. U23 Việt Nam tiếp tục trải qua một trận đấu nhọc nhằn trên hành trình bảo vệ chức vô địch SEA Games trên sân nhà. Trở lại với trận chung kết bóng đá nam sắp tới giữa U23 Việt Nam và Thái Lan, đây là lần đầu tiên kể từ SEA Games 23 năm 2005, Việt Nam với Thái Lan mới lại đối đầu nhau trong một trận chung kết SEA Games. Cuộc đối đầu sắp tới sẽ vô cùng thú vị khi qua những gì đã thể hiện, U23 Việt Nam và Thái Lan cho thấy hai hình ảnh đối lập nhau, nếu U23 Việt Nam của HLV Park thủ hay nhưng công dở thì Thái Lan lại thủ dở công hay.

* Sri Lanka đã không đáp ứng được nghĩa vụ thanh toán của mình, lần đầu tiên trong lịch sử nước này, giữa lúc đất nước đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ hơn 70 năm trở lại đây. Thời gian ân hạn 30 ngày để hoàn trả khoản nợ lãi 78 triệu USD đã hết vào hôm thứ Tư. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Sri Lanka cho biết nước này hiện trong tình trạng “chủ động vỡ nợ”. Tình trạng vỡ nợ xảy ra khi chính phủ không thể thực hiện được một số hoặc tất cả các nghĩa vụ thanh toán của mình đối với các chủ nợ. Nó có thể gây tổn hại đến danh tiếng của một quốc gia, khiến quốc gia đó gặp nhiều khó khăn hơn trong việc vay những khoản tiền cần thiết trên thị trường quốc tế trở nên khó khăn hơn, và điều này sẽ có thể gây tổn hại thêm nữa đến niềm tin vào tiền tệ và nền kinh tế của quốc gia đó.

* Thượng viện Hoa Kỳ ngày 19/5 thông qua gần 40 tỉ đô la viện trợ cho Ukraine, đưa dự luật tới Tòa Bạch Ốc để Tổng thống Joe Biden ký thành luật trong lúc Washington tăng tốc duy trì viện trợ quân sự cho Ukraine, gần ba tháng sau cuộc xâm lược của Nga. Thượng viện đã bỏ phiếu với tỉ lệ 86-11 ủng hộ gói hỗ trợ quân sự, kinh tế và nhân đạo. Tới nay, đây là gói viện trợ lớn nhất của Mỹ dành cho Ukraine. Tất cả 11 phiếu chống là của đảng viên Đảng Cộng hòa.

* Thể chế có thể sẽ trở thành trở ngại lớn đối với việc hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, một báo cáo mới công bố hôm 18/5 của Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra nhận định. Theo WB, để thực hiện được mục tiêu trên, Việt Nam cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng và cải thiện rõ rệt năng lực trong phối hợp và triển khai những cải cách chính sách kinh tế và đầu tư công.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden khởi hành chuyến công du 6 ngày tới Hàn Quốc và Nhật Bản nhằm mục đích thắt chặt quan hệ với các nhà lãnh đạo của hai nước này đồng thời gửi một thông điệp không thể nhầm lẫn tới Trung Quốc: Cuộc xâm lược đang loạng quạng của Nga vào Ukraine cảnh báo Bắc Kinh nên tạm ngưng khuấy động ở Thái Bình Dương, theo AP.

* Vài giờ trước chuyến công du đầu tiên tới châu Á trên cương vị tổng thống, ông Biden sẽ họp với Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson và Tổng thống Phần Lan Sauli Niinistö tại Nhà Trắng để thảo luận về việc họ muốn gia nhập NATO. Cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng Jake Sullivan cho biết: “Đây là một sự kiện lịch sử, một thời điểm quan trọng của an ninh châu Âu. Hai quốc gia có truyền thống trung lập lâu đời sẽ gia nhập liên minh phòng thủ mạnh nhất thế giới”.

* Hàng trăm binh sĩ Ukraine, những người từng kiên quyết tử thủ dưới nhà máy Azovstal tại Mariupol, đối diện tương lai bất trắc sau khi họ đầu hàng quân Nga theo mệnh lệnh từ Kyiv. Những người phòng thủ tại Azovstal đã “phá hỏng” kế hoạch chiếm đóng miền Đông Ukraine của Nga và “hoàn toàn xoay chuyển tình hình cuộc chiến”, ông Podolyak viết. Một ngày trước bài đăng trên, Kyiv khẳng định nhiệm vụ cầm chân quân Nga đã hoàn tất. Chỉ thị này – trên danh nghĩa – không phải lệnh đầu hàng nhưng nó đã đặt dấu chấm hết cho trận đánh dài nhất trong gần 3 tháng giao tranh Ukraine. Người phát ngôn Điện Kremlin hứa hẹn những binh sĩ này sẽ được đối xử “phù hợp với chuẩn mực quốc tế”. Nhưng các tuyên bố từ trong nước Nga và từ lực lượng ly khai đã đi ngược lại cam kết của Điện Kremlin. Trong khi đó, ông Pushilin, lãnh đạo DPR, hôm 18/5 cho biết tòa án sẽ xét xử binh sĩ Ukraine đầu hàng tại Azovstal.

* Triều Tiên hôm 19/5 báo cáo thêm một trường hợp tử vong và hơn 260.000 ca nghi mắc Covid-19 mới, qua đó nâng tổng số “ca sốt” lên gần 2 triệu trường hợp. Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) dẫn nguồn tin từ cơ quan phòng chống dịch cho biết nước này ghi nhận thêm 262.270 “ca sốt” và một trường hợp tử vong trong 24 giờ, tính đến 18h chiều 18/5. Theo đó, số ca tử vong trong đợt bùng phát dịch Covid-19 của Triều Tiên đã lên 63 trường hợp, Yonhap đưa tin.

* Mùa bầu cử sơ bộ đảng Cộng hòa khởi động đầy căng thẳng, nhưng Donald Trump dường như không còn sức ảnh hưởng trong đảng như trước. Những cuộc bầu cử sơ bộ đã diễn ra cho thấy tầm ảnh hưởng của ông Trump với các cử tri Cộng hòa dường như đã suy giảm. Các ứng viên được cựu tổng thống Trump ủng hộ đã thua trong các cuộc đua vào ghế thống đốc ở Idaho và Nebraska, cũng như cuộc đua giành ghế nghị sĩ đại diện cho bang Bắc Carolina. Trong các cuộc bầu cử sơ bộ ở Ohio và Pennsylvania, khoảng 70% cử tri đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu chống lại ứng viên được Trump ủng hộ.

* Một tòa án ở thủ đô Kiev phát lệnh bắt cựu tổng thống Viktor Yanukovych vì cáo buộc đưa người trái phép qua biên giới Ukraine 8 năm trước. “Ngày 23/2/2014, Yanukovych cùng nhân viên An ninh Nhà nước và đại diện của Nga, với sự trợ giúp của ba trực thăng Lực lượng Vũ trang Nga, đã vượt biên trái phép và đưa ít nhất 20 người qua biên giới từ Urzuf, Donetsk đến thành phố Anapa ở Nga”, theo thông báo được Văn phòng Tổng công tố Ukraine đăng trên Telegram hôm nay.

* Binh sĩ Nga đầu tiên bị xét xử ở Ukraine xin được “tha thứ” sau khi thừa nhận sát hại một dân thường 62 tuổi hồi tháng 2. Shishimarin, đến từ tỉnh Irkutsk ở Siberia mặc áo hoodie màu xanh và xám, cúi mặt, đầu tựa vào khung kính khi bà Kateryna Shelipova ra làm chứng về cái chết của chồng. Trong phiên xét xử hôm 18/5, khi được hỏi liệu có thừa nhận các cáo buộc, bao gồm phạm tội ác chiến tranh và cố ý giết người, Shishimarin trả lời “có”. Shishimarin khai trước tòa rằng đã bắn người đàn ông này khi đang cùng một số binh sĩ Nga khác rút lui và cố trở về các đơn vị của họ ở Nga. Một người không phải chỉ huy đã ra lệnh cho anh ta bắn dân thường này.

Ngày 18 – 5 – 2022

* Truyền thông Anh đưa tin một gia đình đang tìm mọi cách để đưa thi thể người con trai về nước sau tai nạn giao thông tại thành phố Hội An, Việt Nam. Denver Barfield (nam 25 tuổi) và Beth Thompson (nữ 24 tuổi) được cho là tử vong khi chở nhau bằng xe máy, lao vào cột điện. Mẹ của Denver được truyền thông Anh dẫn lời nói rằng gia đình họ nhận được tin nhắn qua Whatsapp của người tự xưng là điều tra viên phía Việt Nam nói gia đình này “cần phải lo trả 12.000 USD để đưa thi thể về nước, nếu không sẽ phải hoả táng”.

* Thành phố Thượng Hải của Trung Quốc đã bị phỏng tỏa vì Covid-19 hơn một tháng, ảnh hưởng đến cuộc sống của hơn 25 triệu cư dân. Chính quyền địa phương hiện cho biết sẽ sớm nới lỏng các quy định, nhưng nhiều người vẫn bị buộc phải ở trong nhà. Về cơ bản, nhiều người than phiền rằng các hạn chế vẫn chặt chẽ như mọi khi, và họ vẫn không thể ra khỏi nhà, ngay cả khi tình trạng rủi ro trong khu vực của họ đã thay đổi. Trên mạng xã hội Trung Quốc, các bài đăng phàn nàn về các điều kiện – chẳng hạn như các thương gia địa phương nói mọi người không đặt chỗ trước vì họ không thể làm việc – bị kiểm duyệt. Nhiều người lo lắng rằng việc phong tỏa trên thực tế sẽ kéo dài lâu hơn.

* Các hãng tin truyền thông chính thống của Nga đưa ra một cái nhìn về cuộc chiến Ukraine không giống với bất kỳ cái nhìn nào từ bên ngoài đất nước. Ngay từ đầu, họ thậm chí không gọi đó là một cuộc chiến. Nhưng đã có một cuộc trao đổi hiếm hoi được phát sóng trên truyền hình nhà nước Nga. Chương trình có thời lượng 60 phút, là chương trình trò chuyện hàng ngày phát sóng hai lần trên truyền hình nhà nước Nga: cuộc thảo luận tại studio nhằm thúc đẩy đường lối của Điện Kremlin về mọi thứ, kể cả về cái gọi là “hoạt động quân sự đặc biệt” của Tổng thống Putin ở Ukraine. Điện Kremlin vẫn cho rằng cuộc tấn công của Nga đang diễn ra theo kế hoạch. Nhưng vào tối thứ Hai, khách mời của studio là Mikhail Khodarenok, một nhà phân tích quân sự và là một đại tá về hưu, đã vẽ ra một bức tranh rất khác. Ông cảnh báo rằng “tình hình [với phía Nga] rõ ràng sẽ trở nên tồi tệ hơn” khi Ukraine nhận được hỗ trợ quân sự bổ sung từ phương Tây và “quân đội Ukraine có thể trang bị vũ khí cho một triệu người”.

* Một công dân Hoa Kỳ và bốn nhân viên tình báo Trung Quốc bị truy tố tội do thám các nhà bất đồng chính kiến, các lãnh đạo nhân quyền và các nhà hoạt động ủng hộ dân chủ Trung Quốc cư trú tại Hoa Kỳ, Bộ Tư pháp Mỹ loan báo ngày 18/5. Cáo trạng nói ông Wang Shujun, cư ngụ ở Queens, New York, lợi dụng địa vị của mình trong cộng đồng và giới bất đồng chính kiến người Hoa để thu thập thông tin về các nhà hoạt động thay mặt cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS). Bộ Tư pháp Mỹ nói ông Wang, 73 tuổi, bị bắt vào ngày 16 tháng 3. Bốn quan chức MSS tên là Feng He, Jie Ji, Ming Li và Keqing Lu vẫn còn tại đào, Bộ nói thêm.

* Nga ngày 18/5 tiết lộ đang sử dụng một thế hệ vũ khí laser mới, hùng hậu tại Ukraine để đốt máy bay không người lái, trong lúc triển khai một số vũ khí bí mật của Moscow đối phó với hàng loạt vũ khí phương Tây cung cấp cho nước láng giềng Xô Viết cũ. Tổng thống Vladimir Putin vào năm 2018 đã công bố một loạt vũ khí mới bao gồm phi đạn đạn đạo xuyên lục địa, máy bay không người lái hạt nhân dưới nước, vũ khí siêu thanh và vũ khí laser mới.

* Phụ nữ Afghanistan gặp nhiều thách thức trong cuộc sống thường ngày khi gọng kìm của Taliban xung quanh quyền phụ nữ ngày một siết chặt, với lần gần nhất là lệnh che kín mặt. Từ ngày 7/5, khuôn mặt của phụ nữ trở thành đối tượng mới nhất của những lệnh hạn chế tại Afghanistan sau khi Taliban thông báo phụ nữ phải mặc đồ che kín toàn thân nơi công cộng. Taliban mô tả đây chỉ là “khuyến nghị” nhưng lại đặt ra loạt biện pháp phản ứng ngày càng nặng đối với người không tuân thủ. “Dường như làm phụ nữ ở Afghanistan là một cái tội”, Sana, một phụ nữ mất việc sau khi Taliban lên nắm quyền, nói.

* Ông Lê Hải Trà, Tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM bị khai trừ khỏi Đảng và nhiều cá nhân bị kỷ luật liên quan sai phạm thao túng thị trường chứng khoán. Xem xét và kết luận sai phạm của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tại kỳ họp thứ 15, Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định cảnh cáo Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước các nhiệm kỳ 2015 – 2020, 2020 – 2025.

* Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo đại sứ quán ở thủ đô Kiev đã hoạt động trở lại sau ba tháng đóng cửa do chiến sự tại Ukraine. “Người dân Ukraine, với sự hỗ trợ an ninh từ Mỹ, đã bảo vệ lãnh thổ của họ trước chiến dịch quân sự của Nga và kết quả là quốc kỳ Mỹ lại tung bay trên đại sứ quán. Chúng tôi tự hào đồng hành và tiếp tục ủng hộ chính phủ, người dân Ukraine trong xung đột này”, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ra thông cáo cho biết hôm qua.

* Phó chủ tịch Duma Quốc gia Nga Tolstoy cho biết nước này có kế hoạch thảo luận về khả năng rút khỏi hai tổ chức WTO và WHO. “Bộ Ngoại giao đã gửi một danh sách các thỏa thuận như vậy tới Duma Quốc gia (hạ viện) và Hội đồng Liên bang (thượng viện), chúng tôi đang lên kế hoạch đánh giá những thỏa thuận này và sau đó là đề xuất rút khỏi”, Phó chủ tịch Duma Quốc gia Nga Pyotr Tolstoy cho biết hôm 17/5. Ông Tolstoy nói thêm Nga đã bỏ tư cách thành viên trong Hội đồng châu Âu và lộ trình tiếp theo có thể là rời Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Ngày 17 – 5 – 2022

* Hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ – ASEAN được phía Mỹ đánh giá là thành công lớn với việc ra Tuyên bố Tầm nhìn chung và kỳ vọng cho quan hệ đối tác Mỹ – Việt trong tương lai. Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Hoa Kỳ – ASEAN được tổ chức tại Washington DC từ ngày 12 – 13/5. Là người trực tiếp tham gia hội nghị, Trợ lý Ngoại trưởng về các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, Daniel J. Kritenbrink đánh giá hội nghị “là một thành công lớn”. “Đây là hội nghị thượng đỉnh [gặp mặt trực tiếp] lớn nhất của chính quyền Biden-Harris cho đến nay.”

* Chiến tranh là điều không ai mong muốn, nhưng người dân Ukraine coi cuộc chiến hiện nay là cơ hội duy nhất để họ có thể ‘thoát Nga’. Ba Lan là quốc gia châu Âu đón nhiều người tỵ nạn từ Ukraine nhất, với 3.272.943 người tính đến ngày 11/5, theo thống kê của Liên Hợp Quốc (LHQ). Thủ đô Warsaw có chưa đến 2 triệu dân, nhưng đã đón gần 230.000 người Ukraine tỵ nạn chiến tranh.

* Hoa Kỳ đang xem xét ngăn chặn khả năng của Nga trong việc thanh toán cho các chủ trái phiếu ở Hoa Kỳ bằng cách không gia hạn một lệnh miễn trừ, một quan chức chính quyền Mỹ cho biết ngày 17/5. Trước đó cùng ngày, Bloomberg News đưa tin rằng chính quyền Biden sẵn sàng để cho lệnh miễn trừ hết hạn vào ngày 25 tháng 5, điều này có thể đưa Moscow đến gần bờ vực vỡ nợ. Bloomberg cho biết chính quyền Mỹ quyết định không gia hạn lệnh miễn trừ như một cách để duy trì áp lực tài chính đối với Moscow.

* Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ ngày 17/5 cho phép tiêm mũi vắc-xin COVID tăng cường của Pfizer/BioNTech cho trẻ em từ 5 đến 11 tuổi. Như vậy, tất cả mọi người trong nước Mỹ trên 5 tuổi đều đủ điều kiện để tiêm mũi thứ ba. Cần có sự chấp thuận của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) trước khi mũi tiêm thứ ba được chích vào bắp tay của các trẻ em từ 5-11 tuổi.

* Không quân Mỹ hôm 16/5 cho biết họ vừa thử nghiệm thành công vũ khí siêu thanh bay nhanh gấp 5 lần tốc độ âm thanh, theo Reuters. Không quân cho biết trong một tuyên bố rằng cuộc thử nghiệm được thực hiện hôm 14/5 ngoài khơi bờ biển nam California khi một máy bay ném bom B-52 phóng một tên lửa từ trên không có tên là Vũ khí Phản ứng Nhanh (ARRW). Tuyên bố viết: “Sau khi tách khỏi máy bay, tên lửa đẩy của ARRW kích hoả đúng theo thời gian dự kiến, đạt được tốc độ siêu âm lớn gấp 5 lần tốc độ âm thanh”.

* Chỉ huy quốc phòng của chính phủ kháng chiến Myanmar kêu gọi quốc tế giúp trang bị vũ khí cho lực lượng kháng chiến của họ để họ chống lại quân đội cầm quyền, yêu cầu được hỗ trợ tương tự như những hỗ trợ cho người Ukraine đang chiến đấu chống quân xâm lược Nga, theo Reuters. Trong một văn bản viết tay gửi cho Reuters, ông Yee Mon, Bộ trưởng Quốc phòng của Chính phủ Thống nhất Quốc gia (NUG), cho biết: “Lập trường của cộng đồng quốc tế đối với Myanmar là sự ủng hộ về mặt tinh thần đối với chúng tôi và chúng tôi biết ơn điều đó. Chúng tôi sẽ biết ơn nhiều hơn nếu nhận được sự hỗ trợ vật chất như vũ khí và tài trợ”.

* Mỹ sẽ bắt đầu nới lỏng một số lệnh trừng phạt năng lượng đối với Venezuela để khuyến khích các cuộc trao đổi chính trị đang diễn ra giữa Tổng thống Nicolas Maduro và phe đối lập. Bước đi đầu tiên của Mỹ sẽ là cho phép Chevron – ông lớn dầu mỏ cuối cùng của Mỹ còn hoạt động tại Venezuela – được thương lượng về giấy phép với công ty dầu mỏ nhà nước PDVSA để Chevron tiếp tục hoạt động ở đây, CNN hôm 17/5 dẫn lời hai quan chức chính quyền cấp cao. Động thái nói trên dự kiến được thông báo trong ngày 17/5 (giờ Washington D.C.).

* Ukraine thông báo sẽ tiến hành trao đổi tù nhân để đưa binh sĩ ở nhà máy Azovstal trở về, song một số quan chức Nga cho biết lực lượng này có thể bị xét xử. Sau khi được sơ tán từ nhà máy thép Azovstal (Mariupol) đến khu vực do Nga kiểm soát, số phận của hàng trăm binh sĩ Ukraine vẫn chưa rõ ràng, theo Guardian. Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết họ sẽ tiến hành trao đổi tù nhân với Nga.

* Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson thông báo quốc gia này và Phần Lan sẽ cùng nộp đơn xin gia nhập NATO. Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson thông báo Stocklohm và Helsinki sẽ cùng nộp đơn xin gia nhập NATO ngày 18/5. Thông báo được đưa sau ra khi Nhà Trắng cho biết Tổng thống Phần Lan Niinistö và Thủ tướng Thụy Điển Andersson sẽ gặp Tổng thống Mỹ Joe Biden, vào ngày 19/5 để thảo luận về việc gia nhập liên minh phòng thủ chung do Mỹ dẫn đầu và củng cố an ninh châu Âu một cách rộng rãi hơn.

* Tổng thống Joe Biden hôm 17/5 chỉ trích “sự độc hại” của tư tưởng thượng tôn da trắng đằng sau vụ xả súng ở Mỹ, cho rằng lợi ích chính trị đang châm ngòi phân biệt chủng tộc. Trong bài phát biểu, Tổng thống Biden cũng kêu gọi hạn chế quyền sở hữu súng. Ông liệt kê các nạn nhân, trong đó có một người đàn ông tên Andre Mackniel, 53 tuổi, đến cửa hàng mua bánh sinh nhật cho con trai 3 tuổi của mình, khi tay súng bước vào.

* Trước khi gây án, nghi phạm trong vụ xả súng tại nhà thờ ở quận Cam đã dùng xích sắt khóa cửa và đổ keo vào ổ khóa, sau đó nổ súng vào đám đông phần lớn là người lớn tuổi. Nghi phạm David Chou, 68 tuổi, dự kiến xuất hiện trước tòa trong ngày 17/5 (giờ địa phương), theo Guardian. Giới chức trách Mỹ ban đầu xác định nghi phạm là một người nhập cư từ Trung Quốc đại lục, lớn lên ở Đài Loan và có bất bình với cộng đồng người Đài Loan. Tuy nhiên, giới chức Đài Loan sau đó xác nhận Chou sinh ra và lớn lên ở Đài Loan. Về sau, ông ta nhập cư ở Mỹ và sống tại Las Vegas.

* Quan chức Nga và Ukraine xác nhận tiến trình đàm phán hòa bình bị đóng băng, đồng thời đổ lỗi cho đối phương. Mykhailo Podolyak, cố vấn Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ngày 17/5 cho biết hòa đàm với Nga đã bị đình chỉ bởi “Nga vẫn mang tư tưởng rập khuôn”, CNN đưa tin. Ông Podolyak tuyên bố Moscow không nhận ra rằng chiến dịch quân sự “không còn đi theo cách thức, kế hoạch và lịch trình” mà Điện Kremlin mong đợi.

* Bất chấp số “ca sốt” tăng nhanh ở Triều Tiên, các nhà quan sát cho biết người dân vẫn ra đồng làm việc trong bối cảnh lo ngại một cuộc khủng hoảng lương thực khác có thể xảy ra. Tại biên giới liên Triều, người ta có thể thấy người dân ra đường ở các ngôi làng phía bắc mà không đeo khẩu trang và làm việc theo nhóm trên cánh đồng trong mùa gieo trồng lúa như thường lệ, theo Wall Street Journal.

* Chính quyền Biden hôm 16/5 thông báo mở rộng các chuyến bay đến Cuba và nới lỏng một số hạn chế đối với hòn đảo, vốn được áp đặt từ thời cựu Tổng thống Donald Trump. Trong một tuyên bố vào ngày 16/5, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết sẽ loại bỏ giới hạn 1.000 USD mỗi quý đối với việc chuyển tiền giữa các gia đình Mỹ với người thân ở Cuba, và ngược lại.

* Thủ đô Riyadh của Arab Saudi mịt mù vì bão cát từ sa mạc, khiến tầm nhìn và giao thông bị cản trở. Bão cát bao trùm khiến những tòa nhà nổi tiếng ở thủ đô Riyadh như Kingdom Centre gần như biến mất trong màn cát bụi mịt mờ, dù Arab Saudi không thông báo lệnh hoãn hoặc hủy các chuyến bay. Biển báo điện tử dọc các tuyến cao tốc của Riyadh phát thông điệp cảnh báo tài xế giảm tốc độ vì tầm nhìn giảm. Ở trung tâm thủ đô, xe cộ và công trình phủ đầy cát.

Ngày 16 – 5 – 2022

* Các quốc gia châu Phi nằm trong số những nước hy vọng tăng xuất khẩu khí đốt sang Liên minh châu Âu (EU), sau khi EU cam kết giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung của Nga do cuộc xâm lược vào Ukraine. Việc Nga dừng cung cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria vì họ từ chối thanh toán bằng đồng rouble của Nga là một lời nhắc nhở rõ ràng về mối đe dọa đối với khu vực dùng đồng tiền chung Euro. Tuy nhiên, nhà kinh tế năng lượng Carole Nakhle nói rằng với lượng xuất khẩu gộp lại của của các công ty lớn ở châu Phi trong ngành công nghiệp này – Algeria, Ai Cập và Nigeria – chỉ bằng chưa tới một nửa nguồn cung của Nga cho châu Âu, họ “vào lúc này khó có khả năng bù đắp cho bất kỳ tổn thất nào từ nguồn cung của Nga”. “Tin tốt là sẽ có nhiều sự quan tâm hơn từ các quốc gia đã có sẵn nguồn tài nguyên để thay thế cho khí đốt của Nga và châu Phi đang ở vị thế rất thuận lợi. Chúng ta sẽ chứng kiến thêm nhiều nguồn đầu tư hơn,” bà nói.

* Nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong-un đã chỉ trích giới chức y tế và ra lệnh cho quân đội giúp phân phát thuốc giữa đợt bùng phát đại dịch Covid-19 lần đầu tiên. Truyền thông nhà nước cho biết hơn một triệu người hiện đã bị bệnh vì điều mà Bình Nhưỡng gọi là “sốt”. Tin cho hay khoảng 50 người chết, nhưng không rõ có bao nhiêu trường hợp nghi ngờ có kết quả xét nghiệm dương tính với Covid. Bắc Hàn chỉ có năng lực xét nghiệm hạn chế nên rất ít ca được xác nhận.

* Tỷ lệ thất nghiệp của Trung Quốc tăng lên 6,1% vào tháng 4, mức cao nhất kể từ mức đỉnh điểm 6,2% giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19 vào tháng Hai năm 2020. Thất nghiệp gia tăng khi các đợt phong tỏa ngày càng mở rộng dẫn đến hoạt động của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới bị chậm lại rõ rệt. Số liệu chính thức cũng cho thấy các nhà bán lẻ và nhà sản xuất bị ảnh hưởng nặng nề. Việc phong tỏa toàn bộ hoặc một phần đã được áp đặt tại hàng chục thành phố vào tháng Ba và tháng Tư, bao gồm cả việc trung tâm thương mại Thượng Hải phải ngừng hoạt động trong một thời gian dài.

* Người có tên là Payton Gendron trong tài liệu của tòa án đã bị bắt sau cuộc đối đầu tại hiện trường – một siêu thị ở thành phố Buffalo. Người đàn ông bị tình nghi đã bắn chết 10 người trong một siêu thị ở Buffalo, New York, cố tình tìm kiếm địa điểm có nhiều người dân da đen, chính quyền cho biết. Cảnh sát cho biết nghi phạm, Payton Gendron, 18 tuổi, đã lái xe hơn 320km để thực hiện vụ tấn công. Vụ tấn công đang được điều tra theo hướng là một hành vi của chủ nghĩa cực đoan bạo lực với động cơ phân biệt chủng tộc. Thị trưởng Buffalo, Byron Brown cho biết nghi phạm đến với mục đích lấy đi “nhiều mạng người da đen nhất có thể”.

* Xung đột tình báo kéo dài hàng thập kỷ giữa Nga và Phương Tây ngày càng tăng nhiệt liên quan đến cuộc chiến tranh Ukraine. Khi lần đầu đặt mục tiêu quân sự nhắm đến Ukraine vào năm 2014 thì Nga đã tung lực lượng tình báo nhằm vào Phương Tây – từ can thiệp các cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đến tấn công mạng cho đến các vụ đầu độc hay phá hoại ở Châu Âu. Thế nhưng trong những tháng gần đây thì cuộc chiến tranh điệp viên ngày càng tăng độ nóng khi các quốc gia Phương Tây tìm cách đáp trả và gây tổn thất lâu dài lên năng lực tiến hành các hoạt động ngầm của giới tình báo Nga. Và việc trục xuất chưa có tiền lệ 500 quan chức Nga khỏi các quốc gia này là biểu tượng.

* Phương Tây sẽ không đứng yên cho Nga đặt để một nền hòa bình cưỡng ép tại Ukraine, không để yên cho Nga tìm cách vẽ lại biên giới của Ukraine, Thủ tướng Đức Olaf Scholz nhấn mạnh. Tổng thống Ukraine Voldomyr Zelenskyy tuần trước tuyên bố Kyiv sẽ không đổi chác lãnh thổ cho Nga để lấy hoà bình. Ông Zelenskyy nói với kênh truyền hình RAI của Ý rằng ông đã được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron yêu cầu cân nhắc việc này. Chính phủ Pháp phủ nhận đưa ra bất cứ đề nghị nào như vậy.

* Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ hôm 16/5 nhất trí hợp tác chặt chẽ hơn để chống lại tình trạng gián đoạn nguồn cung cấp hàng hóa và thực phẩm do Nga xâm lược Ukraine và chống lại thông tin sai lệch từ Moscow. Các quan chức EU và Hoa Kỳ đã tụ họp tại Đại học Paris-Saclay ở ngoại ô thủ đô Pháp cho sự kiện “Hội đồng Thương mại và Công nghệ” lần thứ hai, một diễn đàn ban đầu được coi là đối trọng xuyên Đại Tây Dương với Trung Quốc, nhưng giờ tập trung rõ ràng vào Nga.

* Gặp gỡ hai lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ hôm 15/5 tại New York, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính trấn an họ nói rằng “Chính phủ Việt Nam sẵn sàng đối thoại với doanh nghiệp để giải đáp các thắc mắc”, đồng thời kêu gọi tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực then chốt. Tại buổi tiếp ông Charles Kaye, Tổng giám đốc điều hành Quỹ Warburg Pincus, Thủ tướng Chính đề nghị quỹ này cần tìm cách nâng cao hiệu quả trong việc tài trợ vốn, truyền thông Việt Nam loan tin.

* Một báo cáo Uỷ ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) nhận định rằng cuộc sống người tị nạn tôn giáo Việt Nam tại Thái Lan và Campuchia – đa phần là những người chạy trốn sự đàn áp tôn giáo ở khu vực Tây Nguyên – rất bấp bênh. Báo cáo “Tổng quan toàn cầu về người tị nạn chạy trốn sự đàn áp tôn giáo” của USCIRF công bố hôm 12/5 cho biết hiện có gần 1,500 người tị nạn Việt Nam tại Thái Lan, bao gồm cả những người đã được Cao ủy Tị nạn LHQ (UNHCR) cấp quy chế, chưa được cấp quy chế và cả những bị từ chối.

* Hôm 16/5, Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoulou hội đàm với Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc tại Hà Nội, tái khẳng định lập trường ủng hộ chính sách bảo vệ an ninh hàng hải và tự do hàng hải của Athens ở khu vực Đông Nam Á. Phát biểu với báo giới sau lễ đón và hội đàm với người đồng cấp Hy Lạp, Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc cho biết cuộc hội đàm giữa hai bên đã thống nhất nhiều vấn đề quan trọng trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở và rất thành công, truyền thông trong nước loan tin.

* Mitch McConnell, nghị sĩ Đảng Cộng hòa cao cấp nhất tại Thượng viện Hoa Kỳ, thực hiện chuyến thăm không báo trước tới Kyiv vào ngày thứ Bảy cùng với các thượng nghị sĩ Cộng hòa khác và gặp gỡ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy để hội đàm. Ông McConnell đang thúc giục Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul ngừng chống đối gói viện trợ 40 tỉ đôla cấp cho Ukraine, vốn nhận được sự ủng hộ áp đảo của cả hai đảng.

* Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày thứ Sáu nói một hội nghị thượng đỉnh đầu tiên ở Washington với các nhà lãnh đạo từ Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đánh dấu sự khởi động của một “kỉ nguyên mới” trong mối quan hệ giữa Mỹ và khối 10 quốc gia này. Trong “tuyên bố viễn kiến” chung gồm 28 điểm sau cuộc họp kéo dài hai ngày, hai bên đi một bước mang tính biểu tượng, theo các nhà phân tích, là cam kết nâng quan hệ của họ từ quan hệ đối tác chiến lược lên “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” vào tháng 11, Reuters cho biết.

* Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Phần Lan hôm 14/5, ông Putin cũng nhận định việc Helsinki từ bỏ chính sách trung lập quân sự truyền thống sẽ là sai lầm vì “không có mối đe dọa nào đối với an ninh Phần Lan”, theo TASS. Phần Lan cùng nước láng giềng Thụy Điển giữ lập trường trung lập trong hàng chục năm, nhưng đã đẩy nhanh tiến trình gia nhập NATO sau khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine.Tổng thống Vladimir Putin cho biết Nga không có vấn đề gì với Phần Lan hay Thụy Điển, nhưng Moscow sẽ phản ứng trước việc NATO mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự tại hai nước này.

* Tại châu Âu, nhiều quốc gia đưa quy chế trung lập vào hiến pháp, hoặc tuyên bố trung lập trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Nga. Trong số này có các thành viên EU như Áo, Ireland, Cộng hòa Cyprus, Malta. Ngoài ra, Thụy Sĩ cũng là quốc gia trung lập đứng ngoài cả NATO và EU.

* Nhà sản xuất ôtô Pháp Renault đã bán tài sản tại Nga của mình cho chính phủ Moscow, cả hai bên thông báo ngày 16/5, khi các công ty nước ngoài rời khỏi đây vì chiến sự với Ukraine. “Các thỏa thuận đã được ký kết về việc chuyển giao tài sản tại Nga của Tập đoàn Renault cho Liên bang Nga và chính phủ Moscow”, Bộ Công nghiệp và Thương mại Nga thông báo, AFP đưa tin.

* Một vụ xả súng đã xảy ra ở nhà thờ gần Los Angeles (Mỹ) hôm 15/5, chỉ một ngày sau khi một tay súng sát hại 10 người tại siêu thị bang New York. Theo các quan chức điều tra vụ xả súng tại nhà thờ ở quận Cam hôm 15/5, đa số nạn nhân trong vụ việc được cho là người gốc Á. Một giáo đoàn Đài Loan đang ở trong nhà thờ Geneva Presbyterian vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng, Jeff Hallock – một quan chức tại khu vực – cho biết. Các nhà chức trách đang điều tra hơn 30 người có mặt bên trong nhà thờ vào thời điểm đó, theo LA Times. Đa số nạn nhân được cho là người gốc Á và người gốc Đài Loan, nhà chức trách cho biết. Theo một nguồn tin, các quan chức tin rằng nghi phạm là một người đàn ông gốc Á 68 tuổi đến từ Las Vegas.

* Dnipro đang trở thành “biên giới tự nhiên” giúp Ukraine cản trở bước tiến của lực lượng Nga bởi nỗi lo ngại các cuộc giao tranh có thể ảnh hưởng đến nhà máy hạt nhân gần đó. Tại một bãi cát gần con sông Dnipro ở thành phố Nikopol, phía nam Ukraine, đồ chơi của trẻ em giờ đây đang bị thay thế bằng những dây thép gai, bao cát và các công trình phòng thủ khác. Ngay phía đối diện, các lực lượng Nga đang kiểm soát bờ bên kia Dnipro, con sông phân chia đông và tây Ukraine.

* Hàng nghìn người ủng hộ quyền phá thai hôm 14/5 đã tập hợp trên khắp nước Mỹ, tức giận trước viễn cảnh Tòa án Tối cao có thể sớm lật ngược phán quyết “Roe v Wade” năm 1973. Các cuộc biểu tình mở màn cho những gì mà nhiều nhà tổ chức dự đoán sẽ là một “mùa hè thịnh nộ”, châm ngòi bởi thông tin rò rỉ hồi 2/5 về một dự thảo cho thấy Tòa án Tối cao sẵn sàng đảo ngược luật hợp pháp hóa việc phá thai dựa trên án lệ “Roe v Wade”, ban hành ở Mỹ năm 1973, theo Reuters.

* Indonesia có thể biến quần đảo Natuna của nước này thành vùng đặc quyền kinh tế để củng cố an ninh, khuyến khích đầu tư vào ngành du lịch và ngư nghiệp, theo Nikkei Asia. Bằng cách để quần đảo Natuna trở thành đặc khu kinh tế, chính phủ Indonesia và cơ quan quản lý quần đảo hy vọng sẽ thu hút được đầu tư chủ yếu từ nước ngoài nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng như tàu đánh cá, cảng và hậu cần, Nikkei đưa tin hôm 14/5.

* Chiều 13/5, nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN – Mỹ tại Washington D.C., Thủ tướng Phạm Minh Chính có cuộc gặp với Thủ tướng Lào Phankham Viphavanh. Thủ tướng Phạm Minh Chính trân trọng chuyển lời thăm hỏi chân tình và thân thiết của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tới Thủ tướng Phankham Viphavanh và các đồng chí lãnh đạo đảng, nhà nước Lào anh em.

* Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 13/5 cho biết quân đội nước này đã giành lại 1.015 khu dân cư kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 24/2. “Chúng tôi tiếp tục giành lại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng tại Ukraine. Đến nay, 1.015 khu dân cư đã được (Ukraine) chiếm lại, cộng thêm 6 nơi trong 24 giờ qua”, ông Zelensky nói trong bài phát biểu tối 13/5.

* Cảnh sát Israel hôm 13/5 tấn công những người Palestine đưa tang đang khiêng quan tài nhà báo Shireen Abu Akleh, nhưng chiếc quan tài của bà không bao giờ chạm đất. Tập trung xung quanh quan tài của bà Abu Akleh, hàng chục người Palestine, bao gồm một số người vẫy cờ Palestine và hô lớn “Với linh hồn và máu mình, chúng tôi sẽ chuộc lỗi cho bà Shireen”, bắt đầu bước về phía cổng bệnh viện St. Joseph, theo Reuters.

* Lực lượng Nga dường như đang sử dụng siêu cối 2S4 Tyulpan bắn đạn dẫn đường Smelchak để tập kích nhà máy Azovstal ở thành phố miền nam Mariupol. Tài khoản 200_zoka trên Twitter chuyên đăng tư liệu về lực lượng Nga tham chiến tại Ukraine cuối tuần trước chia sẻ hình ảnh cối tự hành 2S4 Tyulpan đang khai hỏa, cho biết mục tiêu là nhà máy thép Azovstal ở thành phố miền nam Mariupol. Thời điểm chụp ảnh không được công bố.

* Quân đội Nga thông báo đạt thỏa thuận với lực lượng Ukraine về mở hành lang nhân đạo, cho phép thương binh rời nhà máy Azovstal ở thành phố Mariupol. Lực lượng cố thủ bắt đầu rời nhà máy Azovstal tại thành phố Mariupol sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine lệnh cho các chỉ huy “cứu mạng binh sĩ”. Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Anna Malyar hôm nay cho biết 53 thương binh được đưa đến bệnh viện ở thị trấn Novoazovsk, trong khi 211 người di chuyển đến thị trấn Olenivka do dân quân ly khai thân Nga kiểm soát sau khi rời nhà máy gang thép Azovstal ở thành phố miền nam Mariupol. Bà Malyar thêm rằng toàn bộ những người này có thể được trao đổi với tù binh Nga trong thời gian tới. Các nhân chứng thấy 5 xe buýt chở lính Ukraine đến Novoazovsk đêm qua, nhiều người trong số này bị thương và nằm trên cáng.

* Sri Lanka thông báo hết xăng dầu dự trữ và không tìm được nguồn tài chính nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu. “Chúng tôi đã cạn xăng dầu, chỉ đủ xăng dự trữ cho một ngày”, Thủ tướng Sri Lanka Ranil Wickremesinghe nói hôm nay, cho hay chính phủ không thể huy động đủ ngoại tệ để trả cho ba tàu chở dầu đang neo ngoài cảng Colombo và cảnh báo đất nước có thể gặp nhiều khó khăn hơn nữa trong thời gian tới.

 

Ngày 13 – 5 – 2022

* Ukraine bắt đầu phiên tòa xét xử tội ác chiến tranh đầu tiên kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược, với một binh sĩ 21 tuổi, bị cáo buộc giết một thường dân không có vũ trang. Vadim Shishimarin xuất hiện trong buổi điều trần sơ bộ ở Kyiv. Anh ta phải đối mặt với cuộc sống trong tù nếu bị kết tội. Ukraine cho biết họ đã xác định được hàng nghìn tội ác chiến tranh tiềm tàng do Nga gây ra. Nga phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào dân thường và không đưa ra bình luận gì về phiên tòa.

* Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên hôm 13/5 nói tuyên bố chung giữa EU và Nhật Bản đề cập đến tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và Nhật Bản là một nỗ lực nhằm bôi nhọ Trung Quốc và can thiệp vào công việc nội bộ của nước này. Tuyên bố được đưa ra sau hội nghị thượng đỉnh chung giữa EU và Nhật Bản tại Tokyo, bày tỏ quan ngại về tình hình xung quanh các đảo tranh chấp ở Biển Hoa Đông, vốn được gọi là quần đảo Senkaku ở Nhật Bản. Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền trên các đảo mà họ gọi là Điếu Ngư.

* Tổng thống Tayyip Erdogan hôm 13/5 cho biết Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO không thể ủng hộ kế hoạch Thụy Điển và Phần Lan tham gia hiệp ước, nói rằng các nước Bắc Âu là “nơi chứa nhiều tổ chức khủng bố”. Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức ủng hộ việc mở rộng khối kể từ khi nước này gia nhập NATO cách đây 70 năm, sự phản đối của họ có thể gây ra vấn đề cho Thụy Điển và Phần Lan do các thành viên mới cần có được sự nhất trí. Kế hoạch xin gia nhập NATO của Phần Lan, được công bố hôm 12/5, và Thuỵ Điển được kỳ vọng sẽ làm theo, sẽ mang lại sự mở rộng liên minh quân sự phương Tây mà Tổng thống Nga Vladimir Putin muốn ngăn chặn bằng cách phát động cuộc xâm lược Ukraine.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đang cân nhắc thêm chuyến đi tới Khu phi quân sự Triều Tiên (DMZ) khi ông công du châu Á vào cuối tháng này, Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki cho biết hôm 12/5. Ông Biden dự kiến sẽ thăm Hàn Quốc và Nhật Bản từ ngày 20-24 / 5 và hội đàm với những người đồng cấp ở hai quốc gia này. Bà Psaki cho biết Nhà Trắng vẫn đang hoàn thiện chi tiết lịch trình châu Á của ông. Nhiều quan chức nước ngoài đến thăm khu vực cũng đã thực hiện chuyến đi đến DMZ, nơi được xây dựng kiên cố ngăn cách hai miền Triều Tiên.

* Lực lượng Ukraine đã phá hủy một cây cầu phao và nhiều thiết giáp Nga khi lực lượng này cố gắng băng qua một con sông ở vùng Donbas, đoạn video do quân đội Ukraine công bố hôm 13/5 cho thấy, đồng thời một tàu hải quân Nga cũng bị đốt cháy ở Biển Đen. Ukraine đã đẩy lùi quân đội Nga khỏi thành phố lớn thứ hai Kharkiv trong bước tiến nhanh nhất kể từ khi lực lượng của Điện Kremlin rút khỏi Kyiv và vùng đông bắc hơn một tháng trước.

* Bà Wendy Sherman, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ hôm 12/5 nêu vấn đề nhân quyền với Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Hà Kim Ngọc, hối thúc Hà Nội tuân thủ các cam kết quốc tế về quyền con người. Nhân quyền, từ lâu đã là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, và hai bên thường có các phát biểu bất đồng do tồn tại các khác biệt, dù đã qua hơn 25 lượt đối thoại thường niên về nhân quyền.

* Thương vụ của Elon Musk có nguy cơ đổ bể vì vị tỷ phú cần biết chính xác số lượng tài khoản ảo trên nền tảng. Trên tài khoản mạng xã hội chính thức, Elon Musk thông báo tạm hoãn thỏa thuận mua lại Twitter cho đến khi số tài khoản giả mạo trên nền tảng được thống kê chính xác. Cổ phiếu của Twitter giảm mạnh 20% ngay sau khi thông tin được công bố.

* Việc Nga có thể thiết lập hệ thống bảo vệ quân đội đang đóng ở đảo Rắn và củng cố lực lượng sẽ đặt ra thách thức lớn cho Ukraine, các nước xung quanh và cả NATO. Ngay từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine, đảo Rắn đã được coi là một vị trí quan trọng. Hòn đảo khô cằn sỏi đá tưởng chừng không có gì nổi bật ở biển Đen này bị Nga chiếm giữ và trở thành một trận địa có giá trị chiến lược, theo BBC. Moscow tuyên bố Ukraine đã hứng chịu những tổn thất thảm hại trong nỗ lực tái chiếm hòn đảo bất thành, bao gồm tổn thất về lực lượng đặc nhiệm, máy bay chiến đấu, trực thăng và máy bay không người lái. Ukraine khẳng định họ đã hạn chế tấn công các cơ sở trên đảo và tàu thuyền.

* Điện Kremlin cho biết sẽ nhanh chóng xử lý đề nghị hỗ trợ vaccine Covid-19 nếu Bình Nhưỡng yêu cầu, trong bối dịch Covid-19 “bùng nổ” ở Triều Tiên. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13/5 tuyên bố Moscow sẽ nhanh chóng xem xét nếu Triều Tiên đề nghị cung cấp vaccine Covid-19, theo Reuters.

* Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdongan ngày 13/5 bất ngờ tuyên bố Ankara không có “thái độ tích cực” về khả năng Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO. Trong bài phát biểu, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc Thụy Điển và Phần Lan chứa chấp “các tổ chức khủng bố”. “Các nước Scandinavi giống như nhà khách của các tổ chức khủng bố”, ông Erdogan nói. Tổng thống Erdogan tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ từng mắc sai lầm khi bật đèn xanh cho phép Hy Lạp gia nhập NATO năm 1952. “Thổ Nhĩ Kỳ không muốn một lần nữa mắc sai lầm trong vấn đề này”, ông Erdogan nói.

* Trang NDTV ngày 13/5 dẫn một video trên mạng xã hội cho thấy đám đông người biểu tình ở Sri Lanka tấn công chiếc ôtô thuộc về một cựu bộ trưởng chính phủ. Trong đoạn video, đám đông người biểu tình giận giữ lật nghiêng chiếc xe và đẩy nó xuống sông. “Không còn gas, không có nhiên liệu, không có thuốc men thiết yếu. Người dân chúng tôi đang sống rất khổ sở, mỗi ngày chỉ có một bữa ăn”, một người tham gia cuộc biểu tình cho biết.

* Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Oleksiy Reznikov khẳng định chiến sự đang bước vào giai đoạn mới và quân đội nước này có thể đẩy lùi lực lượng Nga. Bộ trưởng Quốc phòng Oleksiy Reznikov hôm 13/5 cho biết quân đội Ukraine đã buộc Nga phải thu hẹp mục tiêu của chiến dịch quân sự, chiến sự giờ đang bước vào giai đoạn “lâu dài”, theo CNN

* Nghị sĩ Rand Paul chặn cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện Mỹ, khiến cơ quan này chưa thể thông qua gói viện trợ cho Ukraine. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer và lãnh đạo phe thiểu số Mitch McConnell hôm qua đề xuất “thỏa thuận nhất trí”, điều khoản giúp nhanh chóng phê chuẩn các dự luật mà không cần thảo luận, nhằm đẩy nhanh tiến độ thông qua dự luật viện trợ 40 tỷ USD cho Ukraine được Hạ viện Mỹ phê duyệt hồi đầu tuần. Tuy nhiên, động thái này bị chặn sau khi thượng nghị sĩ Rand Paul tuyên bố chỉ đồng thuận nếu thêm điều khoản bổ sung tổng thanh tra đặc biệt để giám sát quá trình giải ngân gói viện trợ. Yêu cầu này bị thượng nghị sĩ Chuck Schumer bác bỏ.

Ngày 12 – 5 – 2022

* Tại Hội nghị thượng đỉnh EU – Nhật Bản, các nhà lãnh đạo EU bày tỏ mong muốn đóng vai trò ‘tích cực hơn’ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. EU và Nhật Bản cũng đã lên án mạnh mẽ hành động xâm lược của Nga và yêu cầu Nga ngừng ngay lập tức hành động gây hấn quân sự trên lãnh thổ Ukraine. Hôm 12 tháng Năm, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) – Nhật Bản lần thứ 28 diễn ra tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản.

* Tổng thống và thủ tướng Phần Lan nói đất nước cần gia nhập Nato “không chậm trễ”. Tổng thống Sauli Niinisto và Thủ tướng Sanna Marin nói trong một tuyên bố chung rằng họ hy vọng quyết định sẽ được đưa ra trong vài ngày tới. Động thái này diễn ra trong bối cảnh công chúng Phần Lan ủng hộ việc gia nhập Nato sau cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine. Moscow cho rằng động thái của Phần Lan là một mối đe dọa đối với Nga và việc Nato mở rộng hơn nữa sẽ khiến châu Âu trở nên kém ổn định và kém an toàn.

* Phát biểu tại Trung tâm CSIS ở Washington ngày 11/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, chọn chính nghĩa thay vì chọn bên. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) là một trong những cơ quan nghiên cứu hàng đầu của Mỹ về chiến lược, chính sách đối ngoại và các vấn đề quốc tế. Hồi tháng Bảy năm 2013, CSIS đã đón tiếp Chủ tịch nước Việt Nam lúc đó là Trương Tấn Sang và ông Sang cũng có bài diễn văn tại CSIS. Trong bài diễn văn của mình, người đứng đầu chính phủ Việt Nam khẳng định tính độc lập, tự chủ của Việt Nam ở khía cạnh ngoại giao.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden sẽ họp với các nhà lãnh đạo Đông Nam Á với lời hứa chi 150 triệu đô la cho cơ sở hạ tầng, an ninh, chuẩn bị cho đại dịch và các nỗ lực khác nhằm chống lại ảnh hưởng của đối thủ Trung Quốc. Hôm 12/5, ông Biden bắt đầu hội nghị thượng đỉnh hai ngày với Hiệp hội 10 quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Washington với bữa ăn tối dành cho các nhà lãnh đạo tại Tòa Bạch Ốc trước khi hội đàm tại Bộ Ngoại giao vào thứ Sáu 13/5.

* Triều Tiên áp đặt một lệnh đóng cửa toàn quốc hôm thứ Năm 12/5 để kiểm soát đợt bùng phát COVID-19 đầu tiên được công nhận. Đợt bùng phát buộc nhà lãnh đạo Kim Jong Un phải mang khẩu trang ở nơi công cộng, có thể là lần đầu tiên kể từ khi đại dịch bắt đầu, nhưng quy mô lây truyền bên trong Triều Tiên không được biết ngay. Thất bại trong việc làm chậm lây nhiễm có thể gây hậu quả nghiêm trọng vì đất nước này có hệ thống chăm sóc sức khỏe kém và 26 triệu người được cho là hầu hết chưa được tiêm chủng. Một số chuyên gia nói Triều Tiên, bằng cách hiếm khi thừa nhận một đợt bùng phát, có thể đang tìm viện trợ từ bên ngoài.

* Tổng thống Joe Biden hôm 12/5 tưởng niệm 1 triệu người Mỹ đã chết vì COVID-19, đánh dấu sự kiện mà ông gọi là “một cột mốc bi thảm” và kêu gọi người Mỹ “tiếp tục cảnh giác” trong bối cảnh đại dịch vẫn đang diễn ra. Trong một tuyên bố, ông Biden thừa nhận tác động của sự mất mát đối với các gia đình và kêu gọi đất nước đừng nên “tê cứng vì nỗi buồn” và lưu ý về một “quốc gia đã bị thay đổi mãi mãi”.

* Binh sĩ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang tập trận tại Bắc Macedonia nhằm thể hiện sự sẵn sàng hành động dọc biên giới phía đông của khối. Đây là một phần của cuộc tập trận “Swift Response 22” (tạm dịch: Phản ứng nhanh 22) với sự tham gia của gần 10.000 binh sĩ từ 19 quốc gia, AP đưa tin. Trong ảnh, binh sĩ Anh chuẩn bị tham gia diễn tập tại căn cứ Krivolak, Bắc Macedonia, ngày 12/5.

* Một nhóm nhà thiên văn học quốc tế ngày 12/5 công bố bức ảnh đầu tiên của lỗ đen siêu khối lượng nằm ở khu vực Sagittarius A* (Nhân Mã A*), trung tâm của Dải Ngân hà. Bức ảnh, được chụp bởi dự án Kính thiên văn Chân trời sự kiện (ETH), là lần đầu tiên sự hiện diện của lỗ đen này được xác nhận qua hình ảnh, theo AFP. Đây là thành quả phối hợp của hơn 300 nhà khoa học từ 80 quốc gia trong 5 năm.

* Cảnh sát Hong Kong hôm 11/5 bắt giữ Hồng y Joseph Zen Ze-kiun, cựu Giám mục Hong Kong, với cáo buộc “thông đồng với thế lực nước ngoài”, theo South China Morning Post. Bên cạnh ông Zen, cựu thành viên cơ quan lập pháp Hong Kong Margaret Ng, ca sĩ Denise Ho và học giả Hui Po-keung cũng bị bắt giữ cùng ngày.

* Quân đội Ukraine trong vòng 24 giờ qua đã cho nổ 2 cây cầu phao gần Bilohorivka nhằm ngăn chặn lực lượng Nga cố vượt sông Siverskyi Donets ở khu vực Luhansk. Một hình ảnh vệ tinh do công ty tình báo không gian địa lý BlackSky thu thập cho thấy một cây cầu phao của Nga bắc qua sông vào ngày 10/5, ngay sau khi một trận địa pháo của Ukraine tấn công khu vực xung quanh, CNN đưa tin ngày 11/5. Hình ảnh cho thấy khói bốc lên từ bờ phía tây của sông Siverskyi Donets ở một đầu của cây cầu. Ở bờ phía đông, các đám cháy và khói cũng được nhìn thấy, xung quanh là các phương tiện quân sự của Nga bị phá hủy.

* Từ khi giao tranh Ukraine bùng nổ, gần một phần ba tàu chở dầu thuộc sở hữu của công ty vận tải biển lớn nhất của Nga ở một số thời điểm đã di chuyển mà không báo cáo đích đến. Công ty nhà nước Sovcomflot của Nga thiếu thông tin điểm đến đối với 24 trong số 76 tàu chở dầu tại cùng một thời điểm trong tháng 3 và tháng 4, Nikkei đưa tin hôm 12/5, dựa trên phân tích dữ liệu mở do trang web MarineTraffic cung cấp.

* Quan chức Ukraine nói lực lượng nước này đã tấn công và làm hư hại một tàu hậu cần hiện đại của Nga gần đảo tiền tiêu trên Biển Đen. Serhiy Bratchuk, phát ngôn viên chính quyền quân sự khu vực Odessa của Ukraine, hôm 12/5 thông báo trên mạng xã hội rằng hải quân nước này đã tấn công tàu hậu cần Vsevolod Bobrov của Nga gần đảo Zmiinyi (hay còn gọi là Đảo Rắn), nơi diễn ra các cuộc giao tranh những ngày gần đây.

* Một vụ nổ kho thuốc súng xảy ra trong căn cứ quân sự ở Khabarovsk, vùng Viễn Đông của Nga, khiến một quân nhân chết và 7 người bị thương. Bộ Y tế Nga hôm nay cho biết đã sử dụng trực thăng cứu thương để vận chuyển hai nạn nhân bị bỏng nặng từ căn cứ quân sự ở khu định cư Teysin, vùng Khabarovsk ở Viễn Đông.

Ngày 11 – 5 – 2022

* Thủ tướng Anh Boris Johnson đã phát biểu tại một cuộc họp báo ở Thụy Điển với Thủ tướng Magdalena Andersson sau khi ký tuyên bố an ninh chưa từng có. Ông Johnson giải thích theo thỏa thuận, hai nước sẽ giúp đỡ nhau “theo yêu cầu” trong trường hợp có mối đe dọa. Ông nói: “Hai nền dân chủ tự do đối mặt với một cuộc tấn công thì họ sẽ muốn hỗ trợ lẫn nhau.”

* Tổng thống Nga Vladimir Putin đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh kéo dài tại Ukraine, thậm chí một chiến thắng tại miền đông không có khả năng chấm dứt cuộc xung đột, cơ quan Tình báo Quốc gia Mỹ (NI) cảnh báo. Lời cảnh báo được Mỹ đưa ra trong bối cảnh các cuộc giao tranh ác liệt vẫn diễn ra ở miền đông Ukraine, nơi Nga đang cố gắng giành thêm quyền kiểm soát. Moscow đã tái bố trí lại quân đội với mục tiêu chiếm lấy vùng Donbas sau khi Ukraine kháng cự thành công trước các nỗ lực của Nga nhằm chiếm lấy thủ đô Kyiv. Nhưng mặc cho điều này, lực lượng quân đội Nga vẫn trong thế bế tắc, Tình báo Quốc gia Mỹ nhận định.

* Hôm 11/5, các nghị sĩ và các quan chức chính phủ Hoa Kỳ cùng hội đoàn cộng đồng người Việt Nam đã tổ chức kỷ niệm Ngày Nhân quyền cho Việt Nam lần thứ 28, nhấn mạng tầm quan trọng các giá trị căn bản mà Hoa Kỳ cần thúc đẩy khi xúc tiến quan hệ ngoại giao với chính quyền Việt Nam. Buổi lễ được tổ chức bằng hình thức trực tuyến diễn ra cùng lúc Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính và phái đoàn đang có chuyến công du tại thủ đô Washington để tham dự Thượng đỉnh Hoa Kỳ – ASEAN.

* Hoa Kỳ không tin rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin muốn đối đầu quân sự với liên minh NATO, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin tuyên bố ngày 11/5, trong lúc Moscow vất vả đạt được các mục tiêu ở Ukraine sau ba tháng xâm lược. Cùng ngày 11/5, Tổng thống Phần Lan Sauli Niinisto kêu gọi Tổng thống Nga Vladimir Putin nên tự soi gương nếu Phần Lan quyết định gia nhập NATO để tăng cường an ninh cho chính mình.

* Vùng Kherson của Ukraine bị Nga chiếm đóng có kế hoạch đề nghị Tổng thống Vladimir Putin sáp nhập vào Nga cuối năm nay, hãng thông tấn TASS của Nga đưa tin hôm 11/5, dẫn lời chính quyền quân sự-dân sự Kherson. Kherson là khu vực đầu tiên sẵn sàng được sáp nhập kể từ khi Moscow bắt đầu chiến dịch quân sự vào tháng 2 với tuyên bố cần giải giáp Ukraine và bảo vệ những người nói tiếng Nga khỏi “phát xít”. Lập luận đó của Nga bị Ukraine và phương Tây bác bỏ như một lý do vô căn cứ cho một cuộc chiến tranh xâm lược.

* Thủ tướng Đức Olaf Scholz cho biết Ukraine cần chuẩn bị đối mặt với hậu quả để lại do bom, mìn, vật liệu chưa nổ từ cuộc chiến hiện nay trong 100 năm tới. Phát biểu ngày 11/5, Thủ tướng Đức Olaf Scholz cảnh báo Ukraine có thể phải đối mặt bom, mìn, vật liệu nổ rải rác trên khắp đất nước, hậu quả từ chiến dịch quân sự do Nga phát động, kéo dài trong 100 năm. Thủ tướng Scholz nói rằng các nước đồng minh cần giúp đỡ Ukraine tái thiết đất nước sau chiến sự, AFP đưa tin. Hậu quả từ bom mìn chưa phát nổ là điều mà Đức từng phải đối mặt sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới 2.

* Đại diện phiến quân ly khai thân Nga ở Donetsk ngày 11/5 khẳng định thường dân bên trong nhà máy thép Azovstal đã sơ tán hoàn toàn, nên lực lượng này chuẩn bị tấn công. Hãng thông tấn TASS của Nga dẫn lời ông Denis Pushilin, người đứng đầu lực lượng ly khai ở Donetsk, rằng tất cả thường dân đã rời khỏi tổ hợp nhà máy thép Azovstal ở thành phố Mariupol. Ông Pushilin tuyên bố lực lượng ly khai sẽ có thể “tự do” tấn công vào nhà máy thép Azovstal.

* Mỹ đang đẩy nhanh tốc độ hiện đại hóa lực lượng tàu chiến tại căn cứ ở Nhật Bản để đối phó với thách thức ngày càng gia tăng từ Trung Quốc. Quan sát khu vực ngoài khơi thủ đô Tokyo, hoạt động trên mặt nước của Hải quân Mỹ những ngày qua cho thấy dấu hiệu chuyển hướng chiến lược của Washington ở châu Á, theo Nikkei Asia. Trong tháng 3, Hải quân Mỹ và Nhật Bản lần đầu tiên trong lịch sử tập trận ngư lôi tại khu vực Vịnh Tokyo. Từ trên không, trực thăng MH-60R phóng ngư lôi xuống nước, mô phỏng vụ tấn công chống tàu ngầm. Trước đó, tất cả tập trận ngư lôi được tiến hành ngoài khơi San Diego, cách Tokyo nửa vòng Trái Đất.

* Một công tố viên chống ma túy người Paraguay, Marcelo Pecci, đã bị bắn chết trong tuần trăng mật ở Colombia. Ông Marcelo Pecci bị bắn chết bởi hai tay súng khi đang đi nghỉ trên bãi biển ở đảo Baru của Colombia, BBC đưa tin ngày 11/5. Vợ ông, nhà báo Claudia Aguilera, nói rằng họ đã bị hai người đàn ông tiếp cận trên bãi biển trước khi chồng bà bị bắn. Bà cho biết trước đó, ông Marcelo Pecci không nhận được bất cứ lời đe dọa nào.

* Nghiên cứu mới dự báo làn sóng biến chủng Omicron có thể gây ra 1,5 triệu ca tử vong ở Trung Quốc nếu không áp dụng biện pháp kiểm soát siết chặt và các liệu pháp kháng virus. Mô hình dự báo của các nhà nghiên cứu Trung Quốc và Mỹ cho thấy với hiệu quả và mức độ bao phủ của vaccine của Trung Quốc, việc không kiểm soát đợt bùng phát bắt đầu với 20 trường hợp nhiễm Omicron vào tháng 3 có thể “tạo ra một cơn sóng thần Covid-19” giai đoạn tháng 5-7.

* Thẩm phán bang New York yêu cầu cựu tổng thống Trump nộp phạt và đáp ứng các yêu cầu bổ sung để được xóa kết luận chống lệnh tòa án. Thẩm phán bang New York Arthur Engoron hôm qua thông báo yêu cầu nộp phạt 10.000 USD/ngày được đưa ra với cựu tổng thống Mỹ Donald Trump đã kết thúc cuối tuần trước, khi ông Trump và luật sư nộp bản tuyên thệ vạch ra những bước tìm tài liệu liên quan đến cuộc điều tra của Tổng chưởng lý New York Letitia James.

* Ukraine thông báo xét xử một binh sĩ Nga đang bị giam, đánh dấu phiên tòa đầu tiên với cáo buộc “tội ác chiến tranh” từ khi nổ ra xung đột. Tổng công tố Ukraine Iryna Venediktova hôm 11/5 thông báo nước này sẽ xét xử Vadim Shishimarin, binh sĩ Nga 21 tuổi đang bị giam. Phía Ukraine cáo buộc Shishimarin dùng súng trường Kalashnikov xả súng từ một chiếc ôtô, khiến một người dân thường 62 tuổi thiệt mạng ở tỉnh Sumy, đông bắc Ukraine, hôm 28/2.

* Ngoại trưởng Ba Lan chỉ trích vụ tạt sơn Đại sứ Nga Andreev, song Bộ trưởng Nội vụ Ba Lan nói có thể hiểu cảm xúc của người biểu tình. Ngoại trưởng Ba Lan Zbigniew Rau lên tiếng sau khi Đại sứ Nga Sergei Andreev bị tạt sơn đỏ ở thủ đô Warsaw hôm 9/5, gọi đây là sự việc “vô cùng tệ hại”. Tuy nhiên, phát ngôn viên chính phủ Ba Lan Piotr Muller hôm 10/5 cho biết “có thể hiểu được” sự tức giận của những người biểu tình tấn công Đại sứ Nga Andreev và “không có lý do gì để chỉ trích hành vi của họ”.

* Các nhà máy gang thép như Azovstal được xây dựng từ thời Liên Xô, luôn có nhu yếu phẩm tích trữ dưới hầm ngầm, giúp lực lượng phòng thủ bám trụ lâu dài. Nhà máy gang thép Azovstal là cứ điểm kháng cự cuối cùng của lực lượng Ukraine tại thành phố Mariupol, đông nam nước này. Hệ thống boongke dưới nhà máy đã trở thành nơi cố thủ của các thành viên Tiểu đoàn Azov thuộc Bộ Nội vụ Ukraine kể từ khi bị lực lượng Nga vây hãm từ đầu tháng 3.

Ngày 10 – 5 – 2022

* Trung Quốc chỉ trích Mỹ thay đổi ngôn từ về Đài Loan trên trang web của Bộ Ngoại giao. Trong bản cập nhật của tờ thông tin về mối quan hệ Hoa Kỳ-Đài Loan được đăng trên trang web của họ hôm thứ Năm tuần rồi, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã loại bỏ một phần của đoạn đầu tiên nói rằng trong Thông cáo chung ký với Bắc Kinh năm 1979, Hoa Kỳ “thừa nhận lập trường của Trung Quốc là chỉ có một Trung Quốc và Đài Loan là một phần của Trung Quốc.” Câu trên đã bị xóa đi trên tờ thông tin ở trang web Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Và tuyên bố Hoa Kỳ “không ủng hộ Đài Loan độc lập” cũng đã biến mất trong văn bản. Tuy phiên bản cập nhật vẫn có tuyên bố rằng Hoa Kỳ kêu gọi “giải quyết hòa bình các khác biệt xuyên eo biển”, tờ thông tin nhấn mạnh rằng điều này cần “phù hợp với mong muốn và lợi ích tốt nhất của người dân Đài Loan”.

* Con trai trùng tên của cố Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos đã đắc cử tổng thống Philippines bằng một chiến thắng áp đảo, đảo ngược ngoạn mục cuộc Cách mạng Philippines 1986 đã lật đổ cha của ông. Một gia đình cầm quyền đã bị lật đổ 36 năm trước, bị buộc tội tham lam và tàn bạo, chuẩn bị quay trở lại Malacañang – dinh tổng thống. Đó là một đòn giáng mạnh vào những người ở Philippines, những người đã vận động để có trách nhiệm giải trình cho những lạm dụng của thời đại Marcos cũ. Gia đình Marcos chưa bao giờ xin lỗi về những hành vi đó, cũng như không trả lại nhiều kho báu mà họ bị cáo buộc ăn cắp từ ngân khố quốc gia. Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr đã làm được điều đó như thế nào? Và tác động nào đối với 110 triệu người Philippines và vị trí của đất nước trên thế giới?

* Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính ngày 11/5 bắt đầu chuyến công du đầu tiên của ông tới Hoa Kỳ, trong bối cảnh cuộc chiến tranh của Nga ở Ukraine đang là tâm điểm chú ý của chính quyền Tổng thống Joe Biden và cả thế giới. Ông Chính thăm và làm việc 7 ngày tại Mỹ theo lời mời của Tổng thống Biden tới các nhà lãnh đạo của khối 10 nước Đông Nam Á để tham dự hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ-ASEAN.

* Trung Quốc muốn chiếm nước láng giềng Đài Loan mà không cần hành động quân sự nhưng đang nỗ lực để đạt được vị thế mà quân đội của họ có thể chiếm ưu thế ngay cả khi Hoa Kỳ can thiệp, các trưởng tình báo Mỹ nói ngày 10/5. Trung Quốc xem Đài Loan, một hòn đảo được cai trị dân chủ, là lãnh thổ “thiêng liêng” của họ và chưa bao giờ từ bỏ khả năng dùng vũ lực để thống nhất.

* Tổng Giám đốc Tesla, ông Elon Musk ngày 10/5 nói sẽ đảo ngược lệnh cấm của Twitter đối với cựu Tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump, khi phát biểu tại hội nghị Tương lai xe Ô tô, do tờ Financial Times tổ chức. Ông Musk, người tự xưng là “người theo chủ nghĩa tự do ngôn luận”, gần đây đã ký một thỏa thuận trị giá 44 tỷ đô la để mua lại nền tảng truyền thông xã hội này. Twitter không trả lời ngay yêu cầu bình luận.

* Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, dưới áp lực kìm chế lạm phát cao, ngày 10/5 nói với dân chúng Mỹ rằng ông hiểu những gì họ đang chật vật đối phó và ông và Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ đang nỗ lực để giải quyết vấn đề hàng đầu đang đè nặng lên chính quyền của ông. “Tôi biết quý vị phải phẫn nộ. Tôi biết. Tôi cảm nhận được điều đó”, ông Biden nói về việc người Mỹ đang phải trả nhiều tiền hơn cho hàng hóa và dịch vụ trên diện rộng.

* Cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Ted Osius nhận định việc Tổng thống Joe Biden và các nhà lãnh đạo ASEAN có thể thu xếp cùng dự hội nghị sắp tới cho thấy hai bên coi trọng lẫn nhau. “Đây là bằng chứng cho thấy ASEAN quan trọng với Mỹ và Mỹ quan trọng với ASEAN”, ông nói trước thềm chuyến đi của Thủ tướng Phạm Minh Chính đến Mỹ theo lời mời của Tổng thống Joe Biden để tham dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 45 năm quan hệ ASEAN – Mỹ trong hai ngày 12-13/5.

* Ukraine hôm 10/5 cho biết sẽ dừng vận chuyển khí đốt thông qua một điểm trung chuyển chính của nước này từ Nga tới châu Âu, và chuyển hướng dòng năng lượng này sang nơi khác. GTSOU – công ty vận hành hệ thống khí đốt của Ukraine – cho biết họ sẽ ngừng các chuyến hàng qua tuyến đường Sokhranivka từ hôm 10/5 với lý do “bất khả kháng”, Reuters đưa tin.

* Ngày 10/5, Belta dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Belarus Viktor Khrenin cho biết đã kiểm tra quân đội đột xuất, để phản ứng với việc NATO tập trận ở Ba Lan và biển Baltics. Trước đó, quân đội Ba Lan ngày 1/5 cho biết hàng nghìn binh sĩ NATO sẽ tham gia cuộc tập trận mang tên Defender Europe từ ngày 1-27/5.

* Bộ Quốc phòng Nga ngày 10/5 cho biết đã phá vỡ tuyến phòng thủ của Ukraine tại Popasna và tiến tới biên giới hành chính của “Cộng hòa Nhân dân Lugansk” tự xưng. Lực lượng dân quân của “Cộng hòa Nhân dân Lugansk” tự xưng, dưới sự hỗ trợ của quân đội Nga, đã hoàn thành chiến dịch tiến công, phá vỡ tuyến phòng thủ của Ukraine tại thị trấn Popasna, tỉnh Lugansk, Bộ Quốc phòng Nga cho biết.

* Trang NK News cho biết Triều Tiên ngày 10/5 bất ngờ ban hành lệnh phong tỏa khiến nhiều người dân tại Bình Nhưỡng phải tức tốc về nhà. Nguồn tin cho biết đây là “lệnh phong tỏa toàn quốc”, trong khi một nguồn tin khác nói rằng do “vấn đề quốc gia” không xác định, NK News – website chuyên cung cấp tin tức và phân tích về Triều Tiên, có trụ sở tại Hàn Quốc – cho hay. Giới chức Triều Tiên yêu cầu công dân không rời khỏi nhà, đồng thời không nói thời gian kết thúc lệnh hạn chế.

* Một trung tâm mua sắm và hai khách sạn đã bị tấn công trong các cuộc không kích của lực lượng Nga vào thành phố cảng Odesa, nằm ở phía nam Ukraine, hôm 9/5. Ba tên lửa Kinzhal – tên lửa siêu vượt âm mới của Nga – được phóng từ máy bay đã bắn trúng một “mục tiêu cơ sở hạ tầng du lịch”, CNN dẫn lời ông Sergey Bratchuk, người phát ngôn của chính quyền khu vực Odesa. Ông Bratchuk cho biết hai người đã phải nhập viện sau vụ không kích. CNN chưa thể xác nhận các báo cáo thương vong.

* Ông Biden hồi sinh đạo luật từ thời Thế chiến II, cho phép chính phủ Mỹ đẩy nhanh các lô vũ khí cho Ukraine. Đạo luật này từng được Mỹ dùng để giúp đồng minh chống phát xít Đức. Tổng thống Mỹ Joe Biden ký ban hành Luật Cho vay – Cho thuê tại phòng Bầu dục, đồng thời khẳng định Mỹ ủng hộ Ukraine trong “cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước”, theo AFP hôm 9/5. Đạo luật mới sẽ loại bỏ một số rào cản về thủ tục để Mỹ vận chuyển pháo, tên lửa chống máy bay, vũ khí chống tăng và các vũ khí phương Tây khác cho Ukraine.

* Mỹ bắt được phạm nhân và nữ quản giáo bị nghi giúp y vượt ngục sau cuộc truy lùng 10 ngày, tuy nhiên, quản giáo sau đó qua đời tại bệnh viện vì vết thương tự bắn. Casey White, phạm nhân 38 tuổi, ngày 9/5 đầu hàng sau khi chiếc xe chở anh ta và quản giáo Vicky White, 56 tuổi, gặp tai nạn trong quá trình bị lực lượng an ninh truy đuổi ở Indiana, cảnh sát trưởng Rick Singleton của hạt Lauderdale, Alabama, thông báo.

Ngày 9 – 5 – 2022

* Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ, Jill Biden đã gặp Đệ nhất phu nhân Ukraine, Olena Zelenska tại Uzhhorod, thị trấn biên giới phía Tây Nam của Ukraine hôm Chủ Nhật, khi Washington thông báo thêm các biện pháp trừng phạt đối với Moscow. Đây là lần đầu tiên bà Zelenska xuất hiện trước công chúng từ khi Nga xâm lược Ukraine, 24/2. Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt mới – bao gồm hạn chế thị thực đối với 2.600 cá nhân Nga và Belarus – để đáp trả cuộc xâm lược của Nga. Ba đài truyền hình Nga và giám đốc điều hành ngân hàng Gazprombank cũng bị Washington trừng phạt.

* Thủ tướng Canada Justin Trudeau ngày 8/5 đã có chuyến thăm không thông báo trước tới thành phố Irpin, Tây Bắc thủ đô Kyiv, Thị trưởng Irpin Oleksandr Markushyn thông báo. “Tôi vừa có vinh dự được gặp Thủ tướng Canada Justin Trudeau, người đến Irpin để tận mắt chứng kiến ‘tất cả điều kinh khủng’ mà lực lượng chiếm đóng Nga đã gây ra cho thành phố của chúng tôi”, Thị trưởng Markushyn viết trên trang Telegram cá nhân. Giới chức Canada và chính quyền trung ương Ukraine chưa đưa ra thông tin cụ thể về chuyến thăm. Chuyến thăm cũng không được thông báo trước.

* “Putin sẽ không thắng cuộc chiến này. Ukraine sẽ vẫn hiên ngang,” Thủ tướng Đức Olaf Scholz phát biểu trên truyền hình ngày 08/05, nhân dịp kỷ niệm ngày Thế chiến lần 2 chấm dứt. Ông Olaf Scholz nói rằng ngày này có ý nghĩa đặc biệt trong năm nay khi mà Ukraine lẫn Nga – từng là nạn nhân của Đức Quốc xã – hiện đang giao chiến và Nga là quốc gia khởi xướng. Ông cũng cam đoan về tình đoàn kết với Ukraine trong cuộc chiến chống quân xâm lược Nga, Đức sẽ hỗ trợ Ukraine về nhân đạo, tài chính và quân sự. Thủ tướng Đức khẳng định sẽ không có nền hòa bình do Nga ra lệnh, nhấn mạnh thêm bình luận của Chủ tịch Quốc hội Đức, Baerbel Bas đưa ra trước đó.

* Vào ngày 24/5/2021, chính phủ Anh tuyên bố quốc gia này sẽ phát triển năng lực phóng tàu vào không gian. Một số địa điểm trên toàn nước Anh đã được lựa chọn, với các chuyến bay được lên lịch sớm nhất là vào đầu hè 2022. Thời cuối thập niên 1960, Anh từng phát triển năng lực phóng tên lửa Black Arrow từ Woomera ở Úc. Tuy nhiên, dự án bị hủy bỏ một năm sau đó do Bộ Quốc phòng quyết định sử dụng tên lửa Scout của Mỹ. “Duy nhất chỉ có Anh là quốc gia xây dựng cơ sở phóng tên lửa để rồi dẹp bỏ ngay sau lần phóng đầu tiên,” Melissa Thorpe, người đứng đầu Sân bay Vũ trụ Cornwall, nói.

* Hai thành phố lớn nhất của Trung Quốc ngày 9/5 siết chặt các hạn chế COVID, khiến dư luận phẫn nộ và thậm chí đặt câu hỏi về tính hợp pháp của cuộc chiến không khoan nhượng với loại virus đã tàn phá nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Theo những người quen thuộc với vấn đề này, ở Thượng Hải, sau tuần thứ sáu bị phong tỏa, nhà chức trách đã phát động một nỗ lực mới để từ đây đến cuối tháng này phải chấm dứt tình trạng lây nhiễm bên ngoài khu vực cách ly. Trong những hạn chế nghiêm ngặt nhất được áp dụng ở Bắc Kinh từ trước đến nay, một khu vực ở phía tây nam thủ đô ngày 9/5 đã cấm người dân rời khỏi khu vực của họ và được lệnh dừng tất cả các hoạt động không liên quan đến phòng chống virus. Tại các quận bị nhiễm virus khác của Bắc Kinh, cư dân được yêu cầu làm việc tại nhà, một số nhà hàng và phương tiện giao thông công cộng đã đóng cửa, và thêm các con đường, khu phức hợp và công viên bị phong tỏa vào ngày 9/5.

* Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Thành Thống, nguyên Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, vừa bị kỷ luật cảnh cáo theo quyết định mới công bố của Thủ tướng Việt Nam vì vi phạm trong việc mua sắm trang thiết bị y tế, thuốc chữa bệnh, thực hiện dự án đầu tư, cải tạo, nâng cấp bệnh viện.

* Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính sẽ bắt đầu chuyến công du Mỹ 7 ngày trong tuần này để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ-ASEAN cũng như thăm và làm việc tại Liên Hợp Quốc, nhưng không có cuộc gặp mặt song phương nào với Tổng thống Joe Biden được lên kế hoạch.

* Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ William Burns ngày thứ Bảy nói Trung Quốc đang theo dõi sát cuộc xung đột của Nga ở Ukraine và nó đang ảnh hưởng đến tính toán của các nhà lãnh đạo Trung Quốc đối với Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh tuyên bố thuộc chủ quyền của mình. Ông Burns, phát biểu tại một sự kiện của báo Financial Times ở Washington, nói chính phủ Trung Quốc đã bất ngờ về sự kháng cự quyết liệt của Ukraine trước cuộc xâm lược của Nga và về những tổn hại kinh tế mà Nga đang gánh chịu.

* Một thẩm phán Mỹ ngày thứ Sáu đã bác bỏ vụ kiện của cựu Tổng thống Donald Trump chống lại Twitter phản đối việc ông bị đình chỉ khỏi nền tảng mạng xã hội này. Trong một phán quyết bằng văn bản, Thẩm phán khu vực tư pháp liên bang James Donato ở San Francisco bác bỏ lập luận của ông Trump rằng Twitter vi phạm quyền tự do ngôn luận của ông được bảo đảm bởi Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.

* Phát biểu trước hàng loạt quân nhân trên Quảng trường Đỏ nhân kỷ niệm 77 năm ngày chiến thắng Đức Quốc xã, ông Putin lên án điều mà ông gọi là các mối đe dọa từ bên ngoài nhằm làm suy yếu và chia rẽ nước Nga, đồng thời lặp lại những lập luận quen thuộc mà ông đã sử dụng để biện minh cho cuộc xâm lược của Nga từ ngày 24/2 – rằng NATO đang tạo ra các mối đe dọa ngay sát biên giới của Nga.

* Theo số liệu không chính thức từ Ủy ban Bầu cử Philippines, ứng cử viên Ferdinand Marcos Jr. đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của nước này hôm 9/5. Ông Marcos Jnr có 29,9 triệu phiếu bầu, gấp đôi so với Phó tổng thống Leni Robredo, với 93,8% số phiếu hợp lệ được kiểm, theo kết quả kiểm phiếu không chính thức của Ủy ban bầu cử. “Chúng ta có nhiều việc phải làm”, ông Marcos nói với người ủng hộ trên Facebook.

* Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel, người có chuyến thăm bất ngờ tới Odesa ngày 9/5, buộc phải tạm dừng cuộc họp và ẩn nấp khi tên lửa tấn công thành phố miền Nam Ukraine. Trước đó, trên trang Twitter chính thức của mình, ông Michel cho biết đã đến Odesa để kỷ niệm “Ngày châu Âu” (Europe Day).

* Thống đốc vùng Luhansk hôm 8/5 cho biết quân đội Ukraine đã rút lui khỏi thành phố Popasna, miền Đông Ukraine. Thống đốc Luhansk Serhiy Gaidai xác nhận quân đội Ukraine đã rút lui khỏi Popasna để chuyển sang chiếm các vị trí phòng thủ kiên cố hơn, Reuters đưa tin. “Mọi thứ đã bị phá hủy ở đó”, ông nói thêm.

* Người phát ngôn của thủ tướng Sri Lanka ngày 9/5 cho biết ông Mahinda Rajapaksa quyết định từ chức sau khi xảy ra đụng độ bạo lực giữa người ủng hộ ông và nhóm chống chính phủ. Người phát ngôn Rohan Weliwita cho biết vị thủ tướng 76 tuổi đã gửi lá thư từ chức tới em trai mình là Tổng thống Gotabaya Rajapaksa để mở đường cho việc thành lập một “chính phủ đoàn kết mới”.

* Ông Zelensky trao tặng huân chương cho Patron – chú chó dò mìn nổi tiếng của Ukraine – và chủ của nó vào hôm 8/5 để ghi nhận sự phục vụ tận tụy của họ kể từ khi cuộc xung đột nổ ra, Reuters đưa tin. Tổng thống Zelensky đã trao huân chương tại một cuộc họp báo ở Kyiv với Thủ tướng Canada Justin Trudeau. Patron sủa và vẫy đuôi, khiến khán giả bật cười, trong khi ông Trudeau vỗ túi quần như thể đang tìm bánh thưởng cho chó.

* Quyền Đại sứ Mỹ tại Ukraine Kristina Kvien và một nhóm nhà ngoại giao Mỹ hôm 8/5 lần đầu tiên quay trở lại đại sứ quán ở Kyiv kể từ khi cuộc giao tranh Nga – Ukraine nổ ra. Chuyến thăm của bà Kvien và các nhà ngoại giao Mỹ tới Kyiv nhân Ngày Chiến thắng ở châu Âu – một ngày trước Ngày Chiến thắng của Nga, CNN đưa tin.

* Phó thủ tướng Nga Marat Khusnullin đã đến thị sát thành phố Mariupol, Ukraine. Ông là quan chức cấp cao nhất của Nga đặt chân lên thành phố này kể từ khi xung đột bùng phát. Trong bài đăng trên tài khoản Telegram cá nhân ngày 8/5, Phó thủ tướng Khusnullin – người đảm trách mảng xây dựng và phát triển đô thị trong chính phủ Nga – cho biết ông đã đến thăm Mariupol và thị trấn Volnovakha thuộc tỉnh Donetsk, Ukraine, cũng như các khu vực khác được lực lượng Nga “giải phóng”.

* Nhà chức trách Ukraine cho biết 60 người trú ẩn bên trong một trường học ở Luhansk có khả năng đã thiệt mạng khi tòa nhà này bị ném bom. Thống đốc tỉnh Luhansk, ông Serhiy Hayday, cho biết một trường học tại làng Bilohorivka, khu vực do quân đội chính phủ Ukraine kiểm soát, bị Nga ném bom hôm 7/5. Địa điểm này là nơi trú ẩn của khoảng 90 người, South China Morning Post đưa tin.

* Công trình thủy điện trên cao nguyên Tây Tạng đang được Trung Quốc xây dựng bằng công nghệ in 3D, do trí tuệ nhân tạo vận hành. Nhà máy thủy điện Yangqu cao 180 m ở cao nguyên Tây Tạng sẽ được xây thành từng phần riêng lẻ trước khi lắp ráp hoàn chỉnh, South China Morning Post đưa tin. Tất cả công đoạn xây dựng sẽ được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo (AI), dựa trên thiết kế của bản in 3D. Hiện chưa rõ tiến độ xây dựng nhà máy thủy điện. Tuy nhiên, truyền thông Trung Quốc cho hay công trình này đã được khởi công từ cuối năm 2021 tại khu tự trị Tây Tạng.

* Quân đội Ukraine bắt đầu phản công ở khu vực Kharkiv và biển Đen, trong khi giao tranh tiếp tục diễn ra ở Donbas. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết quân đội nước này đang phản công tại khu vực quanh Kharkiv, thành phố lớn thứ 2 cả nước, Guardian ngày 8/5 đưa tin. Lực lượng Nga đã phải phá hủy 3 cây cầu gần Tsyrkuny và Ruski Tyshky, ngoại ô Kharkiv, nhằm cản bước tiến của quân đội Ukraine. Tuy nhiên, Nga vẫn tiếp tục pháo kích và không kích dữ dội vào Kharkiv, nhà chức trách Ukraine cho biết.

* Chính quyền Ukraine ngày 7/5 công bố họ đã phá hủy một tàu chiến khác của Nga, trong khi Moscow công bố hệ thống phòng không bắn rơi nhiều phương tiện không người lái của Ukraine. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết phương tiện bay không người lái Bayraktar TB2 của nước này đã tấn công tàu đổ bộ lớp Serna của Nga và khiến tàu này bị chìm. Phía Nga chưa lên tiếng về thông tin nói trên, theo Guardian.

* Tổng thống Yoon Suk-yeol bắt đầu nhiệm kỳ 5 năm khi nhận báo cáo từ quân đội với tư cách tổng tư lệnh. Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tiếp nhận báo cáo về hoạt động quân sự và trạng thái sẵn sàng chiến đấu từ Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) trong hầm ngầm dưới văn phòng tổng thống mới tại Yongsan rạng sáng nay.

* Đại sứ Andreev và nhân viên ngoại giao Nga bị tạt sơn đỏ khi đặt vòng hoa tại nghĩa trang lính Liên Xô ở thủ đô Warsaw của Ba Lan. Hình ảnh được truyền thông Nga công bố cho thấy Đại sứ Andreev cùng các nhân viên dưới quyền với đầy vết chất lỏng màu đỏ trên mặt và quần áo, xung quanh là đám đông hô khẩu hiệu và cầm cờ Ukraine. “Tôi tự hào với đất nước và tổng thống của mình”, ông nói trong lúc vuốt sơn trên mặt.